Κυριακή, 30 Νοεμβρίου 2014

Παζλ με τον παγκόσμιο χάρτη

Πατήστε στην εικόνα και... τακτοποιήστε τον πλανήτη!




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: παιχνίδια, χάρτες


Οι ζώνες βλάστησης της Γης

Πατήστε στην εικόνα και αναγνωρίστε τις ζώνες βλάστησης του πλα-
νήτη μας με το παιχνίδι που έχει φτιάξει ο φυσικός Ηλίας Σιτσανλής:




Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014

Νησιά με... σύνορα!

Μερικά νησιά ανήκουν σε δύο, ακόμη και σε τρεις χώρες. Σε μία μάλιστα περίπτωση θε­­ω­­ρού­­με ότι τα τμήματα του νησιού βρίσκονται σε διαφορετική ήπειρο!

Τα μεγαλύτερα από αυτά είναι επτά. Δύο βρίσκονται στην Αμερική, δύο στην Ευ­ρώ­πη και τρί­α στην Ασία.


Στην Αμερική

 1  Ισπανιόλα (Κεντρική Αμερική). Χωρίζεται σε δύο ανεξάρτητα κράτη. Το δυτικό τμή­μα συ­γκρο­τεί την Αϊτή, ενώ το ανατολικό και μεγαλύτερο τη Δομινικανή Δη­μο­κρα­­τί­α.


 2  Γη του Πυρός (Νότια Αμερική). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στη Χι­λή, το α­να­το­λι­κό υπάγεται στην Αργεντινή.


Στην Ευρώπη

 3  Ιρλανδία (ΒΔ Ευρώπη). Το βορειοανατολικό τμήμα ανήκει στο Ηνωμένο Βα­σί­λει­ο, το νό­τι­ο και μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο ανεξάρτητο κράτος.


 4  Κύπρος (ΝΑ Ευρώπη). Το βόρειο τμήμα καταλαμβάνεται παράνομα από την Τουρ­κί­α, το νότιο και μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο ανεξάρτητο κράτος.


Στην Ασία

 5  Βόρνεο (ΝΑ Ασία). Το νότιο και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ινδονησία. Η πλει­­­ο­­ψη­­φί­­α του βόρειου υπάγεται στη Μαλαισία, ενώ ένα μικρό κομμάτι είναι α­νε­ξάρ­τη­το κρά­τος με το όνομα Μπρουνέι.


 6  Νέα Γουινέα (ΝΑ Ασία, Ωκεανία). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ιν­­δο­­νη­­σί­­α της Ασίας, το ανατολικό υπάγεται στην Παπούα Νέα Γουινέα της Ω­κε­α­νί­ας.


 7  Τιμόρ (ΝΑ Ασία). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ινδονησία, το α­να­το­λι­κό εί­ναι ανεξάρτητο κράτος με το όνομα Α­να­το­λι­κό Τιμόρ.


ΧΑΡΤΕΣ: users.sch.gr/sitsil/ (1), www.worldatlas.com (2), thebrightredbackpack.wordpress.
com (3), d-maps.com (4), en.wikipedia.org (5-6,8), sttaspots.blogspot.com (7)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία


Πέμπτη, 20 Νοεμβρίου 2014

Έχω δικαίωμα



ΕΙΚΟΝΑ: www.0-18.gr (αφίσα του Χρήστου Παπαδημητρίου)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: δικαιώματα παιδιών


Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου
(προσομοίωση)

Πατήστε στην εικόνα και παρακολουθήστε μια πολύ ενδιαφέρουσα προσομοίωση για το φαι­νό­με­νο του θερμοκηπίου. Εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο πώς οι άν­θρω­ποι αυ­­ξά­νου­με τα «αέρια του θερμοκηπίου» που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα, ο­δη­γώ­ντας τον πλα­νή­τη μας σε υπερθέρμανση.




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία, περιβάλλον


Η ατμόσφαιρα της Γης
(παρουσίαση)


Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου 2014

Το Πολυτεχνείο του Δημήτρη

Ο Δημήτρης είναι μαθητής της πέμπτης τάξης, ζει στις Αρχάνες της Κρήτης και έ­φτια­ξε έ­να εντυπωσιακό βίντεο για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Από μας ένα πο­λύ πολύ με­γά­λο μπράβο!




