Σήμερα ζουν στον πλανήτη μας πάνω από 8 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Οι περισσότεροι κατοικούν στην Ασία (58,7%) και την Αφρική (18,8%).
Ήπειρος
Πληθυσμός*
Ποσοστό
Ασία
4.835
58,7%
Αφρική
1.550
18,8%
Αμερική
1.056
12,8%
Ευρώπη
744
9,0%
Ωκεανία
47
0,6%
* σε εκατομμύρια
Για να φτάσει ο ανθρώπινος πληθυσμός το ένα δισεκατομμύριο χρειάστηκαν πάνω από 200.000 χρόνια ανθρώπινης προϊστορίας και ιστορίας. Για να αγγίξει όμως τα 8 δισ. χρειάστηκαν μόλις 218 χρόνια.
Τις τελευταίες δεκαετίες, ωστόσο, ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται πολύ γρήγορα: ένα δισ. κάθε 11-12 χρόνια.
Πληθυσμός
Έτος
Έτη που πέρασαν*
1 δισ.
1804
200.000+
2 δισ.
1927
123
3 δισ.
1960
33
4 δισ.
1974
14
5 δισ.
1987
13
6 δισ.
1999
12
7 δισ.
2011
12
8 δισ.
2022
11
* από το προηγούμενο δισεκατομμύριο
Κατανομή πληθυσμού
Όπως είναι αναμενόμενο, οι περισσότεροι άνθρωποι κατοικούν στα ημισφαίρια που περιλαμβάνουν μεγάλες μάζες στεριάς (βόρειο, ανατολικό), και ειδικά στο βορειοανατολικό κομμάτι του πλανήτη μας:
Αν μάλιστα ταξινομήσουμε τις χώρες σε τέσσερις ομάδες με ίδιο πληθυσμό, προκύπτει ο παρακάτω εντυπωσιακός χάρτης:
Η μοβ και η κόκκινη ομάδα καταλαμβάνουν πολύ μικρή έκταση της στεριάς, άρα είναι ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένες. Πρόκειται για τις περιοχές όπου βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι μεγαλύτερες σε πληθυσμό χώρες (Ινδία, Κίνα).
Οι χώρες με τον μεγαλύτερο πληθυσμό είναι —με διαφορά— η Ινδία και η Κίνα. Έχουν τόσο πολλούς κατοίκους, ώστε περίπου ο ένας στους τρεις ανθρώπους είναι Ινδός ή Κινέζος!
Μάλιστα, αν παίξουμε λίγο με τα ποσοστά, θα παρατηρήσουμε ότι στις πρώτες εφτά χώρες κατοικούν περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους (το 51,5%) του πλανήτη:
Ο πληθυσμός της Γης δεν κατανέμεται εξίσου σε όλη την επιφάνεια του πλανήτη. Ορισμένες περιοχές είναι πυκνοκατοικημένες, άλλες αραιοκατοικημένες και άλλες ακατοίκητες.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλες οι περιοχές κατάλληλες για τη διαβίωση των ανθρώπων.
Η έκταση των ηπείρων
Αν η κατανομή του ανθρώπινου πληθυσμού ήταν ομοιόμορφη, στην Ασία θα κατοικούσε το 29,7% των ανθρώπων και στην Ωκεανία το 5,8% (όσο και το ποσοστό της στεριάς που καταλαμβάνουν).
Ο πληθυσμός των ηπείρων
Όπως όμως φαίνεται από τις γραφικές παραστάσεις:
1 Στην Ασία κατοικεί ο διπλάσιος πληθυσμός από αυτό που θα περιμέναμε, είναι επομένως ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένη. Το ίδιο, αλλά σε μικρότερο βαθμό, παρατηρούμε και στην Ευρώπη.
2 Στην Αμερική, από την άλλη πλευρά, κατοικούν οι μισοί άνθρωποι σε σχέση με αυτό που θα δικαιολογούσε η έκτασή της, είναι επομένως ιδιαίτερα αραιοκατοικημένη. Στη δε Ωκεανία κατοικούν δέκα φορές λιγότεροι!
3 Στην Αφρική προς το παρόν υπάρχει ισορροπία μεταξύ έκτασης και πληθυσμού, ενώ η Ανταρκτική δεν έχει μόνιμους κατοίκους —τουλάχιστον ανθρώπινους!
Στην ελληνική μυθολογία οι Μούσες ήταν εννέα θεότητες, κόρες του Δία και της Μνημοσύνης. Ζούσαν στην Πιερία και ηγέτης τους ήταν ο Απόλλωνας.
Για τον Ελικώνα μονοπάτι πήρα Κι όταν ο Απόλλωνας θα παίζει λύρα Μες στη νύχτα ευκαιρία θα γυρέψω Τα εννιά κορίτσια που φυλάει να του κλέψω
Θα κλέψω την Καλλιόπη, θα πάρω την Κλειώ Χαρτί και καλαμάρι να μάθω να κρατώ Θα πάρω την Ευτέρπη, θα ’ρθει κι η Ερατώ Το ποίημα της αγάπης να μάθω σαν νερό Να παίζει κωμωδία κι η Θάλεια θα ’ρθει Η Μελπομένη μόνη αν μείνει θα χαθεί
Κάτω από τον θρόνο τον λαμπρό του Δία Ζουν εννιά κορίτσια από την Πιερία Ο Απόλλωνας για ύπνο σαν πλαγιάσει Τα εννιά κορίτσια που φυλάει θα τα χάσει
Για τον Ελικώνα μονοπάτι πήρα…
Μα και την Τερψιχόρη ν’ αφήσω δεν μπορώ Γιατί στα βήματά της θα μάθω τον χορό Πολύμνια τη λένε και είναι ευβλαβική Θα ’ρθει για να με μάθει ζωή ασκητική Κοντά μου η Ουρανία στ’ αστέρια θα βρεθεί Θα κλέψω εννιά κορίτσια τον χρόνο που θα ’ρθει.
