31 Μαΐου 2019

Αιολική γη

Από τον Ηλία Βενέζη

Το βιβλίο «Αιολική γη» μάς μεταφέρει στα Κιμιντένια, βουνά της Μικράς Ασίας, ό­που ζει η οι­κο­γέ­νει­α του μικρού Πέτρου με αρχηγό τον παππού. Ο Πέτρος με την Άρτεμη, την πιο α­γα­πη­μέ­νη από τις τέσσερις αδερφές του, ζουν τα παιδικά τους χρόνια στον τό­πο όπου γεν­νή­θη­καν. Σιγά σιγά ο μαγικός τους κόσμος γκρε­μί­ζε­ται, όταν έρχονται α­ντι­μέ­τω­ποι με τον πό­λε­μο και αναγκάζονται να ζήσουν τον ξεριζωμό από τη γη τους. Το παρακάτω α­πό­σπα­σμα αναφέρεται σε μια πλευ­ρά του δράματος που βί­ω­σαν οι πρόσφυγες της Μικρασι­ατικής Κα­τα­στρο­φής (1922).



Τα άστρα όλα έχουν βγει. Ταξιδεύουν στο Αιγαίο τα παιδικά μας όνειρα. Το κύμα χτυ­πά τη μά­σκα του καϊκιού μας και τα κοιμίζει. Κοιμηθείτε, όνειρά μας.

Στην ξένη χώρα που πάμε, πρόσφυγες, τι άραγες να μας περιμένει, τι μέρες να εί­ναι ν’ α­να­τεί­λουν; Ταξιδεύουν στο Αιγαίο τα όνειρά μας.

Η γιαγιά μας κουράστηκε. Θέλει να γείρει το κεφάλι της στα στήθια του παππού, που έ­χει καρ­φω­μέ­να πίσω τα μάτια του μπας και ξεχωρίσει τίποτα από τη στε­ριά, τίποτα α­πό τα Κι­μι­ντέ­νια. Μα πια δε φαίνεται τίποτα. Η νύχτα ρούφηξε μέ­σα της τα σχή­μα­τα και τους ό­γκους.


Η γιαγιά γέρνει το κεφάλι της να το ακουμπήσει στα στήθια που την προ­στα­τέ­ψα­νε ό­λες τις μέρες της ζωής της. Κάτι την μποδίζει και δεν μπορεί να βρει το κε­φά­λι η­συ­χί­α. Σαν έ­νας βόλος να είναι κάτω από το πουκάμισο του γέ­ρο­ντα.
– Τι είναι αυτό εδώ; ρωτά σχεδόν αδιάφορα.

Ο παππούς φέρνει το χέρι του. Το χώνει κάτω απ’ το ρούχο, βρίσκει το μικρό ξέ­νο σώ­μα που ακουμπά στο κορμί του και που ακούει τους χτύπους της καρδιάς του.
– Τι είναι;
– Δεν είναι τίποτα, λέει δειλά ο παππούς, σαν παιδί που έφταιξε. Δεν είναι τί­πο­τα. Λί­γο χώ­μα είναι.
– Χώμα!

Ναι, λίγο χώμα απ’ τη γη τους. Για να φυτέψουν ένα βασιλικό, της λέει, στον ξένο τό­πο που πάνε. Για να θυμούνται.

Αργά τα δάχτυλα του γέροντα ανοίγουν το μαντίλι όπου είναι φυλαγμένο το χώ­μα. Ψά­χνουν κει μέσα, ψάχνουν και τα δάχτυλα της γιαγιάς, σαν να το χαϊ­δεύ­ουν. Tα μά­τια τους, δα­κρυ­σμέ­να, στέκουν εκεί.
– Δεν είναι τίποτα λέω. Λίγο χώμα. Γη, Αιολική Γη! Γη του τόπου μου...

ΠΗΓΗ: ΓΛΩΣΣΑ ΣΤ΄ ΤΑΞΗΣ (απόσπασμα από το βιβλίο «Αιολική γη», εκδ. Εστία, Αθήνα, 1992) - ΕΙΚΟΝΑ: anoixtosxoleio.weebly.com - ΗΧΟΣ: Υπουργείο Πολιτισμού/Ταξίδι στον πολιτισμό, CD 1 (από ΤΑ ΝΕ@ ΤΗΣ ΤΑ­ΞΗΣ ΜΑΣ)

Τα παιδιά της Άμυνας

Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918) διαμορφώνονται στην Ελλάδα δύ­ο α­πό­ψεις: Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, πιστεύοντας στην τελική νί­κη των Συμ­μά­χων, υποστηρίζει τη συμμετοχή της χώρας στο πλευρό της Αν­τάντ. Αντίθετα, ο βασι­λιάς Κων­στα­ντί­νος είναι υπέρ της ουδετερότητας, η οποία ό­μως ευνοεί πε­ρισ­σό­τε­ρο τις Κε­ντρι­κές Δυνάμεις. Η κυβέρνηση των (βε­νι­ζε­λι­κών) Φιλελευθέρων πα­ραι­τεί­ται κι η χώ­ρα βυ­θί­ζε­ται στον λεγόμενο «Εθνικό Δι­χα­σμό».

Τον Μάιο του 1916 οι Γερμανοί και οι σύμμαχοί τους Βούλγαροι εισβάλλουν στην Α­να­το­λι­κή Μακεδονία. Πολιτικοί του κόμματος των Φιλελευθέρων καθώς και αρ­κε­τοί α­πο­γοη­τευ­μέ­νοι αξιωματικοί και στρατιώτες επαναστατούν και στη Θεσ­σα­λο­νί­κη α­να­λαμ­βά­νει την ε­ξου­σί­α η βενιζελική «Επιτροπή Εθνικής Α­μύ­νης» με σκοπό να βά­λει την Ελλάδα στον πό­λε­μο στο πλευρό των δυνάμεων της Αν­τάντ.

Η (βασιλική) κυβέρνηση της Αθήνας πιέζεται ακόμη περισσότερο από τους Άγ­γλους και τους Γάλλους να εγκαταλείψει την ουδετερότητα. Τελικά ο βα­σι­λιάς εκ­θρο­νί­ζε­ται και ε­γκα­τα­λεί­πει τη χώρα. Το 1917 η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο στο πλευρό των Συμ­μά­χων.


Ο Ελευθέριος Βενιζέλος με τον χαρακτηριστικό σκούφο του


Το παρακάτω χασαποσέρβικο αναφέρεται
στην επιτυχία της «Εθνικής Άμυνας»:


Μια μέρα θα το γράψει η ιστορία
που έδιωξ’ από την Αθήνα τα θηρία,
που έδιωξε βασιλείς και βουλευτάδες,
τους ψευταράδες και τους μασκαράδες!

Και στην Άμυνα εκεί όλοι οι αξιωματικοί!
Πολεμάει κι ο Βενιζέλος που αυτός θα φέρει τέλος
και ο κάθε πατριώτης θα μας φέρουν την ισότης!

Η Παναγιά που στέκει στο πλευρό μας
δείχνει το δρόμο στον νέο στρατηγό μας,
τον ήρωα της Εθνικής Αμύνης
που πολεμάει και διώχνει τους εχθρούς!

Της Αμύνης τα παιδιά διώξανε τον βασιλιά
και του δώσαν τα πανιά του για να πάει στη δουλειά του,
τον περίδρομο να τρώει με το ξένο του το σόι!