| πρώτο μέρος | δεύτερο μέρος |


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Πολυτεχνείο 1973


Οι ήπειροι της Γης



Η εξερεύνηση των ηπείρων πραγματοποιήθηκε σταδιακά από διάφορους λαούς:
● Οι πρώτοι μεγάλοι θαλασσοπόροι φαίνεται πως ήταν οι λαοί της Πολυνησίας (Ει­ρη­νι­κός Ω­κε­α­νός).
● Στην περιοχή μας πρωταγωνίστησαν τα αρχαία χρόνια οι Αιγύπτιοι, οι Μινωίτες, οι Μυ­­κη­ναί­οι, οι Φοίνικες και οι αρχαίοι Έλληνες. Οι τελευταίοι ίδρυσαν αποικίες από τον Εύ­ξει­­νο Πόντο μέχρι τα δυτικά παράλια της Μεσογείου.
● Ακολούθησαν οι θαλασσοπόροι από την Καρχηδόνα και τη Μασσαλία (ελληνική α­ποι­κί­­α στη σημερινή Γαλλία), αλλά και από μεγάλες αυτοκρατορίες της εποχής (οι Μα­κε­δό­νες του Μ. Αλεξάνδρου, οι Ρωμαίοι).
● Τα μεσαιωνικά χρόνια η σκυτάλη πέρασε στους Βίκινγκς της Σκανδιναβίας, τον Μάρ­κο Πό­λο της Βενετίας, αλλά και σε θαλασσοπόρους από την Κίνα (15ος αιώνας).
● Τον 15ο και τον 16ο αιώνα συντελέστηκαν οι μεγάλες Γεωγραφικές Ανακαλύψεις των Ευ­ρω­παί­ων με πρωταγωνιστές τους Πορτογάλους και τους Ισπανούς (περίπλους Α­φρι­­κής, ανακάλυψη της Αμερικής).
● Οι εξερευνήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα κυρίως από Άγ­γλους, Ολ­λαν­δούς και Νορβηγούς (ανακάλυψη της Ωκεανίας, εξερεύνηση Βόρειου και Νότιου Πό­λου).


Το έμβλημα των Ολυμπιακών Αγώνων αποτελείται από πέντε κύκλους, έναν για κά­θε κατοικήσιμη ήπειρο του πλανήτη μας. Οι κύκλοι συνδέονται, συμ­βο­λί­ζο­ντας την ενότητα της ανθρωπότητας.

Οι ήπειροι δεν είχαν πάντοτε τη σημερινή μορφή. Αρχικά υπήρχε μόνο μία υ­πε­ρή­πει­ρος, η Πανγαία, η οποία με τη διαρκή κίνηση των τεκτονικών πλακών διασπάστηκε και δη­μι­­ούρ­γη­σε τις ηπείρους που γνωρίζουμε (περισσότερα εδώ).



  1       Ασία  

● Η Ασία είναι η μεγαλύτερη ήπειρος του πλανήτη μας. Καταλαμβάνει περίπου το 1/3 της συ­νο­λι­κής στερεάς επιφάνειας της Γης. Ξεκινά πολύ κοντά στον Βόρειο Πόλο και φτά­νει στον Ισημερινό, ενώ ορισμένα νησιωτικά τμήματά της βρίσκονται στο νότιο η­μι­σφαί­ρι­ο.

● Είναι η ήπειρος με τα περισσότερα νησιά και τις περισσότερες χερσονήσους. Στα δυ­τι­κά εί­ναι ενωμένη με την Ευρώπη, που στην ουσία αποτελεί χερσόνησό της. Εδώ βρί­σκο­νται και τα Ιμαλάια, ο μεγαλύτερος ορεινός όγκος της στεριάς. Μια από τις κο­ρυ­φές τους μά­­λι­στα, στο όρος Έβερεστ, είναι το ψηλότερο σημείο του πλανήτη μας (8.848 μ. πάνω α­πό την επιφάνεια της θάλασσας).

● Είναι επίσης η ήπειρος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό. Την κατοικεί περίπου το 60% της αν­θρω­πό­τη­τας (4,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι).


  2       Αμερική  

● Η Αμερική καταλαμβάνει περισσότερο από το 1/4 της στεριάς και βρίσκεται εξ ο­λο­κλή­­ρου στο δυτικό ημισφαίριο.

● Είναι γνωστή και ως «Νέος Κόσμος», επειδή οι Ευρωπαίοι την ανακάλυψαν σχετικά αρ­­γά, μόλις τον 15ο αιώνα. Η ονομασία της προέρχεται από τον Ιταλό εξερευνητή Α­μέ­ρι­κο Βε­σπού­τσι, τον πρώτο Ευρωπαίο που υποστήριξε ότι η Αμερική δεν ήταν οι Α­να­το­λι­κές Ιν­δί­ες, αλλά μια διαφορετική, άγνωστη μέχρι τότε ήπειρος.


  3       Αφρική  

● Η Αφρική καταλαμβάνει το 1/5 της στεριάς. Είναι η τρίτη σε έκταση ήπειρος και η δεύ­­τε­ρη σε πληθυσμό. Εδώ βρίσκεται η Σαχάρα, η μεγαλύτερη έρημος της Γης.

● Στις ακτές της δεν παρατηρούνται μεγάλες ανωμαλίες, δηλαδή δεν υπάρχουν πολ­λοί κόλ­ποι και χερσόνησοι. Ελάχιστα είναι επίσης και τα νησιά της.


  4       Ανταρκτική  

● Η Ανταρκτική είναι η νοτιότερη περιοχή της Γης. Περιλαμβάνει τον γεωγραφικό Νό­τι­ο Πό­λο και περιβάλλεται από τον Νότιο Ωκεανό. Ονομάστηκε έτσι γιατί βρίσκεται στο α­ντί­­θε­το μέρος από την αρκτική περιοχή.

