30 Απριλίου 2019

Φως στο απόλυτο σκοτάδι

Ερευνητές έδωσαν στη δημοσιότητα
την πρώτη εικόνα μαύρης τρύπας

ΕΙΔΗΣΕΙΣ - Απρίλιος 2019

«Είναι μια τρομερή ημέρα για την Αστροφυσική. Τώρα πια μπορούμε να δούμε τα α­νί­δω­τα». Με αυτά τα λόγια υποδέχθηκε η Φρανς Κόρντοβα, διευθύντρια του Ε­θνι­κού Ιδρύματος Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών, το μοναδικό επίτευγμα δι­ε­θνούς ερευνητικής ομάδας που είδε χθες το φως της δημοσιότητας: την πρώ­τη επιτυχημένη προσπάθεια απεικόνισης μιας μαύρης τρύπας –από τα πιο πα­ρά­ξε­να στοιχεία του σύμπαντος, που από τη φύση τους δεν είναι δυνατόν να φω­το­γρα­φη­θούν.


Η πρώτη απεικόνιση μαύρης τρύπας, όπως τη συνέθεσαν οι
επιστήμονες του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος EHT


Το ερευνητικό πρόγραμμα που οδήγησε στη μεγάλη ανακάλυψη ξεκίνησε το 2012 υ­πό την επωνυμία Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων (EHT). Ουσιαστικά πρόκειται για ένα δίκτυο οκτώ τηλεσκοπίων σε διάφορα μέρη της Γης (Χαβάη, Αριζόνα, Χι­λή, Μεξικό, Ισπανία, Γαλλία, Γροιλανδία, Ανταρκτική) που δρουν σε συντονισμό, δη­μι­ουρ­γώ­ντας κάτι σαν γιγάντιο σταθμό αστρονομικών παρατηρήσεων στο μέ­γε­θος του πλανήτη μας.

Οι μαύρες τρύπες αποτελούν διαρκή πρόκληση για την επιστήμη του Δι­α­στή­μα­τος. Η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας, που θεμελιώθηκε από τον Αϊν­στάιν, προ­βλέ­πει την ύπαρξη αυτών των ουράνιων σωμάτων με την αφάνταστα υψηλή πυ­κνό­τη­τα, έτσι που να αιχμαλωτίζουν οτιδήποτε κινείται κοντά τους (ο «ο­ρί­ζο­ντας γεγονότων» περιγράφει το όριο πέρα από το οποίο δεν υπάρχει ε­πι­στρο­φή). Α­κό­μη και το φως αδυνατεί να δραπετεύσει από αυτή την κοσμική «φυλακή», κά­τι που καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε προσπάθεια φωτογράφισής της.

Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες του ΕΗΤ κατάφεραν να μας δώσουν μια χει­ρο­πια­στή ιδέα για τη «σιλουέτα» μιας μαύρης τρύπας. Και τι μαύρης τρύπας! Πρόκειται για ένα διαστημικό «τέρας», με μέγεθος τρία εκατομμύρια φορές μεγαλύτερο από τη Γη και μάζα 6,5 δισ.(!) φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο, στην καρδιά του γα­λα­ξί­α Μ87, στον αστερισμό της Παρθένου.

Πώς τα κατάφεραν;

Χάρη στον συνδυασμό ταυτόχρονων παρατηρήσεων από τα οκτώ τηλεσκόπια, συ­νέ­θε­σαν μια εικόνα που δείχνει μια φωτεινή άλω γύρω από μια σκοτεινή, μαύρη πε­ρι­ο­χή, σφαιρικού σχήματος. Η άλως προέρχεται από φλεγόμενα αέρια που κα­τα­βρο­χθί­ζο­νται από τη μαύρη τρύπα, δίνοντάς μας το περίγραμμά της.