Έλα να δεις σπαθιά και γιαταγάνια
που βγάζουν φλόγες και φτάνουν στα ουράνια!
Εκεί ψηλά, ψηλά στα σύνορά μας,
τρέχει ποτάμι το αίμα του εχθρού...

Της Αμύνης τα παιδιά διώξανε τον βασιλιά!
Της Αμύνης το καπέλο έφερε τον Βενιζέλο,
της Αμύνης το σκουφάκι έφερε τον Λευτεράκη!



ΣΤΙΧΟΙ-ΜΟΥΣΙΚΗ: παραδοσιακό του 1917 σε διασκευή Σταύρου Ξαρχάκου
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Γιώργος Νταλάρας | ΔΙΣΚΟΣ: Σταύρος Ξαρχάκος - «Συναυλία» (1988)

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤ΄ ΤΑΞΗΣ - ΕΙΚΟΝΑ: periothiko.blogspot.com

29 Μαΐου 2019

Μάχες των Ελλήνων

Σειρά ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε για
την τηλεόραση του ΣΚΑΪ το 2011


Η σειρά διατρέχει τη σύγχρονη ελληνική ιστορία από το τέλος του ελ­λη­νο­τουρ­κι­κού πο­λέ­μου του 1897 και τους Βαλκανικούς Πολέμους ώς την υπογραφή έ­ντα­ξης της χώ­ρας στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση (1979). Καταγράφει τις «μάχες» (στρα­τι­ω­τι­κές, κοι­νωνικές, πο­λι­τι­κές, ι­δε­ο­λο­γι­κές) που καθόρισαν εντέλει το πρό­σω­πο της ση­με­ρι­νής Ελλάδας.

Κάθε επεισόδιο συντίθεται από αρχειακό υλικό αλλά και από γυρίσματα σε ση­μεί­α που σχε­­τί­­ζο­­νται άμεσα με τα ιστορικά γεγονότα που σχολιάζονται. Ι­δι­αί­τε­ρα κα­λο­φτιαγ­μέ­να εί­ναι και τα γραφικά, όπως φαίνεται από όσα επέλεξα στο πα­ρα­κά­τω βί­ντε­ο:


Πατήστε στις εικόνες και δείτε όλα τα επεισόδια:


ΚΕΙΜΕΝΟ-ΕΙΚΟΝΑ: skai.gr - ΒΙΝΤΕΟ: podilato98.blogspot.com

25 Μαΐου 2019

Η πολυγλωσσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύτηκε το 2012, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι κάτοικοι της ΕΕ (το 70%) έχουν ως μητρική γλώσσα τα γερμανικά, τα αγ­γλι­κά, τα ιταλικά, τα γαλλικά, τα ισπανικά ή τα πολωνικά.

Οι Ευρωπαίοι, επίσης, τα πάνε αρκετά καλά και με τις ξένες γλώσσες: περίπου οι μι­σοί (το 54%) μιλούν τουλάχιστον μια ξένη γλώσσα (κυρίως αγγλικά).
Για την ακρίβεια, το 19% γνωρίζει μία ξένη γλώσσα, το 25% δύο και το 10% τρεις.


Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) προωθεί την εκμάθηση ξένων γλωσσών, αλλά ταυ­τό­χρο­να πιστεύει ότι είναι σημαντικό οι άνθρωποι να παρακολουθούν και την ε­ξέ­λι­ξη της δικής τους, της μητρικής τους γλώσσας. Για τον λόγο αυτό το ΕΚ χρη­σι­μο­ποι­εί και τις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ, από τα μαλτέζικα και τα αγ­γλι­κά μέχρι τα ιρλανδικά και τα γαλλικά. Στις συνεδριάσεις των επιτροπών και της ολομέλειας, μάλιστα, οι ευρωβουλευτές μπορούν να μιλούν στη γλώσσα τους, καθώς υπάρχουν διερμηνείς οι οποίοι μεταφράζουν στις υπόλοιπες γλώσ­σες.


24 Μαΐου 2019

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο διάστημα
(ινφογράφημα)

Η διαστημική τεχνολογία χρησιμοποιείται σε πολλούς τομείς, από την ε­πι­κοι­νω­νί­α μέχρι την αξιολόγηση φυσικών καταστροφών. Για να την ενισχύσει, η ΕΕ στη­ρί­ζει διαστημικά προγράμματα όπως το Galileo και το Copernicus.



22 Μαΐου 2019

Βρείτε τις φράσεις και παροιμίες (15)

Με το πενάκι του Αρκά

Ποια φράση κρύβεται στο σκίτσο; Πατήστε εδώ.

Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα!

ΠΗΓΗ: facebook.com/ARKAS-The-Original-Page


21 Μαΐου 2019

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο



Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) είναι το μοναδικό όργανο της Ευρωπαϊκής Έ­νω­σης που ε­κλέ­γε­ται άμεσα από τους λαούς. Οι εκλογές για την ανάδειξη των ευ­ρω­βου­λευ­τών δι­ε­­ξά­γο­νται κάθε πέντε χρόνια την ίδια χρονική περίοδο (όχι ό­μως απαραιτήτως την ίδια η­­μέ­ρα) σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
★ Οι πρώτες ευρωπαϊκές εκλογές πραγματοποιήθηκαν το 1979. Στην Ελλάδα έ­γι­ναν το 1981 με την ένταξη της χώρας στην ΕΕ (τότε ΕΟΚ).
★ Οι προηγούμενες ευρωεκλογές έγιναν το 2014. Οι επόμενες θα διεξαχθούν το 2019 (σε λίγες μέρες!).

Ο αριθμός των βουλευτών

Το Ευρωκοινοβούλιο απαρτίζεται συνολικά από 751 βουλευτές, οι οποίοι εκ­προ­σω­πούν πε­ρισ­σό­τε­ρους από 500 εκατομμύρια πολίτες σε 28 κράτη μέλη. Ο α­ριθ­μός των βου­λευ­­τών κάθε χώρας είναι σε γενικές γραμμές ανάλογος με τον πλη­θυ­σμό της, ω­στό­σο καμί­α δεν έχει λιγότερους από 6 ή περισσότερους από 96 ευ­ρω­βου­λευ­τές.


Η Ελλάδα έχει 21 ευρωβουλευτές.


Οι έδρες του ΕΚ κατανέμονται σύμφωνα με την αρχή της «φθίνουσας α­να­λο­γι­κό­τη­τας». Αυ­τό σημαίνει πως οι χώρες με μεγάλο πληθυσμό κατέχουν πε­ρισ­σό­τε­ρες έ­δρες από τα μι­κρό­τε­ρα κράτη. Τα τελευταία ωστόσο, προ­κει­μέ­νου να εκ­προ­σω­πού­νται ε­παρ­κώς, δι­α­­θέ­τουν μεγαλύτερο αριθμό εδρών από εκείνον που τους αναλογεί στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Το Λουξεμβούργο, για παράδειγμα, κατέχει έ­ξι έδρες, ενώ με βά­ση τον πληθυσμό του θα έ­πρε­πε να έχει μόλις μία.


