Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012

Ποδήλατο

Από την elpis00

Ποδήλατο ονομάζεται το δίτροχο όχημα, που κινείται καθώς ο αναβάτης του χρη­σι­μο­ποι­εί τη μυϊκή δύναμη των ποδιών του.

Το ποδήλατο αποτελεί ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο μεταφορικό μέσο. Ο αριθμός των πο­­δη­­λά­­των του πλανήτη στις μέρες μας υπολογίζεται ότι ξεπερνά το ένα δι­σε­κα­τομ­μύ­ρι­ο. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ποδηλάτου αποτελεί η δυνατότητά του να α­ντα­πο­κρί­νε­ται σε αρκετά διαφορετικές απαιτήσεις, όπως είναι η μετακίνηση, η άθληση και η ψυχαγωγία.

Δομή

Στην κλασική του μορφή, το ποδήλατο αποτελείται από δύο τροχούς, οι οποίοι βρί­σκο­νται ο ένας πίσω από τον άλλο και συνδέονται μεταξύ τους με μεταλλικό σκε­λε­τό. Βα­σι­­κά επίσης μέρη ενός τυπικού ποδηλάτου αποτελούν το τιμόνι, η σέλα, το σύ­στη­μα μετά­δοσης της κίνησης και τα φρένα. Ως συμπληρωματικός εξοπλισμός, όχι δη­­λα­­δή απαραί­τητος για τη λειτουργικότητα του ποδηλάτου, χρησιμοποιείται ένα πλή­θος α­πό εξαρτήμα­τα.

Ιστορία

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη χρονολογία στην οποία να αποδίδεται η εφεύρεση του πο­δη­­λά­του, επομένως ούτε συγκεκριμένος «εφευρέτης». Πολύ πριν την εμφάνιση κά­ποιας κατασκευής παρόμοιας με ένα τυπικό σύγχρονο ποδήλατο, έχει καταγραφεί έ­να ποικίλο φάσμα οχημάτων που εκμεταλλεύονταν μόνο τη μυϊκή δύναμη του α­­να­­βά­­τη τους.

Μία από τις κατασκευές αυτές, που από πολλούς θεωρείται ο πρόγονος του πο­δη­λά­του, ήταν η «draisienne». Η draisienne κατασκευάστηκε από τον Γερμανό βαρόνο Καρλ Φον Ντράις, το 1817 (η ονομασία «draisienne» αποτελεί γαλλική απόδοση του ο­­νό­­μα­­τος του κατασκευαστή της). Η draisienne ήταν σχεδόν εξολοκλήρου κα­τα­σκευ­α­σμέ­νη από ξύλο. Μη διαθέτοντας πετάλια, ο αναβάτης την έθετε σε κίνηση σπρώ­χνο­ντας με τα πόδια του προς τα πίσω. Η κατασκευή του Φον Ντράις έγινε γνω­στή και ως hobby-horse, αντανα­κλώντας την πεποίθηση των οπαδών της ότι α­ντι­κα­θι­στού­σε το βασικό μεταφορικό μέσο του 19ου αιώνα, το άλογο.

    

Το 1839, ο Σκωτσέζος σιδηρουργός Κιρκπάτρικ Μακμίλαν σχεδιάζει τη «velocipede». Ο Μακμίλαν βελτίωσε την κατασκευή του Φον Ντράις, εισάγοντας τη χρήση των πε­τα­λιών, συνδεδεμένων με ράβδους με τον πίσω τροχό. Με αυτό τον τρόπο, ο α­να­βά­της δεν ή­ταν πλέον αναγκασμένος να φέρνει τα πόδια του σε επαφή με το έδαφος, κά­τι που πε­ριόριζε σημαντικά την ταχύτητα του οχήματος. Μερικά χρόνια αργότερα, το 1860, ο Γάλ­λος Πιέρ Μισώ αλλάζει το σχέδιο της velocipede, συνδέοντας τα πε­τά­λια απευθείας με τον μπροστινό τροχό. Αργότερα, ο Μισώ θα εισάγει τη χρήση συ­μπα­γούς καουτσούκ στους τροχούς, δείχνοντας ουσιαστικά το δρόμο προς τα γνω­στά στις μέρες μας λάστι­χα.

Το 1870 οι Βρετανοί Τζέιμς Στάρλεϋ και Γουίλλιαμ Χίλμαν σχεδιάζουν ένα ποδήλατο με αρκετά μεγαλύτερο μπροστινό τροχό. Με αυτό τον τρόπο καταφέρνουν την εκ­πλη­κτι­κή για την εποχή ταχύτητα των 24 χλμ/ώρα. Το μοντέλο που κατασκεύασαν ο­νο­μά­στη­κε «ariel» και ήταν το πρώτο ποδήλατο εξολοκλήρου κατασκευασμένο από μέ­ταλ­λο. Βασι­κό μειονέκτημα του μεγέθους του μπροστινού τροχού του ariel α­πο­τε­λού­σε η ιδιαίτερα υψηλή θέση της σέλας που, λόγω της φτωχής κατανομής βάρους, εί­χε ως αποτέλεσμα τη μείωση της ασφάλειας του αναβάτη.