Το μέγα επίτευγμα ανακοινώθηκε με ταυτόχρονες συνεντεύξεις Τύπου σε Ου­ά­σι­γκτον, Βρυξέλλες, Σαντιάγκο, Σαγκάη, Ταϊπέι και Τόκιο. Ο καθηγητής Α­στρο­νο­μί­ας και Φυσικής στο πανεπιστήμιο της Αριζόνας (ΗΠΑ) περιέγραψε μία από τις ση­μα­ντι­κές πλευρές της ανακάλυψης: «Το μέγεθος και το σχήμα της σκιάς ται­ριά­ζουν α­πο­λύ­τως με τις προβλέψεις της Γενικής Θεωρίας Σχετικότητας του Αϊνστάιν, ε­νι­σχύ­ο­ντας την εμπιστοσύνη μας σε αυτή τη θεωρία, που θεμελιώθηκε πριν από έ­ναν αιώνα». Η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι ο ίδιος ο Αϊνστάιν δεν είδε ποτέ με καλό μάτι αυτά τα μυστηριώδη ουράνια σώματα που προέβλεπε η θεωρία του. Αν ζούσε, από χθες θα ήταν λιγότερο δύσπιστος.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (11.04.2019) - ΕΙΚΟΝΑ: fontech.startitup.sk

28 Απριλίου 2019

Καλό Πάσχα!

Με το πενάκι του Soloup

ΕΙΚΟΝΑ: inkefalonia.gr


26 Απριλίου 2019

Ανάκαμψη με τεχνητά κοράλλια

Από τις εφημερίδες - Απρίλιος 2019

Του ΝΙΚΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ

Τα κοράλλια μπορεί να καταλαμβάνουν κάτι λιγότερο από το 0,1% των ωκεανών, ό­μως παρέχουν σπίτι στο ένα τέταρτο των θαλάσσιων ειδών του πλανήτη και συμ­βάλ­λουν καταλυτικά στη βελτίωση της ποιότητας του νερού. Δυστυχώς, ως ι­δι­αί­τε­ρα ευαίσθητες δομές, οι κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι εξαιρετικά ευ­ά­λω­τοι στις καταστροφικές συνέπειες της μόλυνσης, της κλιματικής αλλαγής και της ανεξέλεγκτης αλιείας. Οι επιστήμονες προειδοποιούν πως μέσα στην ε­πό­με­νη δεκαετία το 70% των κοραλλιών του πλανήτη θα έχει διαβρωθεί. Ωστόσο, μια ευ­φά­ντα­στη λύση έρχεται χάρη στην τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης, η ο­ποί­α εδώ και δύο χρόνια χρησιμοποιείται για τη δημιουργία τεχνητών υφάλων που αντικαθιστούν τα κατεστραμμένα κοράλλια και επαναφέρουν τη ζωή στις θά­λασ­σες του πλανήτη.

Πρωτοπόρος στην καινοτόμο λύση για την περιβαλλοντική αποκατάσταση των ω­κε­α­νών είναι η ολλανδική εταιρεία Boskalis, η οποία εξειδικεύεται στις θα­λάσ­σι­ες κατασκευές και υποδομές. Το 2016 αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την τε­χνο­γνω­σί­α της για να δημιουργήσει τεχνητούς υφάλους. Σε συνεργασία με το Ί­δρυ­μα του Πρίγκιπα Αλβέρτου B΄ του Μονακό και με την ευρωπαϊκή πα­νε­πι­στη­μι­α­κή κοινότητα η εταιρεία προχώρησε σε εντατική έρευνα για τις τοπικές ι­δι­αι­τε­ρό­τη­τες των υπαρχόντων κοραλλιών. Με τη βοήθεια των τρισδιάστατων ε­κτυ­πω­τών η Boskalis δημιούργησε έξι πιλοτικές κατασκευές τεχνητών υφάλων φτιαγ­μέ­νες εξ ολοκλήρου από άμμο και τις τοποθέτησε στη θάλασσα του Λαρ­βό­το στο Πριγκιπάτο του Μονακό.