● Είναι μια τεράστια παγωμένη έκταση (περίπου το 98% της επιφάνειάς της κα­λύ­πτε­ται α­πό πάγο). Αυτό το παγωμένο στρώμα είναι τόσο πολύ που αποτελεί το 90% του πάγου ό­λου του πλανήτη!

● Είναι επίσης η πιο κρύα, η πιο ξηρή και η πιο ανεμώδης ήπειρος. Η θερμοκρασία της έ­χει φτάσει και στους -93 °C.

● Η Ανταρκτική δεν έχει μόνιμους κατοίκους και δεν ανήκει σε κάποιο κράτος. Οι Ευ­ρω­­παί­οι την ανακάλυψαν στα τέλη του 18ου αιώνα, ωστόσο πάτησαν το πόδι τους για πρώ­τη φορά πριν από περίπου εκατό χρόνια (το 1911). Σήμερα φιλοξενεί 1.000-5.000 αν­­θρώ­πους, οι οποίοι εργάζονται στους ερευνητικούς σταθμούς που υ­πάρ­χουν δι­ά­σπαρ­τοι στην ή­πει­ρο.


  5       Ευρώπη  

● Στην πραγματικότητα η Ευρώπη αποτελεί τη δυτικότερη χερσόνησο της Ασίας. Τα σύ­­νο­ρά της με την τελευταία είναι κάπως αυθαίρετα και οφείλονται κυρίως σε ι­στο­ρι­κούς, πο­λι­τι­στι­κούς και πολιτικούς λόγους.

● Λέγεται και «Γηραιά ήπειρος», επειδή είναι η κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού. Μαζί με την Ασία και την Αφρική συγκροτούν τον «Παλιό Κόσμο», σε αντίθεση με τον «Νέ­ο Κό­σμο» (Αμερική, αλλά και Ωκεανία), που οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν σχετικά αρ­γά.

● Η παρουσία των ανθρώπων στην περιοχή είναι έντονη από τα πανάρχαια χρόνια. Αυ­τό ο­φεί­λε­ται στις καλές συνθήκες διαβίωσης και ανάπτυξης που συναντούμε: βρί­σκε­ται σε α­πό­στα­ση από τον Ισημερινό και τον Βόρειο Πόλο, έχει ευνοϊκό κλίμα και εύ­κο­λη πρό­­σβα­ση στη θάλασσα. Επίσης υπάρχουν μεγάλες πεδιάδες και αξιόλογα πο­τά­μια, ενώ α­­που­σι­ά­ζουν οι έρημοι.

● Το όνομά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική μυθολογία. Σύμφωνα με αυτήν, η Ευ­ρώ­πη ήταν βασιλοπούλα της Φοινίκης, μιας χώρας της Ασίας κοντά στην Κύπρο. Ή­ταν τό­σο όμορφη, που όταν την είδε μια μέρα ο Δίας την αγάπησε και θέλησε να την κάνει γυ­ναί­κα του. Μεταμορφώθηκε σε έναν ωραίο ταύρο και την πλησίασε σι­γά σι­γά. Η κοπέ­λα χάι­δε­ψε το ζώο και κάθισε στην πλάτη του. Τότε ο ταύρος έβγαλε φτε­ρά και πέταξε μαζί της μακριά. Έφθασε στην Κρήτη, όπου η Ευρώπη πα­ντρεύ­τη­κε τον Δία και γέννησε τρεις γιους. Ένας από αυτούς ήταν ο Μίνωας, ο ξακουστός βα­σι­λιάς της Κρήτης. Η ιστο­ρία α­πει­κο­νί­ζε­ται στο ελληνικό νόμισμα των 2 ευρώ.


  6       Ωκεανία  

● Η Ωκεανία είναι η μικρότερη ήπειρος. Συνίσταται από χώρες και περιοχές του Ει­ρη­νι­κού Ω­κε­α­νού και την Αυστραλία.

● Πολλές φορές αποκαλείται (λανθασμένα) Αυστραλία, επειδή αυτό το τεράστιο νησί, το με­γα­λύ­τε­ρο του πλανήτη, αποτελεί την κύρια μάζα του εδάφους της.


ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ΄ τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, el.wikipedia.org | ΕΙΚΟ-
ΝΕΣ: en.wikipedia.org (1,7-12), bbj.hu (2), api.ning.com (3), podilato98.blogspot.gr (4-6)



Οι ωκεανοί της Γης

Το μεγαλύτερο μέρος της Γης καλύπτεται από ωκεανούς, οι οποίοι επικοινωνούν με­τα­ξύ τους. Στην πραγματικότητα όλο το αλμυρό νερό του πλανήτη αποτελεί μια ε­νι­αί­α μάζα, έ­ναν «παγκόσμιο ωκεανό».