Οι πολιτικές ομάδες του ΕΚ

Οι ευρωβουλευτές οργανώνονται σε πολιτικές ομάδες με βάση την πολιτική τους ταυ­τό­­τη­τα (όχι τη χώρα τους). Σήμερα υπάρχουν συνολικά οκτώ ομάδες, οι ο­ποί­ες χα­ρα­κτη­ρί­­ζο­νται από συγκεκριμένες πολιτικές και ιδεολογικές το­πο­θε­τή­σεις. Πάντως κα­νέ­νας βου­­λευ­τής δε δεσμεύεται να ακολουθήσει αυστηρά μία πο­λι­τι­κή γραμμή.
★ Μερικοί βουλευτές δεν ανήκουν σε καμία πολιτική ομάδα.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με­τά τις ευ­ρω­ε­κλο­γές του 2014:

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
ΕΔΡΕΣ
Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (Χριστιανοδημοκράτες)
217
Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών
187
Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές
76
Συμμαχία Φιλελευθέ­ρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη
68
Πράσινοι / Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία
52
Ευρωπαϊκή Ενωτική Αριστερά
52
Ευρώπη Ελευθερίας και Άμεσης Δημοκρατίας
41
Ευρώπη των Εθνών και της Ελευθερίας
37
Μη ενταγμένοι βουλευτές
21
ΣΥΝΟΛΟ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ
751

Η έδρα του ΕΚ

Το Ευρωκοινοβούλιο έχει 3 έδρες εργασίας: τις Βρυξέλλες (πρωτεύουσα του Βελ­γί­ου), το Λου­ξεμ­βούρ­γο (πρωτεύουσα της ομώνυμης χώρας) και το Στρα­σβούρ­γο (της α­να­το­­λι­κής Γαλ­λί­ας), όπου συνεδριάζει η Ολομέλεια.


Αρμοδιότητες και εξουσίες του ΕΚ

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο:

1 Εκλέγει τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Κομισιόν). Η Κομισιόν αποτελεί το ε­κτε­­λε­στι­κό όργανο της ΕΕ και ο πρόεδρός της είναι ο επικεφαλής της κυ­βέρ­νη­σης της ΕΕ.
◾ Ο πρόεδρος της Κομισιόν προτείνεται από τα κράτη μέλη της ΕΕ και πρέπει να ε­γκρι­θεί α­πό την απόλυτη πλειοψηφία του ΕΚ (τους 376 από τους 751 βου­λευ­τές).
◾ Τα μέλη της Κομισιόν (ένας υποψήφιος από κάθε χώρα) εγκρίνονται επίσης α­πό τους ευ­ρω­βου­λευ­τές, αλλά με απλή πλειοψηφία.

2 Εγκρίνει, απορρίπτει ή τροποποιεί τα νομοσχέδια της Κομισιόν.

3 Εγκρίνει και συναποφασίζει (μαζί με τις εθνικές κυβερνήσεις) τον ετήσιο προϋ­πο­λο­γι­­σμό της ΕΕ και ελέγχει την υλοποίησή του.

4 Ελέγχει και εποπτεύει τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της ΕΕ (π.χ. την Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­­ντρι­κή Τράπεζα).

5 Δίνει τη συναίνεσή του για τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χω­ρών.

6 Συγκροτεί επιτροπές για τη διερεύνηση θεμάτων δημοσίου συμφέροντος ή πα­ρα­βι­ά­­σε­ων του κοινοτικού δικαίου.

Επίσης το Κοινοβούλιο διατηρεί στενές σχέσεις με τα εθνικά κοινοβούλια των χω­ρών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένωσης.


Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε στην εικόνα:


ΠΗΓΕΣ: εφημερίδα «Έθνος» (10.05.2014), europa.eu, elections2014.eu, el.wikipedia.org - ΕΙΚΟΝΕΣ: www.tychy.pl (1), podilato98.blogspot.com (2-3: europarl.europa.eu, 4, 5: inea.ec.europa.eu), europarl.europa.eu (6,8), elections2014.eu (7)

20 Μαΐου 2019

Μαζικές εξαφανίσεις ειδών

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν τη θεωρία της εξαφάνισης των δει­νο­σαύ­ρων πριν 65.000.000 χρόνια, σύμφωνα με την οποία ένας αστεροειδής προ­σέ­κρου­σε στη Γη, οδηγώντας σε εξαφάνιση μεγάλο ποσοστό των έμβιων όντων. Λί­γοι όμως ξέρουν ότι κατά το παρελθόν η ζωή στον πλανήτη έφτασε πολύ κοντά στην εξαφάνιση άλλες τέσσερις φορές.

Η εξαφάνιση των ειδών είναι κάτι πολύ φυσικό. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το 99% των ζωικών και φυτικών ειδών που έζησαν κάποτε στον πλανήτη μας δεν υ­πάρ­χουν πια. Τα φυτά και τα ζώα ζουν, εξελίσσονται και, τελικά, μπορεί να ε­ξα­φα­νι­στούν. Όσα όμως επιβιώνουν προσαρμόζονται, σχηματίζουν νέα είδη και κα­λύ­πτουν το κενό που άφησαν εκείνα που χάθηκαν. Αυτή η διαρκής μεταβολή δη­μι­ουρ­γεί τα υπέροχα και διαφορετικά πλάσματα που βλέπουμε σήμερα γύρω μας. Η εξαφάνιση των δεινοσαύρων, για παράδειγμα, άνοιξε τον δρόμο για να α­να­πτυ­χθούν τα περισσότερα είδη που μέχρι τότε ζούσαν στη σκιά των τρο­με­ρών ερ­πε­τών. Επομένως η εξαφάνιση δεν είναι το τέλος του κόσμου αλλά, συνήθως, μια νέ­α αρχή.


Τα περισσότερα είδη που δεν υπάρχουν πια έχουν εξαφανιστεί από αλλαγές στο πε­ρι­βάλ­λον που συνέβησαν σιγά σιγά. Κάποια είδη, ωστόσο, αντιμετώπισαν κάτι πιο απότομο: εξαφανίστηκαν στη διάρκεια συγκλονιστικών γεγονότων που προ­κλή­θη­καν από γιγάντιες ηφαιστειακές εκρήξεις, ισχυρούς σεισμούς, ακόμη και α­πό συγκρούσεις μεγάλων αστεροειδών με τη Γη.

Αυτά τα τρομακτικά φυσικά φαινόμενα δημιούργησαν πολύ γρήγορα τεράστιες αλ­λα­γές στο κλίμα, στη στάθμη της θάλασσας και στην ποσότητα του οξυγόνου στους ωκεανούς με αποτέλεσμα εκτεταμένες καταστροφές στη βι­ο­ποι­κι­λό­τη­τα του πλανήτη μας. Οι «μαζικές εξαφανίσεις ειδών», όπως τις ονομάζουμε, συ­νέ­βη­σαν σε σύντομο χρονικό διάστημα και επηρέασαν πολλές κατηγορίες ορ­γα­νι­σμών. Με δυο παρατηρήσεις όμως:
★ Οι μαζικές εξαφανίσεις δεν είναι στιγμιαίες. Διαρκούν μερικές χι­λιά­δες, ε­κα­το­ντά­δες χι­λιά­δες ή ελάχιστα εκατομμύρια χρόνια, ωστόσο για τη Γη των 4,5 δισ. ε­τών αυτά τα χρονικά διαστήματα είναι πολύ μικρά...
★ Στις μαζικές εξαφανίσεις εξαλείφονται πιο εύκολα τα μεγαλύτερα ζώα, διότι μπο­ρούν να τραφούν και να κρυφτούν πιο δύσκολα από τα μικρότερα. Οι μι­κρο­ορ­γα­νι­σμοί, όπως τα βακτήρια και οι μύκητες, επιβιώνουν χωρίς απώλειες.