Στιγμιότυπο από την τρισδιάστατη εκτύπωση



Ένας από τους εκτυπωμένους υφάλους


«Πιστεύαμε στην ιδέα εξαρχής, ωστόσο τα αποτελέσματα που έχουμε πα­ρα­τη­ρή­σει στα δύο χρόνια που έχουν τοποθετηθεί η τεχνητοί ύφαλοι ξε­περ­νούν κάθε προσ­δο­κί­α μας», αναφέρει με ενθουσιασμό ο Σάντερ Στίνπρινκ, υπεύθυνος προ­γραμ­μά­των έρευνας και ανάπτυξης της Boskalis. Πράγματι, οι τεχνητοί ύφαλοι της εταιρείας έχουν αρχίσει να κατοικούνται από κάθε είδους θαλάσσια ζωή και ο πληθυσμός των ψαριών της περιοχής έχει πλέον αυξηθεί εντυπωσιακά.


Τα πειραματικά τεχνητά κοράλλια της ολλανδικής Boskalis
έχουν αρχίσει να κατοικούνται από την τοπική πανίδα


Έπειτα από την επιτυχία του πιλοτικού προγράμματος η ολλανδική εταιρεία σχε­δι­ά­ζει να επεκτείνει το πρόγραμμα περιβαλλοντικής αποκατάστασης ε­φαρ­μό­ζο­ντάς το σε θαλάσσιους βιότοπους από τη Μεσόγειο μέχρι τους ωκεανούς της Α­να­το­λι­κής Ασίας.

Η ευχρηστία και η αποτελεσματικότητα των τρισδιάστατων τεχνητών κο­ραλ­λιών μπορεί να μην είναι αρκετές για να κρατήσουν τη βιοποικιλία των θα­λασ­σών στα επίπεδα προηγούμενων ετών, ειδικά αν δε συνδυαστούν από μια ο­λι­στι­κή προσπάθεια καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής. Εντούτοις, αποτελούν μια λάμψη ελπίδας πως ο άνθρωπος δε γεννάει μόνο εργαλεία που κα­τα­στρέ­φουν τη φύση και πως με λίγη φαντασία και συνείδηση μπορεί να α­ντι­στρέ­ψει την καταστροφή που προκαλεί στον θαυμαστό κόσμο των θαλασσών.


ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (05.04.2019) - ΕΙΚΟΝΕΣ: magazine.boskalis.com (1-3), kathimerini.gr (4)


23 Απριλίου 2019

Το πράσινο τείχος της Αφρικής

Μια λωρίδα από χιλιάδες δενδρύλλια
στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής

Από τις εφημερίδες - Απρίλιος 2019

Του ΝΙΚΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ

Ένα τείχος διαφορετικό από τα άλλα χτίζεται εδώ και μία δεκαετία κάτω από τον καυ­τό αφρικανικό ήλιο. Εκτείνεται σε μήκος 8.000 χλμ., από τις δυτικές ακτές της Σενεγάλης έως τις ανατολικές ερημικές παραλίες του Τζιμπουτί, και στην οι­κο­δό­μη­σή του συμμετέχουν πάνω από 20 κυβερνήσεις της Αφρικής.


Ο λόγος για το Μεγάλο Πράσινο Τείχος, μια λωρίδα πρασίνου και δενδρυλλίων αν­θε­κτι­κών στην ξηρασία, που θα διασχίζει το νότιο κομμάτι της ερήμου Σαχάρα και αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα περιβαλλοντικά προγράμματα πα­γκο­σμί­ως. Με την ολοκλήρωσή του, το πράσινο τείχος θεωρείται ότι θα συμβάλει δρα­στι­κά στον περιορισμό των επιπτώσεων που επιφέρουν οι κλιματικές αλ­λα­γές στην υποσαχάρια Αφρική και θα αποτελεί το μεγαλύτερο οικοσύστημα χλωρίδας στον πλανήτη (τρεις φορές μεγαλύτερο από τον γιγάντιο κοραλλιογενή ύφαλο της Αυστραλίας).


Την εξαιρετικά φιλόδοξη πρωτοβουλία περιβαλλοντικής αποκατάστασης ει­σή­γα­γε το 2008 η Αφρικανική Ένωση έπειτα από αίτημα του πρώην προέδρου της Μπουρ­κί­να Φάσο, Τόμας Σανκάρα.


Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος (κίτρινη γραμμή) θα έ-
χει πλάτος 15 χλμ. και θα περνάει από 11 χώρες


Η ξηρή περιοχή στην οποία σχεδιάζεται το τείχος των δενδρυλλίων δεν ήταν πά­ντο­τε έρημη· για δεκαετίες αποτελούσε πλούσια όαση πρασίνου, εξαιρετικά ση­μα­ντι­κή για τη γεωργία και τις καλλιέργειες της αφρικανικής ηπείρου. Ωστόσο, η κα­τα­στρο­φι­κή εξίσωση της αύξησης του πληθυσμού, της κακής διαχείρισης του ε­δά­φους και της κλιματικής αλλαγής σταδιακά μεταμόρφωσε την περιοχή σε μια ά­γο­νη και υποβαθμισμένη λωρίδα γης. Τα προβλήματα που δημιούργησε η ε­ρη­μο­ποί­η­ση του εδάφους είναι αμέτρητα: από την έλλειψη τροφίμων και καθαρού νε­ρού μέχρι τη βία και τις διαμάχες λόγω της συρρίκνωσης των φυσικών πό­ρων.


Το Τείχος φιλοδοξεί να σταματήσει την επέ-
κταση της Σαχάρας σε καλλιεργήσιμα εδάφη


Στη δεκαετία που πέρασε από τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία του Μεγάλου Πρά­σι­νου Τείχους η πρωτοβουλία έχει αντιμετωπίσει ουκ ολίγες προκλήσεις, με α­πο­τέ­λε­σμα σήμερα να έχει αποκατασταθεί μόλις το 15% της έκτασης. Ωστόσο, τα οφέλη έχουν αρχίσει ήδη να είναι ορατά για τις χώρες της αφρικανικής η­πεί­ρου. Στη Νιγηρία, όπου 5 εκατομμύρια εκτάρια γης έχουν αποκατασταθεί και βρί­θουν από πλούσια βλάστηση, τα κάποτε ξηρά πηγάδια είναι πλέον γεμάτα με πό­σι­μο νερό, ενώ στη Σενεγάλη, μια από τις φτωχότερες χώρες της Αφρικής, τα 120 εκατομμύρια στρέμματα δενδρυλλίων που φυτεύτηκαν προσφέρουν πλέον γό­νι­μο έδαφος για την άνθηση της γεωργίας.


Ίσως το πιο ενδιαφέρον αποτέλεσμα του τείχους είναι ορατό στην Αιθιοπία, όπου η δενδροφύτευση και η συντήρηση δένδρων έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες νέες πη­γές εργασίας και εισοδήματος για τους φτωχούς κατοίκους της έρημης πε­ρι­ο­χής. Αποτελεί ίσως την καλύτερη απάντηση στο επιχείρημα πως η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προστασία δε συνάδει με την οικονομική ανάπτυξη, κάτι που για δεκαετίες ε­μπό­δι­ζε αντίστοιχες πράσινες πρωτοβουλίες.

Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2030 –ωστόσο, εν μέρει έχει ήδη επιτύχει τον στόχο του: να ευαισθητοποιήσει δεκάδες κυ­βερ­νή­σεις και να αποδείξει πως, παρά τα λάθη του παρελθόντος, ο άνθρωπος μπορεί να αντιστρέψει την καταστροφή που έχει προκαλέσει στο περιβάλλον.


ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (05.04.2019) - ΕΙΚΟΝΕΣ: pagebd.com (1), greatgreenwall.org (2,5-6), nationalgeographic.org (3), atlasofthefuture.org (4)


20 Απριλίου 2019

Δεν τα έχουμε πάει και τόσο άσχημα

189 χρόνια από την ίδρυση του ελληνικού κράτους

Από τις εφημερίδες - Ιανουάριος 2019

Του ΑΛΕΞΗ ΠΑΠΑΧΕΛΑ

T​​ο 2021 δεν είναι πια πολύ μακριά. Σε δύο χρόνια συμπληρώνονται διακόσια χρό­νια από την έναρξη της Επανάστασης του 1821. Κοιτώντας πίσω, δεν τα έ­χου­με πά­ει και τόσο άσχημα. Η φτωχή, βαλκανική Ελλάδα του 1821 μεγάλωσε κατά τρό­πο εντυπωσιακό. Πέρασε πολέμους, κατοχές, εμφυλίους, οικονομικά κραχ, αλ­λά κάθε φορά στάθηκε στα πόδια της. Οικονομικά αναπτύχθηκε εντυπωσιακά με­τά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και έγινε μέλος στα πιο κλειστά κλαμπ της Δύσης. Υ­πέ­στη ήττες, αλλά μπόρεσε να τις ξεπεράσει.