Οι ωκεανοί περιέχουν το 97% του νερού και το 90% των ηφαιστείων (ευτυχώς!). Σε α­ντί­θε­ση με τη στεριά, ένα αρκετά μεγάλο μέρος τους παραμένει ανεξερεύνητο.


 1  Ειρηνικός Ωκεανός

● Έχει μέγεθος σχεδόν όσο όλοι οι άλ­λοι ωκεανοί μαζί. Καταλαμβάνει πε­ρί­που το 1/3 της γήινης ε­πι­φά­νει­ας, ενώ στην Τάφρο των Μαριάνων βρί­σκεται το βαθύτερο σημείο όλων των ω­κε­α­νών (10.971 μ. κάτω από την ε­πι­φά­νει­α της θάλασσας).

● Περιλαμβάνει 25.000 νησιά, τα πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα οποία βρί­σκο­νται κά­τω από τον Ισημερινό.

● Πήρε το όνομά του από τον Πορ­το­γά­λο θαλασσοπόρο Μαγγελάνο.
 2  Ατλαντικός Ωκεανός

Το όνομά του προέρχεται από τον Άτ­λα­ντα της ελληνικής μυθολογίας, ο ο­ποί­ος κρατούσε στους ώμους του τον ου­ρα­νό.
 3  Ινδικός Ωκεανός

Εκτείνεται ανάμεσα στη νότια Ασία (βό­ρει­α), την Αραβία και την Αφρική (δυ­τι­κά) και την Αυστραλία (α­να­το­λι­κά). Νότιά του βρίσκεται ο Νότιος Ω­κε­α­νός.
 4  Νότιος Ωκεανός

Περιβάλλει την Ανταρκτική. Πα­λαι­ό­τε­ρα λεγόταν Νότιος Παγωμένος Ω­κε­α­νός.
 5  Αρκτικός Ωκεανός

● Είναι ο πιο μικρός και ο πιο ρηχός ω­κε­α­νός. Μεγάλο μέρος της ε­πι­φά­νει­άς του είναι παγωμένο. Τον χει­μώ­να οι πά­γοι τον καλύπτουν απ’ ά­κρη σ’ ά­κρη.

● Στο κέντρο του βρίσκεται ο γε­ω­γρα­φι­κός Βόρειος Πόλος. Πε­ρι­βάλ­λε­ται α­πό την Ευρώπη, την Ασία και την Α­με­ρι­κή. Παλιότερα λεγόταν Βόρειος Πα­γω­μέ­νος Ωκεανός.

ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ΄ τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, el.wikipedia.org | ΕΙΚΟΝΕΣ: placeandthings.
wordpress.com (1), podilato98.blogspot.gr (2-4), wiki.omopedia.nl (5), el.wikipedia.org (6-7,9), pt.wikipedia.org (8)



Σάββατο, 15 Νοεμβρίου 2014

Ταξιδεύοντας με τον κάπτεν Μπουκ

Ωκεανοί και θάλασσες του πλανήτη μας




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία, μετακινήσεις


Σάββατο, 8 Νοεμβρίου 2014

Ήπειροι και ωκεανοί
(παρουσίαση)


Παρασκευή, 7 Νοεμβρίου 2014

Ήπειροι και ωκεανοί
(παιχνίδι)

Πατήστε στην εικόνα και βρείτε τις ηπείρους και τους ωκεανούς του πλανήτη
μας με το παιχνίδι που έχει φτιάξει ο καλός συνάδελφος Πέτρος Σαμούχος:




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία, παιχνίδια


Πέμπτη, 6 Νοεμβρίου 2014

Η σωστή στάση εργασίας στον υπολογιστή

Η στάση του σώματός μας όταν εργαζόμαστε με τον υπολογιστή είναι πολύ ση­μα­ντι­κή. Μια κακή στάση, για παράδειγμα, μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα στη μέση, στα χέρια ή στα μάτια. Πολύ σημαντικό είναι επίσης να κάνουμε συχνά δι­α­λείμ­μα­τα για ξε­κού­ρα­ση.


Οι κανόνες είναι πολύ απλοί. Ας προσπαθήσουμε να τους εφαρμόζουμε:


Ορίστε και μια πρώτη εξάσκηση: Πατήστε στην εικόνα, εμφανίστε
τα σημεία ελέγχου και βάλτε τον μαθητή στη σωστή θέση!




Τρίτη, 4 Νοεμβρίου 2014

Βρείτε τα φρούτα

Πατήστε στην εικόνα και εντοπίστε τα φρούτα. Αν μάλιστα σας
έρθει και καμιά λι­γού­ρα, τρέξτε στην κουζίνα! Νιαμ νιαμ!


ΠΗΓΗ: Games by RigasF


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διατροφή, παιχνίδια


Ο κατάσκοπος



Ένας κατάσκοπος θέλει να εισχωρήσει σε ένα πολεμικό εργοστάσιο του εχθρού, το ο­ποί­ο ό­μως φυλάσσεται από φρουρό. Κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να μπει α­πό την κε­ντρι­κή πύλη, ο φρουρός λέει ένα σύνθημα και επιτρέπει την είσοδο μόνο ό­ταν α­κού­σει την κατάλληλη απάντηση, δηλαδή το παρασύνθημα.