Μέχρι σήμερα έχουν συμβεί πέντε μαζικές εξαφανίσεις στην ιστορία της Γης. Πα­τή­στε στα πλαίσια που ακολουθούν για μερικές σύντομες πληροφορίες:

Πρώτη μαζική εξαφάνιση (440 εκατ. χρόνια πριν)

Έλαβε χώρα στο τέλος της Ορδοβίκιας Περιόδου, πιθανότατα λόγω κλιματικής με­τα­βο­λής που οδήγησε σε μια μαζική εποχή των παγετώνων και αυξομείωση της στάθμης των ωκεανών. Είναι η δεύτερη πιο καταστροφική εξαφάνιση ζωής που βίωσε ο πλανήτης μας και εκτιμάται ότι το 85% της θαλάσσιας ζωής ε­ξα­φα­νί­στη­κε (εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν ακόμη χερσαία είδη).


Δεύτερη μαζική εξαφάνιση (370 εκατ. χρόνια πριν)

Συνέβη στο τέλος της Δεβόνιας Περιόδου, πιθανότατα λόγω υπερθέρμανσης του πλα­νή­τη εξαιτίας αυξημένης ηφαιστειακής δραστηριότητας. Εξαφανίστηκε το 50-70% των ειδών σε ξηρά και θάλασσα.


Τρίτη μαζική εξαφάνιση (250 εκατ. χρόνια πριν)

Στο τέλος της Πέρμιας Περιόδου έλαβε χώρα η μεγαλύτερη μαζική εξαφάνιση ει­δών στην ιστορία του πλανήτη. Εξοντώθηκε το 96% των θαλάσσιων ειδών και το 70% των ειδών της ξηρός, ενώ χρειάστηκαν 10.000.000 χρόνια για να α­να­κάμ­ψει η ζω­ή. Οι επιστήμονες την ονόμασαν «Μεγάλο Θάνατο» ή «Πέρμια ε­ξα­φά­νι­ση».

Η επικρατέστερη θεωρία κάνει λόγο για τεράστια ηφαιστειακή δραστηριότητα στην περιοχή της Σιβηρίας. Ουσιαστικά μια τεράστια έκταση, τρεις φορές το μέ­γε­θος της σημερινής Ευρώπης, μετατράπηκε σε ένα πελώριο ηφαίστειο. Η κλι­μα­τι­κή αλλαγή που ακολούθησε δεν είχε προηγούμενο.


Τέταρτη μαζική εξαφάνιση (215 εκατ. χρόνια πριν)

Στο τέλος της Τριαδικής Περιόδου το 70-75% των ειδών εξαφανίστηκε είτε α­πό πτώ­ση αστεροειδούς είτε –το πιθανότερο– από την κλιματική αλλαγή λόγω έ­ντο­νης ηφαιστειακής δραστηριότητας. Άνοιξε ο δρόμος για την κυριαρχία των δει­νο­σαύ­ρων.


Πέμπτη μαζική εξαφάνιση (65 εκατ. χρόνια πριν)

Στο τέλος της Κρητιδικής Περιόδου μετεωρίτης διαμέτρου 10 χιλιομέτρων προ­σέ­κρου­σε στη Γη με αποτέλεσμα να εξαφανιστεί το 70-75% όλων των ειδών (με­τα­ξύ τους και οι μη ιπτάμενοι δεινόσαυροι). Ακολούθησαν σεισμοί, πλημμύρες, τε­ρά­στι­α σύν­νε­φα στάχτης και σκόνης και ό­ξι­νη βροχή.

Ο πλανήτης μας έγινε ένα σκοτεινό και ψυχρό μέρος για εκατοντάδες ή και χι­λιά­δες χρόνια, ωστόσο η έλλειψη ανταγωνιστών στην εξεύρεση τροφής και χώ­ρων διαβίωσης άνοιξε τον δρόμο για την κυριαρχία των θηλαστικών και των πτη­νών.



Και έκτη μαζική εξαφάνιση;

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες βιολόγων, έχουμε μπει στην έκτη μαζική ε­ξα­φά­νι­ση ειδών. Υπολογίζεται ότι, ενώ ο φυσικός ρυθμός εξάλειψης ειδών εί­ναι γύρω στα πέντε τον χρόνο, σήμερα χάνουμε 1.000 έως και 10.000 πε­ρισ­σό­τε­ρα. Μάλιστα, κάποια είδη ζώων εξαφανίζονται 100 φορές ταχύτερα σε σχέση με την εποχή πριν τη βιομηχανική επανάσταση (1760-1860).

Η γεωλογική περίοδος στην οποία ζούμε έχει αρχίσει να κοκκινίζει:

Φανεροζωικός Μεγααιώνας (ξεκίνησε πριν 542 εκατ. χρόνια)
Παλαιοζωικός ΑιώναςΜεσοζωικός ΑιώναςΚαινοζωικός Αιώνας
Κάμβρια ΠερίοδοςΟρδοβίκια ΠερίοδοςΣιλούρια ΠερίοδοςΔεβόνια ΠερίοδοςΛιθανθρα­κοφόρος ΠερίοδοςΠέρμια ΠερίοδοςΤριαδική ΠερίοδοςΙουρασική ΠερίοδοςΚρητιδική ΠερίοδοςΠαλαιο­γενής ΠερίοδοςΝεογενής ΠερίοδοςΤεταρτο­γενής Περίοδος

Για την εξέλιξη αυτή δεν ευθύνονται, όπως στο παρελθόν, φυσικά φαινόμενα, αλ­λά σχεδόν αποκλειστικά, σε ποσοστό της τάξης του 99%, η ανθρώπινη δρα­στη­ρι­ό­τη­τα. Κύριες αιτίας της καταστροφής που συντελείται στις μέρες μας είναι
★ η καταστροφή βιότοπων (τροπικά δάση, κοραλλιογενείς ύφαλοι, πολικές θά­λασ­σες, λιβάδια κ.ά.) σε μεγάλη κλίμακα,
★ η εισβολή εξωτικών ειδών εκεί όπου δεν υπήρχαν πριν και, βεβαίως,
★ οι εκπομπές αερίων, που ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και προ­κα­λούν την κλι­μα­τι­κή αλλαγή και την οξίνιση των ωκεανών.

Οι μελέτες προειδοποιούν ότι σύντομα και ο άνθρωπος θα βρεθεί σε επισφαλή θέ­ση όσον αφορά την επιβίωσή του.