Από τη γέννησή της μέχρι σήμερα έκανε όλες τις σωστές γεωπολιτικές ε­πι­λο­γές. Ποτέ δε βρέθηκε στη λάθος πλευρά της Ιστορίας, γεγονός που ε­ξαρ­γύ­ρω­σε α­πό τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας και μετά. Αυτό δεν ήταν κάτι αυτονόητο, ούτε τυ­χαί­ο. Πέρα από το προφανές διαχρονικό ενδιαφέρον των Μεγάλων Δυνάμεων για το ελληνικό «οικόπεδο», έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι οι Έλληνες επέλεξαν σε κρί­σι­μες στιγμές στιβαρούς και συνετούς ηγέτες που δε λαΐκισαν, αλλά ο­δή­γη­σαν τον τόπο εκεί που έπρεπε. Λοιδορήθηκαν, έγιναν στόχοι δολοφονιών, πήγαν ε­ξο­ρί­ες, αλλά επιτέλεσαν την αποστολή τους. Και εν πάση περιπτώσει, ο ι­στο­ρι­κός τούς φέρεται με πολύ μεγαλύτερο σεβασμό απ’ ό,τι ο μέσος ψηφοφόρος της ε­πο­χής τους...


Πότε πήγε πολύ στραβά ο τόπος; Όταν ο ελληνικός λαός σαγηνεύτηκε από τα λό­για και αγνόησε τα έργα. Συνέβη πολλές φορές γιατί, ως βαθύτατα μεσογειακός λα­ός, θέλουμε μια ικανή δόση «παραμυθιού» από τους ηγέτες μας. Μερικές φο­ρές όμως το παρακάνουμε.

Ο τόπος κινδύνευσε, επίσης, όταν διχάστηκε. Και αυτό το βιώσαμε πολλές φορές, σε πολύ κρίσιμες στιγμές. Πάθαμε επίσης ζημιές όταν δε ζυγίσαμε καλά τις δυ­νά­μεις μας, τις προθέσεις του αντιπάλου και τη γεωπολιτική συγκυρία. 1897, 1922, 1974 είναι ημερομηνίες καταστροφών που οφείλονταν στα παραπάνω...

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (05-06.01.2019) - ΕΙΚΟΝΕΣ: sdna.gr, caymanfinancialreview.com

15 Απριλίου 2019

Τα κράτη της Αφρικής
(πίνακας δεδομένων)

Πατήστε στην εικόνα και μελετήστε τις χώρες της Αφρικής. Επιλέξτε μία ή δύο φο­ρές τον τίτ­λο της στήλης που σας ενδιαφέρει και δείτε τα δεδομένα της σε αύ­ξου­σα ή φθί­νουσα σει­ρά:





Τα ποτάμια της Αφρικής
(διαδραστική παρουσίαση)

Πατήστε στην εικόνα και γνωρίστε τα μεγαλύτερα ποτάμια της Αφρικής:



10 Απριλίου 2019

Το μέγεθος της Αφρικής

Η Αφρική είναι η τρίτη σε έκταση ήπειρος και καταλαμβάνει το 1/5 της στεριάς. Το μέγε­θός της είναι πραγματικά τεράστιο:


Είναι τόσο μεγάλη που χωράει σχεδόν όλες τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ιαπωνία, την Ιν­δί­α και... μπόλικη Ευρώπη!


ΕΙΚΟΝΕΣ: learnnc.org (επιμέλεια: podilato98.blogspot.com)

Η ταυτότητα της Αφρικής
(διαδραστική παρουσίαση)

Πατήστε στην εικόνα:




Τρισδιάστατος χάρτης της Αφρικής

Πατήστε στην εικόνα:




ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