Κρύβεται, λοιπόν, ο κατάσκοπος κοντά στην πύλη και περιμένει. Έρχεται ο πρώτος ε­πι­σκέ­πτης και ο φρουρός του λέει «οκτώ». Εκείνος απαντάει «τέσσερα» και περνάει μέ­σα.

Στον δεύτερο επισκέπτη ο φρουρός λέει «δώδεκα» και η απάντηση είναι «έξι». Στον τρί­το λέ­ει «έξι» κι εκείνος απαντάει «τρία».

«Καλά, είναι πολύ ανόητοι», σκέφτεται ο κατάσκοπος. «Για κάθε αριθμό που λέει ο φρου­ρός η απάντηση είναι το μισό του. Δε θα μπορούσαν να βάλουν κάτι ευ­κο­λό­τε­­ρο!»

Πλησιάζει γεμάτος αυτοπεποίθηση. «Δέκα», του λέει ο φρουρός. «Πέντε», απαντάει ε­κεί­νος. Αμέσως ο φρουρός σημαίνει συναγερμό!

Ποιο ήταν το σωστό παρασύνθημα και γιατί;



Ο κατάσκοπος έπρεπε να πει «τέσσερα». Το συνθηματικό δεν ή­ταν το μισό του α­ριθ­μού αλλά το άθροισμα των γραμμάτων του!


ΠΗΓΗ: ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ | ΕΙΚΟΝΑ: nocheenpie.blogspot.com


Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2014

Πάμε όπερα;



Η όπερα δημιουργήθηκε την περίοδο της Αναγέννησης (τέλη 16ου αιώνα) στη Φλω­ρε­­ντί­α της Ιταλίας από κάποιους μορφωμένους ανθρώπους που θέλησαν να α­να­βι­ώ­σουν το αρ­χαί­ο ελληνικό θέατρο. Το όνομά της προέρχεται από την ιταλική φράση «o­pe­ra in mu­si­ca» (= έργο σε μουσική) και είναι ένα δραματικό θεατρικό έργο που το κείμενό του αποδίδεται α­πό τους καλλιτέχνες τραγουδιστά, με συνοδεία ορ­χή­στρας. Μπορεί να υπάρχουν και πε­ζοί διάλογοι ή μέρη απαγγελίας, επίσης όμως με μου­σι­κή συνοδεία.

Η όπερα χαρακτηρίζεται από επεισόδια με πολύπλοκες ή απρόβλεπτες εξελίξεις, ώστε να προ­κα­λεί­ται έντονη συγκίνηση. Το θέμα της κάθε φορά προέρχεται από διάφορες πη­γές (μυ­θο­λο­γί­α, παραμύθια, θρύλους, ιστορία, λογοτεχνικά έργα κ.ά.).

Στην Ελλάδα παίζονταν όπερες ήδη από τον 18ο αιώνα. Κυριότερος Έλληνας συν­θέ­της ό­πε­ρας κατά τον 20ό αιώνα είναι ο Μανώλης Καλομοίρης, ο οποίος, μεταξύ άλ­λων, έχει με­λο­ποι­ή­σει έργα του Νίκου Καζαντζάκη.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή...
...και η είσοδός της στην οδό Ακαδημίας, στο κέντρο της Αθήνας

ΠΗΓΕΣ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ, www.greek-language.gr | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.statesmen.gr, el.wikipedia.org

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ:
1ο μέρος: Το γλωσσάρι της όπερας
2ο μέρος: Επαγγέλματα της όπερας


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: θέατρο, μουσική


Το γλωσσάρι της όπερας



 1   Το θέατρο 

Σκηνή. Σκηνή του θεάτρου είναι ο χώρος όπου παίζουν οι ηθοποιοί και οι τρα­γου­δι­στές.

Σκηνικά. Οτιδήποτε δημιουργεί την εικόνα μιας παράστασης: κατασκευές που α­πει­κο­νί­­ζουν κτίρια, ένα απλό πανί στο οποίο έχουν ζωγραφιστεί τοπία ή ό,τι άλλο α­πο­φα­σί­σουν ο σκη­νο­θέ­της με τον σκηνογράφο.

Σταγκόνια. Είναι οι μεγάλες σιδερένιες βέργες που βρίσκονται πάνω από τη σκηνή. Πά­­νω στα σταγκόνια οι τεχνικοί κρεμούν τα φώτα ή και τα σκηνικά.

Παρασκήνια. Ό,τι βρίσκεται πλάι, πίσω και κάτω από τη σκηνή.

Κουίντα. Πλάγιο παραπέτασμα στη σκηνή του θεάτρου, που κρύβει τη θέα προς τα πα­ρα­­σκή­νι­α.