ΠΗΓΕΣ: περιοδικό «Ερευνητές» της Καθημερινής (31.01.2015), factchecker.gr, mde-didaktiki.biol.uoa.gr, kathimerini.gr, antikleidi.com - ΕΙΚΟΝΕΣ: stihi.ru, airfreshener.club, media.sciencephoto.com, pikabu.ru, rubertebea.blogspot, cloudarticles.info, podilato98.blogspot.com (από defendersblog.org)

19 Μαΐου 2019

Τα ποτάμια της Αμερικής
(διαδραστική παρουσίαση)

Πατήστε στην εικόνα και γνωρίστε τα
μεγαλύτερα ποτάμια της Αμερικής:



Τα κράτη της Αμερικής
(πίνακες δεδομένων)

Πατήστε στις εικόνες και μελετήστε τις χώρες της Αμερικής. Επιλέξτε μία ή δύ­ο φο­ρές τον τίτ­λο της στήλης που σας ενδιαφέρει και δείτε τα δεδομένα της σε αύ­ξου­σα ή φθί­νουσα σει­ρά:




13 Μαΐου 2019

Η ταυτότητα της Αμερικής
(διαδραστικές παρουσιάσεις)

Πατήστε στις εικόνες:





Τρισδιάστατοι χάρτες της Αμερικής

Πατήστε στις εικόνες:




12 Μαΐου 2019

11 Μαΐου 2019

Μανιτάρι 115 εκατομμυρίων ετών

Εντοπίστηκε στη Βραζιλία και μοιάζει πολύ με τα σημερινά

Από τις εφημερίδες - Ιούνιος 2017

Πριν από περίπου 115 εκατομμύρια χρόνια, σε μια εποχή που στον ουρανό πε­τού­σαν πτερόσαυροι με μέγεθος αυτοκινήτου, στη Γη κυριαρχούσαν οι τε­ρά­στι­οι δει­νό­σαυ­ροι και η χαμένη πια υπερήπειρος Γκοντβάνα στο νότιο ημισφαίριο άρ­χι­ζε να διασπάται στις σημερινές ηπείρους, ένα μανιτάρι έπεσε μέσα σε ένα ποτάμι, πα­ρα­σύρ­θη­κε μέχρι μια πολύ αλμυρή λιμνοθάλασσα, όπου παγιδεύθηκε στον βυθό της, σκεπάστηκε από διαδοχικά στρώματα ιζημάτων και τελικά απολιθώθηκε.

Τώρα ήρθε πάλι στο φως στη βορειοανατολική Βραζιλία. Πρόκειται για το αρ­χαι­ό­τε­ρο απολίθωμα μανιταριού που έχει ποτέ βρεθεί, «ένα επιστημονικό θαύμα», σύμ­φω­να με τους επιστήμονες. Μέχρι σήμερα είχαν βρεθεί μόνο δέκα α­πο­λι­θω­μέ­να μανιτάρια, ενώ το παλαιότερο ήταν 99 εκατ. ετών και είχε βρεθεί στη νο­τι­ο­α­να­το­λι­κή Ασία.


Το πανάρχαιο βραζιλιάνικο μανιτάρι


Οι ερευνητές που το ανακάλυψαν, με επικεφαλής τον παλαιοντολόγο Σαμ Χεντς του Πανεπιστημίου του Ιλινόις (ΗΠΑ), έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο πε­ρι­ο­δι­κό PLoS One. «Τα περισσότερα μανιτάρια είναι εφήμερα, καθώς μεγαλώνουν και εξαφανίζονται μέσα σε λίγες μέρες. Το γεγονός ότι αυτό το μανιτάρι δι­α­τη­ρή­θη­κε είναι απλώς εκπληκτικό», δήλωσε ο Χεντς. «Αν το σκεφτείς, είναι μη­δα­μι­νές οι πι­θα­νό­τη­τες να βρεθεί κάτι τέτοιο, με όλα αυτά τα εμπόδια που έπρεπε να ξεπεράσει για να απολιθωθεί και να διατηρηθεί επί 115 εκατομμύρια χρόνια», πρό­σθε­σε.

Το καλοδιατηρημένο μανιτάρι βρέθηκε μέσα σε ασβεστολιθικό πέτρωμα, ενώ έ­ως τώρα όλα τα απολιθωμένα μανιτάρια είχαν ανακαλυφθεί μέσα σε ήλεκτρο (κε­χρι­μπά­ρι). Το πανάρχαιο βραζιλιάνικο μανιτάρι, που είχε ύψος περίπου πέντε ε­κα­το­στών και μοιάζει πολύ με τα σημερινά, πήρε το επιστημονικό όνομα «Gon­dwa­nagaricites magnificus» από τον συνδυασμό των λέξεων Γκοντβάνα και α­γα­ρι­κό (ελληνική λέξη για τα μανιτάρια).


Τα μανιτάρια είναι μύκητες, οι οποίοι εξελίχθηκαν πριν τα φυτά της ξηράς και βοή­θη­σαν στη μετάβαση των φυτών από τη θάλασσα στη στεριά. Οι μύκητες πα­ρεί­χαν νερό και θρεπτικά συστατικά στα πρώτα φυτά της ξηράς, πράγμα που τα βοή­θη­σε να προσαρμοσθούν στο νέο ξηρό περιβάλλον τους. Με τη σειρά τους, τα φυ­τά παρείχαν σάκχαρα στους μύκητες μέσω της φωτοσύνθεσης, μια «συ­νερ­γα­σί­α» που συνεχίζεται έως σήμερα.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Πρώτο Θέμα» (08.06.2017) - ΕΙΚΟΝΑ: sci-news.com

9 Μαΐου 2019

Νεκρή φάλαινα από υπερκατανάλωση πλαστικού

ΕΙΔΗΣΕΙΣ - Νοέμβριος 2018

Μια φάλαινα φυσητήρας, η οποία βρέθηκε νεκρή σε εθνικό πάρκο στην Ινδονησία, κα­τα­δει­κνύ­ει ένα από τα βασικότερα σημερινά προβλήματα των θαλασσών: Ό­πως ανακοίνωσαν χθες οι Ινδονήσιοι αξιωματούχοι του πάρκου, μέσα στο στο­μά­χι της είχε σχεδόν έξι κιλά από πλα­στι­κά απόβλητα, μεταξύ των οποίων και 115 πλαστικά κύπελλα.


Υπάλληλοι του πάρκου συλλέγουν το πλαστικό
περιεχόμενο από το στομάχι της φάλαινας


Η μήκους 9,5 μέτρων φάλαινα βρέθηκε νεκρή στη θαλάσσια περιοχή κοντά στο νη­σί Κάποτα, τμήμα του Εθνικού Πάρκου Γουακατόμπι, στα νοτιοανατολικά του Σου­λα­ου­έ­ζι. Το θαλάσσιο πάρκο, αξίζει να σημειωθεί, είναι ιδιαιτέρως δη­μο­φι­λές μεταξύ των δυτών λόγω της μεγάλης έκτασης υφάλων, των πα­νέ­μορ­φων κο­ραλ­λιών και της ποικιλομορφίας της θαλάσσιας ζωής, που περιλαμβάνει ε­ντυ­πω­σι­α­κά σαλάχια αλλά και πελώριες φάλαινες.


Η αιτία θανάτου του μεγαλοπρεπούς θαλάσσιου κήτους δεν έγινε γνωστή επί του πα­ρό­ντος, αλλά αξιωματούχοι του πάρκου κατέστησαν γνωστό ότι στο ε­σω­τε­ρι­κό του στομαχιού του ζώου βρήκαν πλαστικά μπουκάλια, σακούλες, σαγιονάρες και έναν σάκο με περισσότερα από 1.000 κομμάτια από κορδόνι.

Ο θάνατος ζώων από μεγάλη κατανάλωση πλαστικής ύλης δεν είναι δυστυχώς έ­να μεμονωμένο περιστατικό. Τον Ιούνιο ο θάνατος ενός μαυροδέλφινου στην Ταϊ­λάν­δη με 80 τεμάχια από πλαστικά απόβλητα στο στομάχι του συγκέντρωσε το εν­δι­α­φέ­ρον του διεθνούς Τύπου.