Τα επόμενα χρόνια εφαρμόζονται στο ποδήλατο μια σειρά από ενδιαφέρουσες ιδέες και εφευρέσεις, βελτιώνοντας το συνεχώς: η μετάδοση κίνησης μέσω αλυσίδας, η χρή­ση ταχυτήτων, τα φρένα, ο «κούφιος» σκελετός, το «δυναμό» και η σαμπρέλα α­πο­τε­λούν τις πλέον χαρακτηριστικές αυτών των εφευρέσεων. Για παράδειγμα, μετά την εισαγωγή της αλυσίδας και των ταχυτήτων δε χρειαζόταν ένα πο­δή­λα­το να δι­α­θέ­­τει μεγάλου με­γέ­θους μπροστινό τρο­χό προ­κει­μέ­νου να κατορθώνει μεγάλες τα­χύ­τη­τες. Έ­τσι, το 1885 εί­ναι η χρονιά που κα­τα­σκευ­ά­ζε­ται το μοντέλο «ro­ver», που συ­χνά χα­ρα­­κτη­ρί­ζε­ται ως το πρώτο σύγχρονο πο­δή­λα­το. Κα­τα­σκευ­α­στής του ήταν ο Τζον Κεμπ Στάρ­λεϋ, ανιψιός του Τζέιμς Στάρ­λεϋ.


Η επιστροφή σε τροχούς μι­κρό­τε­ρου μεγέθους βελτίωσε σημαντικά την ά­νεση με την ο­ποί­α όλοι θα μπο­ρού­­σαν πλέον να κάνουν πο­δή­λα­το. Ως φυσικό επακόλουθο, τα τε­λευ­ταί­α χρόνια του 19ου αιώνα το ενδιαφέ­ρον του αγοραστικού κοι­νού για το πο­δή­λα­το έχει αυ­ξη­θεί κατακόρυφα. Με το πέρασμα στον 20ό αιώνα έ­νας μεγάλος α­ριθ­μός ποδηλατικών λεσχών κα­τα­κλύ­ζει και τις δύο πλευ­ρές του Ατ­λα­ντι­κού, α­ντι­κα­το­πτρί­ζο­­ντας την και­νούρ­για μόδα. Παράλλη­λα, εμ­φα­νί­ζο­νται οι πρώτες βιομηχα­νίες κα­τα­σκευ­ής ποδηλάτων. Ως πα­ράδειγμα μπορεί να α­να­φερ­θεί η βιομηχανία Raleigh, η οποία λίγα χρόνια μετά την ίδρυ­σή της έφτασε να πα­ρά­γει περίπου 30.000 πο­δή­λα­τα τον χρόνο. Ιδρυτής της ήταν ο Άγγλος Φρανκ Μπά­ου­ντεν.

Στα μέσα του 20ού αιώνα, το ποδήλατο έχει γίνει το βασικό μέσο μετακίνησης για ε­κα­­τομ­μύ­ρι­α κατοίκους του πλανήτη. Απ’ την άλλη πλευρά βέβαια, η ανάπτυξη των μη­χα­νο­­κί­νη­των μέσων μεταφοράς είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί αρκετά το εν­δι­α­φέ­ρον για το ποδήλατο σε αρκετές ανεπτυγμένες χώρες. Εξαίρεση αποτελούν ο­ρι­σμέ­νες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Δανία και η Ολλανδία, στις οποίες η χρή­ση του ποδηλάτου διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα.

Στην Ελλάδα το πρώτο ποδήλατο ήρθε το 1885, ενώ το 1890, τη χρονιά ίδρυσης της Δι­ε­θνούς Ποδηλατικής Ομοσπονδίας, έγιναν οι πρώτοι ποδηλατικοί αγώνες. Το πρώ­το πο­δη­λα­το­δρό­μι­ο της χώρας κατασκευάζεται στην Αθήνα για τις ανάγκες των πρώ­των Ο­λυ­μπι­α­κών Αγώνων. Πρόκειται για το μετέπειτα ποδοσφαιρικό Γήπεδο Κα­ραϊ­σκά­κη. Στους Αγώνες του 1896 οι ποδηλάτες Κωνσταντινίδης και Παρασκευόπουλος α­να­­δει­­­κνύ­­ο­­νται Ολυμπιονίκες στα δύο αγωνίσματα ποδηλασίας. Στην Ελλάδα το πρώ­το ελ­λη­νι­­κό ποδήλατο με χειροποίητο σκελετό κατασκευάστηκε από την Rafbikes στο Ναύ­πλι­ο.

ΠΗΓΗ: ;

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: μετακινήσεις


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.