Σκάμμα (ή τάφρος) της ορχήστρας. Ο χώρος που βρίσκεται μπροστά και λίγο χα­μη­λό­­τε­ρα από τη σκηνή. Εκεί μπαίνουν οι μουσικοί της ορχήστρας για να παίξουν. Πρέ­πει να εί­ναι πιο χαμηλά από τη σκηνή, ώστε οι θεατές να βλέπουν καλά.


 2   Τα μουσικά όργανα 

Έγχορδα. Τα όργανα της κλασικής ορχήστρας που ο ήχος τους παράγεται από τον παλ­μό των χορδών. Στην ομάδα αυτή ανήκουν το βιολί, η βιόλα, το βιολοντσέλο και το κον­τρα­­μπά­σο.

Πνευστά. Όργανα της ορχήστρας, των οποίων ο ήχος παράγεται με φύσημα στο ε­πι­στό­­μι­ό τους. Χωρίζονται σε ξύλινα, όπως το φλάουτο, το όμποε, το κλαρινέτο, το φα­γκό­το και το σα­ξό­φω­νο (που όμως σπάνια παίζει στην ορχήστρα) και σε χάλκινα, ό­πως η τρο­μπέτα, το κόρ­νο, το τρομπόνι και η τούμπα.

Κρουστά. Όργανα της κλασικής ορχήστρας που ο ήχος τους παράγεται είτε χτυπώντας τα με ειδικές ξύλινες μπαγκέτες είτε χτυ­πώ­ντας τα μεταξύ τους. Τέτοια όρ­γα­να είναι τα τύ­μπα­να, η γκρανκάσα, τα κύμβαλα, το τρίγωνο, το ταμπούρο κ.ά.


 3   Οι φωνές 

Τενόρος (οξύφωνος). Η ψηλότερη αντρική φωνή. Μοιάζει με την τρομπέτα. Συ­νή­θως στη ρο­μα­ντι­κή όπερα υποδύεται τον ήρωα.

Βαρύτονος. Η μεσαία αντρική φωνή. Μοιάζει με το κόρνο ή το τσέλο. Συχνά είναι α­ντί­­πα­λος του τενόρου και διεκδικεί την αγαπημένη του κεντρικού ρομαντικού ή­ρω­α.

Βαθύφωνος (μπάσος). Η χαμηλότερη αντρική φωνή. Μοιάζει με το τρομπόνι. Συ­χνά ερ­μη­νεύ­ει ρόλους ηλικιωμένων και σοφών ανδρών ή και κωμικούς ρόλους.

Υψίφωνος (σοπράνο). Η ψηλότερη γυναικεία φωνή. Μοιάζει με το βιολί και το φλά­ου­­το. Συ­χνά είναι η κύρια ηρωίδα, εκφράζοντας την αγνότητα και τη νε­α­νι­κό­τη­τα.

Μεσόφωνος (μετζοσοπράνο). Η μεσαία γυναικεία φωνή. Μοιάζει με το όμποε ή και το κλα­ρι­νέ­το (στη χαμηλή του έκταση). Οι ρόλοι που ερμηνεύει είναι πο­λυ­ποί­κι­λοι: μητέρες, τσιγ­γά­νες, μάγισσες, υπηρέτριες. Μερικές φορές ερμηνεύει και ρόλους νέ­ων ανδρών.

Κοντράλτο. Η χαμηλότερη γυναικεία φωνή. Μοιάζει με τη βιόλα. Συχνά ερμηνεύει χα­ρα­­κτή­ρες ηλικιωμένων γυναικών ή μαντισσών.


 4   Οι φωνητικές συνεργασίες 

Ντουέτο. Όταν δύο μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν δύο τραγουδιστές τραγουδούν μα­ζί.

Τρίο. Όταν τρεις μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν τρεις τραγουδιστές τρα­γου­δούν μαζί.

Κουαρτέτο. Όταν τέσσερις μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν τέσσερις τραγουδιστές τρα­γου­­δούν μαζί.

Χορωδία. Ομάδα τραγουδιστών που τραγουδούν όλοι μαζί. Η χορωδία είναι χω­ρι­σμέ­νη κα­τά φωνές (αντρικές και γυναικείες) και συχνά παίζει τον ρόλο που έπαιζε ο χο­ρός στην αρ­χαί­α τραγωδία.

Η Όπερα του Σίδνεϊ, ένα από τα πιο διάσημα κτίρια του 20ού
αιώνα και σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο της Αυστραλίας

 5   Η παράσταση 

Εισαγωγή. Είναι ένα ορχηστρικό κομμάτι που ακούγεται συνήθως πριν σηκωθεί η αυ­λαί­­α. Σκο­πό έχει να μας εισαγάγει στη διάθεση του έργου, να καταλάβουμε αν εί­ναι χαρού­μενο ή τρα­γι­κό. Μπορεί επίσης να λέγεται ουβερτούρα, πρελούδιο ή συμ­φω­νί­α.

Λιμπρέτο. Το κείμενο της όπερας. Ο συγγραφέας που το γράφει λέγεται λι­μπρε­τί­στας.