Πέντε ασιατικές χώρες (Κίνα, Ινδονησία, Φιλιππίνες, Βιετνάμ και Ταϊλάνδη) ευ­θύ­νο­νται για μέχρι και το 60% των πλαστικών αποβλήτων που μολύνουν τους ω­κε­α­νούς, σύμφωνα με έκθεση της περιβαλλοντικής μη κυβερνητικής ορ­γά­νω­σης O­cean Conservancy και του Κέντρου Επιχειρήσεων και Περιβάλλοντος McKinsey. Η έκθεση αυτή, του 2015, αναφέρεται στην κακοδιαχείριση των πλαστικών α­πο­βλή­των από πληθυσμούς 192 χωρών που ζουν κοντά σε παράκτιες περιοχές. Η Ιν­δο­νη­σί­α, η οποία στην κατάταξη έρχεται δεύτερη μετά την Κίνα, έχει δεσμευθεί ό­τι θα διαθέτει ένα δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως για τη μείωση των θα­λάσ­σι­ων αποβλήτων κατά 70% μέχρι το 2025.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (21.11.2018) - ΕΙΚΟΝΑ: bles.com

6 Μαΐου 2019

«Διαστημικός περίπατος» για τα ζώα της Γης

Ένα πρόγραμμα του γερμανικού ινστιτούτου Μαξ Πλανκ για
να κατανοήσουμε τη μετακίνηση διαφόρων ζωικών ειδών

ΕΙΔΗΣΕΙΣ - Αύγουστος 2018

ΜΟΣΧΑ. Ειδική κεραία, ικανή να καταγράφει με ακρίβεια τις μετακινήσεις α­πο­δη­μη­τι­κών πτηνών στη Γη, εγκατέστησαν μέλη του πληρώματος του Δι­ε­θνούς Δι­α­στη­μι­κού Σταθμού (ΔΔΣ) σε «διαστημικό περίπατο» που πραγματοποίησαν προ­χθές γι’ αυτό τον σκοπό.

Εκτός από την κεραία, ο Ρώσος κοσμοναύτης του ΔΔΣ Σεργκέι Προκοπίεφ α­πε­λευ­θέ­ρω­σε σειρά μικρών δορυφόρων, σε μέγεθος κουτιού με χαρτομάντιλα, μέ­ρος φιλόδοξου προγράμματος για τη δημιουργία δικτύου «μικροδορυφόρων». Η το­πο­θέ­τη­ση της κεραίας, όμως, απαίτησε τέσσερις ώρες σκληρής εργασίας έξω α­πό τον Σταθμό για τον Προκοπίεφ και τον συνάδελφό του Όλεγκ Αρτέμιεφ.


Ο Σεργκέι Προκοπίεφ κατά τη διάρκεια της εξόδου του
από τον ΔΔΣ για την εγκατάσταση της ειδικής κεραίας


Η κεραία, που χρηματοδοτήθηκε από γερμανικό πανεπιστήμιο, αποτελεί μέρος του προγράμματος «Ίκαρος» και καταγράφει τις μετακινήσεις ζωικών ειδών στη Γη. Οι κοσμοναύτες έπρεπε να ξετυλίξουν δεκάδες μέτρα λευκών καλωδίων, ε­νώ σε κάποια στιγμή της εγκατάστασης ο Αρτέμιεφ αναγκάστηκε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει σουγιά για να κόψει στραβό καλώδιο.

Δοκιμές αμέσως μετά την εγκατάσταση έδειξαν ότι τα ηλεκτρικά συστήματα και η μετάδοση δεδομένων από την κεραία του «Ίκαρου» λειτουργούσαν κανονικά. Οι δύ­ο κοσμοναύτες έμειναν συνολικά οκτώ ολόκληρες ώρες εκτός του Σταθμού.

Το έργο της κεραίας θα επικεντρωθεί αρχικά στην καταγραφή των μετακινήσεων κο­τσυ­φιών και αγριοπερίστερων, στα οποία έχουν τοποθετηθεί μικροί πομποί κα­τα­γρα­φής γεωγραφικής θέσης (GPS), προτού η ζωολογική έρευνα επεκταθεί σε άλλα ωδικά πτηνά, σε νυχτερίδες και σε μεγαλύτερα θηλαστικά.

Ο επικεφαλής της έδρας Ορνιθολογίας του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ, Μάρτιν Βι­κέλ­σκι, δήλωσε ότι η ομάδα του είναι έτοιμη να αξιοποιήσει δεδομένα GPS από με­γα­λύ­τε­ρα ζώα, στα οποία έχει τοποθετήσει πομπούς, όπως γαζέλες, ι­α­γου­ά­ρους, καμήλες και ελέφαντες, καθώς και σε μεγάλα αποδημητικά πτηνά, όπως πε­λαρ­γούς.

Ο Βικέλσκι παρακολούθησε τον «διαστημικό περίπατο» από το κέντρο ελέγχου έ­ξω από τη Μόσχα πρόσθεσε ότι οι ερευνητές του ινστιτούτου Μαξ Πλανκ θα μπο­ρούν τώρα να αντιλαμβάνονται καλύτερα τη συμπεριφορά μελών του ζωικού βα­σι­λεί­ου.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (17.08.2018) - ΕΙΚΟΝΑ: oohho.com

4 Μαΐου 2019

Στο προσκήνιο τα ηλεκτροκίνητα

Τον τελευταίο μήνα τα περισσότερα καινούργια
οχήματα στη Νορβηγία ήταν ηλεκτροκίνητα

ΕΙΔΗΣΕΙΣ - Απρίλιος 2019

Όντας μόλις μερικά χιλιόμετρα μακριά από τον αρκτικό κύκλο, η γραφική πόλη του Όσλο αποτελεί μια από τις πλέον απομακρυσμένες πρωτεύουσες της Ευ­ρώ­πης. Παρ’ όλα αυτά, το Όσλο βρίσκεται στην καρδιά του ευρωπαϊκού αγώνα κα­τά της κλιματικής αλλαγής, κερδίζοντας μάλιστα φέτος τον τίτλο της Πράσινης Πρω­τεύ­ου­σας της Ευρώπης.


Πράγματι, στα καθαρά νερά που πλαισιώνουν την πόλη συναντά κανείς φεριμπότ που κινούνται εξ ολοκλήρου με υδροηλεκτρική ενέργεια, ενώ κατά τη διάρκεια των παγερών μηνών του χειμώνα τα περισσότερα σπίτια θερμαίνονται χάρη σε ε­γκα­τα­στά­σεις καύσης απορριμμάτων. Το εντυπωσιακότερο φαινόμενο όλων, ω­στό­σο, αφορά τα οχήματα των ίδιων των κατοίκων, που χάρισαν πρόσφατα στην πρω­τεύ­ου­σα της Νορβηγίας ένα αξιοσημείωτο ρεκόρ. Ο λόγος για τα η­λε­κτρι­κά αυ­το­κί­νη­τα, τα οποία για πρώτη φορά στην Ιστορία ξεπέρασαν σε αριθμό πω­λή­σε­ων τα υβριδικά και τα παραδοσιακά Ι.Χ. που βασίζονται σε ορυκτά καύ­σι­μα για τη λειτουργία τους. Τον μήνα που μας πέρασε δύο στα τρία καινούργια οχήματα που κυκλοφόρησαν στους δρόμους της σκανδιναβικής χώρας ήταν η­λε­κτρο­κί­νη­τα.