Μετά από δεκαετίες εξελίξεων στην επιστημονική κοινότητα οι συνθήκες φαίνεται πως ωριμάζουν στο μέτωπο της παρατήρησης της άγριας ζωής. Τα νέα έρχονται αυτήν τη φορά από το Διάστημα, καθώς ο νέος δορυφόρος «Ίκαρος» είναι σε θέση να ανιχνεύει κινήσεις και σήματα που σχετίζονται με τη συμπεριφορά των ζώων, γεγονός που θα μπορούσε να σώσει τη ζωή των τσιτάχ, των ρινόκερων, των ελεφάντων και άλλων ειδών.
Στα μέσα του 2024, στη μακρινή Ναμίμπια, στην άκρη του καταφυγίου άγριας ζωής Okambara Elephant Lodge, εμφανίστηκε ένα φορτηγάκι. Τέσσερα άτομα —το ένα οπλισμένο με τουφέκι— βγήκαν από το όχημα για κυνήγι ή, πιο σωστά, για να προσποιηθούν ότι κυνηγούν άγρια ζώα.
Στην πραγματικότητα ήταν τέσσερα μέλη μιας επιστημονικής ομάδας που προσέγγιζαν θηράματα και στη συνέχεια πυροβολούσαν — όχι φυσικά προς το ζώο, μόνο για να ακούγεται ο χαρακτηριστικός δυνατός κρότος. Τη στιγμή του πυροβολισμού ο φόβος διαπερνούσε τα ζώα που τον άκουγαν στην ευρύτερη περιοχή: τα σπρίνγκμποκ πηδούσαν, οι ζέβρες κινούνταν νευρικά και τα γκνου ξεκινούσαν να τρέχουν, κάποια για εκατοντάδες μέτρα, επιχειρώντας να απομακρυνθούν από τον κίνδυνο.
Οι επιστήμονες είναι πλέον σε θέση να μελετήσουν αυτές τις συμπεριφορές που αποτυπώνουν τον πανικό των ζώων χάρη σε ένα νέο δορυφορικό σύστημα, το «Ίκαρος», το οποίο παρακολουθεί την κίνηση και τη συμπεριφορά τους από το Διάστημα. Μελετώντας τον τρόπο με τον οποίο τα ζώα αντιδρούν στην παρουσία κυνηγών, οι οικολόγοι ελπίζουν να εντοπίζουν και να καταπολεμούν πιο αποτελεσματικά τους λαθροθήρες.
Οι τέσσερις επιστήμονες έμειναν στην περιοχή περίπου τρεις ημέρες, προβαίνοντας σε τουλάχιστον 30 ομοβροντίες πυροβολισμών, όλες καταγεγραμμένες από τον φακό ενός ντρόουν πάνω από τα κεφάλια τους. Από αυτή την οπτική γωνία η ταχεία διασπορά των ζώων στη γύρω περιοχή μετά τους πυροβολισμούς επαναλαμβανόταν ξανά και ξανά, με τα ζώα να ακολουθούν χαρακτηριστικά μοτίβα πανικού και υποχώρησης. Όταν η επιστημονική ομάδα πυροβολούσε, όλα τα θηράματα διασκορπίζονταν, εκτός από τις καμηλοπαρδάλεις οι οποίες συνήθως παρέμεναν ατάραχες και παρακολουθούσαν αμέριμνες.
Οι οπλισμένοι «εισβολείς» συμμετείχαν σε ένα πείραμα για την ανάπτυξη ενός συστήματος παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, το οποίο θα μπορούσε να σώσει τις ζωές πολλών ζώων της Αφρικής που απειλούνται από λαθροθήρες. Καταγράφοντας τα χαρακτηριστικά μοτίβα που ακολουθούν τα διάφορα είδη όταν αντιδρούν στην παρουσία κυνηγών, η ομάδα στοχεύει τελικά να εκπαιδεύσει έναν αλγόριθμο που θα μπορεί να στέλνει προειδοποιητικό σήμα στους δασοφύλακες.
Αυτά τα συστήματα προειδοποίησης βρίσκονται ακόμη σε φάση ανάπτυξης στα φυσικά καταφύγια, αλλά η πρόσφατη εκτόξευση του δορυφόρου παρακολούθησης άγριας ζωής, γνωστού και ως «ίντερνετ των ζώων», αποσκοπεί στη δημιουργία ενός παγκόσμιου συστήματος ειδοποιήσεων σε πραγματικό χρόνο.
Το μεγαλεπήβολο αυτό όραμα καθίσταται εφικτό χάρη σε μικροσκοπικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα που φέρουν πλέον χιλιάδες ζώα. Ορισμένα μπορούν να καταγράφουν όχι μόνο τη θέση αλλά και τη δραστηριότητα, τον καρδιακό ρυθμό και τη θερμοκρασία του σώματός τους, καθώς και να λειτουργούν ως κινητοί αισθητήρες που καταγράφουν τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και την ατμοσφαιρική πίεση.
Στόχος είναι μέχρι τα μέσα του 2027 το πρόγραμμα «Ίκαρος» του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ να διαθέτει έξι λειτουργικούς δορυφόρους, καθιστώντας εφικτή τη λήψη δεδομένων σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τις κινήσεις ζώων σε ολόκληρο τον πλανήτη.
ΧΑΡΤΕΣ: brilliantmaps.com