Πράξη. Κάθε θεατρικό έργο χωρίζεται σε πράξεις. Κάθε πράξη έχει τη δική της υ­πό­θε­ση και τη δική της κορύφωση. Τα έργα που έχουν μία μόνο πράξη λέγονται μο­νό­πρα­κτα.

Άρια. Έτσι λέμε ένα τραγούδι στην όπερα. Η άρια παίζει σημαντικό ρόλο: Μέσω αυ­τής ο ή­ρω­ας εκφράζει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις του και αποκαλύπτεται ο χα­ρα­κτή­ρας του.

Φινάλε. Το τελικό μέρος του έργου.


 6   Συγγενεύουν με την όπερα 

Οπερέτα. Μουσικό θεατρικό είδος. Στις οπερέτες η υπόθεση είναι πιο ανάλαφρη από την ό­πε­ρα, η μουσική εύθυμη, υπάρχουν πολλοί πεζοί διάλογοι και, συνήθως, καλό τέ­λος. Η ο­πε­ρέ­τα καλλιεργήθηκε κυρίως στο Παρίσι και στη Βιέννη. Και στην Ελ­λά­δα, όμως, έχου­με ε­ξαί­ρε­τους συνθέτες οπερέτας, όπως ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης και ο Νίκος Χα­τζη­­α­πο­στό­λου.

Μιούζικαλ. Μουσικό θεατρικό έργο ανάλογο με την όπερα, αλλά με περισσότερους δι­α­­λό­γους πρόζας, δηλαδή χωρίς τραγούδι. Συνήθως η υπόθεση έχει καλό τέλος. Εμ­φα­νί­­στη­κε τον 20ό αιώνα, κυρίως στις αγγλοσαξονικές χώρες.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.ζωγραφίζω.com, afri-culture.com, 7tripson.com



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: λεξιλόγιο


Επαγγέλματα της όπερας



 1   Ο επικεφαλής 

Σκηνοθέτης. Είναι ο άνθρωπος που αποφασίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πα­ρου­σι­α­στεί το έργο, πώς θα είναι η εικόνα της παράστασης. Δίνει οδηγίες στον σκη­νο­γρά­φο και στον εν­δυ­μα­το­λό­γο και καθοδηγεί τους τραγουδιστές.


 2   Η μουσική 

Συνθέτης. Είναι αυτός που έχει γράψει τη μουσική του έργου.

Διευθυντής ορχήστρας. Είναι ο άνθρωπος που συντονίζει όλο το θέαμα: διευθύνει την ορ­χή­στρα και τη χορωδία και καθοδηγεί τους τραγουδιστές. Μοιάζει με τον κα­πε­τά­νιο του πλοί­ου, στον οποίο υπακούν όλοι. Κρατάει τον ρυθμό και υποδεικνύει στους μουσικούς και στους τραγουδιστές τα συναισθήματα και το ύφος του έργου.

Μονωδός. Έτσι λέγεται ο τραγουδιστής της όπερας. Εκτός από όμορφη φωνή χρει­ά­ζε­ται πο­λύ­χρο­νη και συστηματική δουλειά. Ο λυρικός τραγουδιστής, άλλωστε, σπα­νί­ως χρη­σι­­μο­ποι­εί μικρόφωνο· το αντικαθιστά με το ίδιο του το σώμα (το διάφραγμα, τις κοιλότητες του προσώπου του). Ας μην ξεχνάμε ότι η φωνή του πρέπει να δι­α­πε­ρά­σει τον όγκο της ορ­χή­στρας και να φτάσει ακόμη και στα τελευταία καθίσματα του θε­ά­τρου.

Η κορυφαία υψίφωνος Μαρία Κάλλας (1923-1977) είναι
η πιο γνωστή λυρική τραγουδίστρια του 20ού αιώνα

 3   Η σκηνή 

Σκηνογράφος. Ο σκηνογράφος μελετά το έργο και σχεδιάζει το σκηνικό της πα­ρά­στα­­σης σύμ­φω­να με τις επιθυμίες του σκηνοθέτη. Σχεδιάζει, δηλαδή, τον τόπο και τον χώρο, στον ο­ποί­ο συμβαίνουν τα γεγονότα που περιγράφει το έργο. Από τα σχέ­δι­ά του φτιά­χνο­νται τα σκη­νι­κά (σπίτια, τοπία, δέντρα), καθώς και όσα αντικείμενα εί­ναι απαραίτητα.

Ζωγράφος. Ζωγραφίζει τα σκηνικά που τοποθετούνται στη σκηνή. Μπορεί να τα βά­ψει με έ­να χρώμα, αλλά και να ζωγραφίσει ολόκληρη εικόνα με πολλές λε­πτο­μέ­ρει­ες. Επίσης ζω­γρα­φί­ζει τα φόντα που συμπληρώνουν τα σκηνικά, δείχνοντας το βά­θος του χώρου ή τον ο­ρί­ζο­ντα ή και μόνο τον ουρανό.