Πολυετής προσπάθεια

Ο εντυπωσιακός ρυθμός υιοθέτησης των πρωτοποριακών ηλεκτρικών ο­χη­μά­των στη Νορβηγία μπορεί να αυξήθηκε εκθετικάμε επιταχυνόμενο ρυθμό τα τελευταία δύο χρόνια, όμως εί­ναι αποτέλεσμα μιας πολυετούς προσπάθειας από την κυβέρνηση, η οποία έχει τις ρίζες της στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Η στρατηγική της επιτυχίας βα­σί­στη­κε κυρίως σε μια σειρά δελεαστικών κινήτρων για τους Νορβηγούς πο­λί­τες που προτιμούν τα ηλεκτροκίνητα: Οι κάτοχοι οχημάτων μηδενικών εκ­πο­μπών δεν πληρώνουν τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας με την αγορά του αυ­το­κι­νή­του και απαλλάσσονται επίσης από τους φόρους διοξειδίου του άνθρακα και ο­ξει­δί­ου του αζώτου που επιβάλλονται στα οχήματα φυσικού αερίου και πε­τρε­λαί­ου. Παράλληλα, εδώ και μερικά χρόνια οι κάτοχοι ηλεκτρικών αυτοκινήτων μπο­ρούν να περνούν τα διόδια δίχως κόστος, να χρησιμοποιούν τις λωρίδες των λε­ω­φο­ρεί­ων για να αποφεύγουν την κίνηση, αλλά και να μεταφέρουν δωρεάν τα ο­χή­μα­τά τους μέσω των νορβηγικών πλοίων. Επομένως, υπολογίζεται πως ένας ι­δι­ο­κτή­της ηλεκτροκίνητου μπορεί να ταξιδέψει από το Όσλο στα εντυπωσιακά νορ­βη­γι­κά φιόρδ με σχεδόν το μισό συνολικό κόστος μεταφοράς. Τα κίνητρα α­να­μέ­νε­ται να απομακρυνθούν σταδιακά μέχρι το 2021, ωστόσο έχουν ήδη συν­δρά­μει σε αξιοσημείωτο βαθμό στην ταχύτατη υιοθέτηση πράσινων οχημάτων.

Πέρα από τα νεύματα στους Νορβηγούς καταναλωτές, οι Αρχές της σκαν­δι­να­βι­κής χώρας έχουν υιοθετήσει μια σειρά από πρωτοβουλίες που πα­ρέ­χουν το κα­τάλ­λη­λο πλαίσιο για την άνθηση των περιβαλλοντικών οχημάτων. Ήδη από το 2011 στη Νορβηγία λειτουργούσαν 3.000 σταθμοί φόρτισης ηλεκτροκινήτων (στην Ελλάδα σήμερα υπάρχουν μόλις 50 σημεία φόρτισης). Εν έτει 2019 η σκαν­δι­να­βι­κή χώρα παρέχει πλέον πάνω από 8.000 σημεία επαναφόρτισης η­λε­κτρι­κών οχημάτων, ενώ ταυτόχρονα λανσάρει και ένα πρωτοποριακό σύστημα φόρ­τι­σης ηλεκτρικών ταξί που γεμίζουν τις μπαταρίες τους μέσω της τε­χνο­λο­γί­ας WiFi. Μέσα στους επόμενους μήνες η κυβέρνηση θα εγκαταστήσει δεκάδες πλά­κες φόρτισης σε πιάτσες και κεντρικά σημεία στάθμευσης των ταξί, χτί­ζο­ντας έ­τσι την πρώτη ασύρματη υποδομή ταχείας επαναφόρτισης ηλεκτρικών ο­χη­μά­των στον κόσμο.


Η Νορβηγία παρέχει πάνω από 8.000 σημεία επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων


Χάρη στις τολμηρές πολιτικές και τα δεκάδες κίνητρα στους καταναλωτές δεν προ­κα­λεί έκπληξη το γεγονός πως η μικρή σκανδιναβική χώρα των πέντε ε­κα­τομ­μυ­ρί­ων κατοίκων έχει μεταμορφωθεί σε παγκόσμια πρωτεύουσα της πρά­σι­νης μετακίνησης. Έπειτα από τα ενθαρρυντικά στοιχεία για τον ρυθμό της υι­ο­θέ­τη­σης των ηλεκτροκίνητων οχημάτων, το νορβηγικό Κοινοβούλιο ανακοίνωσε την πρόθεσή του να θεσπίσει κανονισμό που θα απαιτεί έως το 2025 όλα τα και­νούρ­για αυτοκίνητα της χώρας να είναι ηλεκτρικά. Το εντυπωσιακό είναι πως οι πο­λί­τες αγκαλιάζουν θερμά κάθε περιβαλλοντική πρωτοβουλία –το 75% των Νορ­βη­γών δηλώνουν τυφλή εμπιστοσύνη σε οποιοδήποτε περιβαλλοντικό βήμα της κυβέρνησης προκειμένου να μηδενιστούν οι ρύποι μέχρι το 2030.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (12.04.2019) - ΕΙΚΟΝΑ: czechcrunch.cz

2 Μαΐου 2019

Η πεταλούδα μονάρχης «εκθρονίζεται»

ΕΙΔΗΣΕΙΣ - Ιανουάριος 2019

Της LAURA M. HOLSON

Φθάνουν στην Καλιφόρνια κάθε χειμώνα, μια κυματιστή κορδέλα από πορτοκαλί και μαύρο. Εκεί, η δυτική πεταλούδα μονάρχης εγκαθίσταται στα παράκτια δάση της πολιτείας, αφού έχει ταξιδέψει από μακρινά μέρη, όπως το Αϊντάχο και η Γιού­τα, όπου επιστρέφει την άνοιξη.

Φέτος οι πτήσεις της όμορφης πεταλούδας μοιάζουν πιο επικίνδυνες από ποτέ. Η Xerces Society for Invertebrate Conservation, μη κερδοσκοπική ομάδα που μετρά κά­θε χρόνο τους πληθυσμούς της πεταλούδας, ανακοίνωσε ότι το 2018 ο πλη­θυ­σμός της δυτικής πεταλούδας μονάρχη έφθασε σε ιστορικά χαμηλά, εμ­φα­νί­ζο­ντας μείωση κατά 86% από την περασμένη χρονιά. Αυτή είναι άκρως α­νη­συ­χη­τι­κή είδηση. Αλλά, σε συνδυασμό με τη μείωση κατά 97% του συνολικού πληθυσμού α­πό το 1980, ο φετινός απολογισμός πόρρω απέχει από το να είναι κα­τα­στρο­φι­κός, επισημαίνει η βιολόγος Έμα Πέλτον.


Εξαιρετικά χρήσιμα έντομα είναι οι πεταλούδες, καθώς δρουν ως δείκτες
της υγείας ενός οικοσυστήματος και γονιμοποιούν τα λουλούδια


Η ομάδα έχει καταμετρήσει τις πεταλούδες σε 97 τοποθεσίες στην παράκτια ζώ­νη της Καλιφόρνιας, περιοχή όπου παραδοσιακά συγκεντρώνεται το 77% του χει­με­ρι­νού πληθυσμού τους. Στα σημεία αυτά το 2017 βρίσκονταν 148.000 πε­τα­λού­δες. Ωστόσο, το 2018 ο αριθμός τους είχε μειωθεί σε μόλις 20.456.

Η Πέλτον προειδοποιεί ότι αν δε ληφθούν μέτρα προκειμένου να διατηρηθούν η δυ­τι­κή πεταλούδα μονάρχης και το οικοσύστημά της, ενδεχομένως τα όμορφα έ­ντο­μα να αφανιστούν.

Οι πεταλούδες είναι σημαντικές, επειδή ανταποκρίνονται με ταχύτητα στις οι­κο­λο­γι­κές μεταβολές και μπορούν έτσι να προειδοποιήσουν για την κατάσταση υ­γεί­ας ενός οικοσυστήματος. Και βέβαια γονιμοποιούν τα λουλούδια.

Η πεταλούδα μονάρχης απαιτεί την ύπαρξη ασκληπιάδας, ενός φυτού που υ­πάρ­χει στις ΗΠΑ και στο Μεξικό, για την αναπαραγωγή και τη μετανάστευσή της. Δυ­στυ­χώς τα τελευταία χρόνια οι εκτάσεις με το φυτό συρρικνώνονται εξαιτίας της χρήσης παρασιτοκτόνων αλλά και λόγω αστικής ανάπτυξης. Η ύπαρξη της πε­τα­λού­δας μο­νάρ­χη απειλήθηκε και από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Από το 2011 μέχρι το 2017 η Καλιφόρνια πλήττεται από ξηρασία, ενώ το 2016 62 ε­κα­τομ­μύ­ρι­α δένδρα χάθηκαν στην πολιτεία, η οποία επλήγη και από φονικές πυρ­κα­γιές.


ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (12.01.2019) - αναδημοσίευση από την εφημερίδα «The New York Times» των ΗΠΑ

1 Μαΐου 2019

Οι άριες των τρωκτικών

Τα ποντίκια του είδους Scotinomys επι-
κοινωνούν μεταξύ τους με τραγούδια

Από τις εφημερίδες - Μάρτιος 2019

Του CARL ZIMMER

Ψηλά στα βουνά της Κεντρικής Αμερικής ζει ένα ελάχιστα γνωστό πλάσμα που α­νή­κει στο είδος Scotinomys και τραγουδάει. Το τρωκτικό, που περνάει τη ζωή του περιτριγυρισμένο από σύννεφα, μοιάζει να μην έχει πολλά να μας πει. Ω­στό­σο, οι ήχοι που παράγει, αυτά τα αξιοσημείωτα τραγούδια, έκαναν τους ε­πι­στή­μο­νες να εντοπίσουν κάποιες σοβαρές ομοιότητες με τις ανθρώπινες ομιλίες. Η ι­κα­νό­τη­τα αυτή δεν αποκλείεται να συνδέεται εξελικτικά με τις αρχαίες ρίζες της ανθρώπινης γλώσσας.


Οι ερευνητές προσπαθούν εδώ και έναν αιώνα να βρουν τις απαρχές της γλώσ­σας στα θηλαστικά-προγόνους μας. «Μέχρι πρότινος υπήρχε ακόμη η πεποίθηση ό­τι η ανθρώπινη γλώσσα και οι βρυχηθμοί των θηλαστικών είναι δύο εντελώς δι­α­φο­ρε­τι­κά πράγματα», εξηγεί ο Στέφεν Ρ. Χάγκε, νευροβιολόγος στο Πα­νε­πι­στή­μι­ο Τίμπινγκεν της Γερμανίας. Κανένα άλλο θηλαστικό δεν έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να κάνει αυτό που απαιτεί η ανθρώπινη γλώσσα, από την κατανόηση των κα­νό­νων της γραμματικής μέχρι τη σύνταξη σύντομων, σύνθετων οδηγιών προς τους μυς στο στόμα και στον λαιμό.

Οι πρώιμες έρευνες άφηναν να εννοηθεί ότι τα θηλαστικά χρησιμοποιούσαν πολύ α­πλού­στε­ρες συνάψεις για την επικοινωνία. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, αν έ­νας πίθηκος θέλει να αντιπαρατεθεί με έναν άλλον πίθηκο, τα κέντρα ε­πε­ξερ­γα­σί­ας του φόβου αποστέλλουν ένα σύμπλεγμα νευρονίων στο στέλεχος του ε­γκε­φά­λου. Στη συνέχεια εκείνο με τη σειρά του στέλνει εντολές στο στόμα και στον φά­ρυγ­γα για να παραγάγει ένα κάλεσμα. Ωστόσο, αποδεικνύεται τελικά ότι οι πί­θη­κοι μπορούν να ελέγξουν τους ήχους τους με τρόπο που δεν αναγνώριζαν πα­λιό­τε­ρα οι επιστήμονες.

Όταν εξέτασαν ποντίκια, τα οποία έχουν πολύ μακρινότερη συγγένεια με εμάς α­πό τους πιθήκους προφανώς, δεν εντόπισαν στοιχεία τέτοιου είδους ελέγχου. Τα κοι­νά ποντίκια, το αγαπημένο είδος των επιστημόνων, παράγουν απλές υ­πε­ρη­χη­τι­κές κραυγές. Το 2011, όμως, ο νευροεπιστήμονας Μάικλ Α. Λονγκ της Ιατρικής Σχο­λής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης άκουσε για πρώτη φορά για τα πο­ντί­κια που τραγουδάνε και συνειδητοποίησε ότι όσον αφορά τον ήχο είναι πο­λύ πιο ενδιαφέροντα αντικείμενα παρατήρησης από τα κοινά ποντίκια του ερ­γα­στη­ρί­ου. Το συγκεκριμένο είδος παράγει άριες δυνατών ήχων, που μπορούν να δι­αρ­κέ­σουν μέχρι και 16 δευτερόλεπτα, ενώ κάθε τρωκτικό έχει το δικό του ξε­χω­ρι­στό τραγούδι.

Τα ποντίκια του είδους Scotinomys τραγουδούν καμιά φορά όταν είναι μόνα τους, αλ­λά είναι ιδιαίτερα ομιλητικά όταν υπάρχουν γύρω τους άλλα ποντίκια. Τα αρ­σε­νι­κά τραγουδούν όταν ανταγωνίζονται άλλα αρσενικά για τον έλεγχο της πε­ρι­ο­χής, ενώ τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά τραγουδούν στη διάρκεια του ζευ­γα­ρώ­μα­τος.

«Πολύ ευγενικά»

Μια μέρα, όμως, ένας από τους επιβλέποντες φοιτητές παρατήρησε κάτι πε­ρί­ερ­γο. Δύο αρσενικά σε διπλανά κλουβιά αντί να τραγουδούν, ηχούσαν σαν να συ­νο­μι­λούν. Μάλιστα, ουδέποτε η φωνή του ενός επικάλυπτε εκείνη του άλλου. Κάθε τρω­κτι­κό περίμενε πρώτα να τελειώσει το ένα και συνέχιζε έπειτα από δι­ά­στη­μα ενός δευτερολέπτου. «Είναι πολύ ευγενικά στη συζήτηση», επισημαίνει ο Αρ­κα­ρπού Μπανερτζί, ερευνητής που κάνει μεταδιδακτορική έρευνα στο ερ­γα­στή­ρι­ο του δρος Λονγκ.

ΠΗΓΗ: εφημερίδα «Η Καθημερινή» (02.03.2019), αναδημοσίευση από την εφημερίδα «The New York Times» των ΗΠΑ - ΕΙΚΟΝΑ: sciencenews.org

ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