Πλαστικός ζωγράφος. Επιμελείται όλα τα μέρη των σκηνικών που είναι ανάγλυφα, δη­­λα­δή εκείνα που πρέπει να σκαλιστούν πάνω σε μια επιφάνεια. Μπορεί να φτιάξει έ­ναν ά­γριο τοί­χο, αλλά και μια ανάγλυφη εικόνα. Επίσης φτιάχνει όλα τα γλυπτά (αν χρει­ά­ζο­­νται στην πα­ρά­στα­ση).

Κατασκευαστής ειδών φροντιστηρίου. Κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιείται στη σκη­­νή λέγεται φροντιστήριο, επειδή «φροντίζει» να γίνει σωστά η παράσταση. Ο κα­τα­σκευ­α­­στής ειδών φροντιστηρίου, επομένως, φτιάχνει ψεύτικα ψαλίδια, πουγκιά, κλει­διά, μά­σκες, ο­μπρέ­λες και οτιδήποτε άλλο προβλέπεται από την υπόθεση του έρ­γου.

Σχεδιαστής φωτισμών. Είναι αυτός που αποφασίζει πώς θα ανάβουν τα φώτα στη σκη­­νή. Διαβάζει το έργο και συνεργάζεται με τον σκηνοθέτη, τον σκηνογράφο και τον εν­δυ­­μα­το­λό­γο. Καθορίζει πόσο φως θα έχει κάθε σκηνή του έργου και από ποια με­ριά θα έρ­­χε­ται, ώ­στε να φαίνονται οι ήρωες και όλη η δράση. Επίσης, βάζει φως για να γίνουν ει­δικά ε­φέ (π.χ. αστραπές).

Σχαρίστας. Χειρίζεται όλους τους μηχανισμούς της σκηνής που ωθούν τα κινητά μέ­ρη του σκη­νι­κού προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Οι μηχανισμοί μπορεί να είναι η­λε­κτρο­κί­­νη­τοι ή μη­χα­νο­κί­νη­τοι.


 4   Η εμφάνιση των ηρώων 

Ενδυματολόγος. Μελετά το έργο, φαντάζεται τι φοράει κάθε ήρωας σε κάθε σκηνή και σχε­δι­ά­ζει τα κοστούμια της παράστασης, πάντοτε σε συνεργασία με τον σκη­νο­θέ­τη.

Κατασκευαστής ενδυμάτων. Φτιάχνει τα κοστούμια που χρησιμοποιούνται στο έρ­γο α­­κο­λου­θώ­ντας τα σχέδια του ενδυματολόγου. Αν είναι απαραίτητο, τους προ­σθέ­τει και δι­α­­κο­σμη­τι­κά στοιχεία. Αρκετές φορές, επίσης, επιμελείται την ένδυση των καλ­λι­τε­χνών.

Σχεδιαστής μακιγιάζ. Είναι εκείνος που βάφει το πρόσωπο των καλλιτεχνών πριν βγουν στη σκηνή, προκειμένου να τους κάνει να μοιάζουν με τον ρόλο που υ­πο­δύ­ο­νται. Με ειδι­κές μπογιές και κρέμες μπορεί να μετατρέψει μια νέα και όμορφη τρα­γου­δί­στρι­α σε γριά μά­γισ­σα ή έναν μεγαλύτερης ηλικίας τραγουδιστή σε γοητευτικό νέ­ο. Στη γλώσσα μας η ει­δι­κό­τη­τα αυτή λέγεται «ψιμυθιολόγος» από την αρχαία ελ­λη­νι­κή λέξη ψιμύθιο, που ση­­μαί­νει λευκή σκόνη αλλά και στολίδι, φτιασίδι.

Σχεδιαστής κομμωτής. Χτενίζει τα μαλλιά των καλλιτεχνών, ώστε να ταιριάζουν με το ύ­φος του ρόλου τους. Συχνά είναι και περουκιέρης, δηλαδή κατασκευάζει πε­ρού­κες που έ­χουν ει­δι­κό σχέδιο ή ακολουθούν τη μόδα μιας παλαιότερης εποχής.

Σχεδιαστής-ράφτης καπέλων. Σχεδιάζει και κατασκευάζει τα καπέλα που φορούν οι ή­­ρω­ες του έργου, ακολουθώντας τα σχέδια του ενδυματολόγου. Επίσης φτιάχνει τα δι­α­κο­­σμη­τι­κά και συμπληρωματικά στοιχεία που μπορεί να φοριούνται στο κεφάλι, ό­πως δι­α­δή­­μα­τα/στέμματα, λουλούδια, στεφάνια, κορδέλες και άλλα.


ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.koolnews.gr, www.ifmedia.gr, www.skai.gr, www.livemedia.gr



Βρείτε τους πλανήτες

Βρείτε τους πλανήτες και μερικά ακόμη ουράνια
σώματα. Πατήστε στην εικόνα και εξασκηθείτε!




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διάστημα, παιχνίδια


Γη, ένας πλανήτης σε κίνηση!


Η Γη ως ουράνιο σώμα
(κουίζ)

Πατήστε στην εικόνα και ελέγξτε τις γνώσεις σας:




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία