30 Νοεμβρίου 2014

Παζλ με τον παγκόσμιο χάρτη

Πατήστε στην εικόνα και... τακτοποιήστε τον πλανήτη!



Οι ζώνες βλάστησης της Γης

Πατήστε στην εικόνα και αναγνωρίστε τις ζώνες βλάστησης του πλανήτη μας με το παιχνίδι που έχει φτιάξει ο φυσικός Ηλίας Σιτσανλής:



23 Νοεμβρίου 2014

Νησιά με... σύνορα!

Μερικά νησιά ανήκουν σε δύο, ακόμη και σε τρεις χώρες. Σε μία μάλιστα πε­ρί­πτω­ση θε­­ω­­ρού­­με ότι τα τμήματα του νησιού βρίσκονται σε διαφορετική ή­πει­ρο!

Τα μεγαλύτερα από αυτά είναι επτά. Δύο βρίσκονται στην Αμερική, δύο στην Ευ­ρώ­πη και τρί­α στην Ασία.


Στην Αμερική

1 Ισπανιόλα (Κεντρική Αμερική). Χωρίζεται σε δύο ανεξάρτητα κράτη. Το δυ­τι­κό τμή­μα συ­γκρο­τεί την Αϊτή, ενώ το ανατολικό και μεγαλύτερο τη Δο­μι­νι­κα­νή Δη­μο­κρα­­τί­α.


2 Γη του Πυρός (Νότια Αμερική). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στη Χι­­λή, το α­να­το­λι­κό υπάγεται στην Αργεντινή.


Στην Ευρώπη

3 Ιρλανδία (ΒΔ Ευρώπη). Το βορειοανατολικό τμήμα ανήκει στο Ηνωμένο Βα­σί­λει­ο, το νό­τι­ο και μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο ανεξάρτητο κράτος.


4 Κύπρος (ΝΑ Ευρώπη). Το βόρειο τμήμα καταλαμβάνεται παράνομα από την Τουρ­κί­α, το νότιο και μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο ανεξάρτητο κράτος.


Στην Ασία

5 Βόρνεο (ΝΑ Ασία). Το νότιο και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ινδονησία. Η πλει­­­ο­­ψη­­φί­­α του βόρειου υπάγεται στη Μαλαισία, ενώ ένα μικρό κομμάτι είναι α­νε­ξάρ­τη­το κρά­τος με το όνομα Μπρουνέι.


6 Νέα Γουινέα (ΝΑ Ασία, Ωκεανία). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ιν­­δο­­νη­­σί­­α της Ασίας, το ανατολικό υπάγεται στην Παπούα Νέα Γουινέα της Ω­κε­α­νί­ας.


7 Τιμόρ (ΝΑ Ασία). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ινδονησία, το α­να­το­λι­κό εί­ναι ανεξάρτητο κράτος με το όνομα Α­να­το­λι­κό Τιμόρ.


ΧΑΡΤΕΣ: podilato98.blogspot.com (1: users.sch.gr/sitsil/, 2: worldatlas.com, 3: thebrightredbackpack.wordpress.com, 4: d-maps.com, 5-6 και 8: en.wikipedia.org, 7: sttaspots.blogspot.com)

20 Νοεμβρίου 2014

Έχω δικαίωμα

Μια αφίσα του Χρήστου
Παπαδημητρίου


ΕΙΚΟΝΑ: 0-18.gr

18 Νοεμβρίου 2014

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου
(προσομοίωση)

Πατήστε στην εικόνα και παρακολουθήστε μια πολύ ενδιαφέρουσα προσομοίωση για το φαι­νό­με­νο του θερμοκηπίου. Εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο πώς οι άν­θρω­ποι αυ­­ξά­νου­με τα «αέρια του θερμοκηπίου» που υπάρχουν στην α­τμό­σφαι­ρα, ο­δη­γώ­ντας τον πλα­νή­τη μας σε υπερθέρμανση.



Η ατμόσφαιρα της Γης
(παρουσίαση)

17 Νοεμβρίου 2014

Το Πολυτεχνείο του Δημήτρη

Ο Δημήτρης είναι μαθητής της πέμπτης τάξης, ζει στις Αρχάνες της Κρήτης και έ­φτια­ξε έ­να εντυπωσιακό βίντεο για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Από μας ένα πο­λύ πολύ με­γά­λο μπράβο!




Οι ήπειροι της Γης



Η εξερεύνηση των ηπείρων πραγματοποιήθηκε σταδιακά από διάφορους λαούς:
◾ Οι πρώτοι μεγάλοι θαλασσοπόροι φαίνεται πως ήταν οι λαοί της Πολυνησίας (Ει­ρη­νι­κός Ω­κε­α­νός).
◾ Στην περιοχή μας πρωταγωνίστησαν τα αρχαία χρόνια οι Αιγύπτιοι, οι Μι­νω­ί­τες, οι Μυ­­κη­ναί­οι, οι Φοίνικες και οι αρχαίοι Έλληνες. Οι τελευταίοι ί­δρυ­σαν α­ποι­κί­ες από τον Εύ­ξει­­νο Πόντο μέχρι τα δυτικά παράλια της Μεσογείου.
◾ Ακολούθησαν οι θαλασσοπόροι από την Καρχηδόνα και τη Μασσαλία (ελληνική α­ποι­κί­­α στη σημερινή Γαλλία), αλλά και από μεγάλες αυτοκρατορίες της εποχής (οι Μα­κε­δό­νες του Μ. Αλεξάνδρου, οι Ρωμαίοι).
◾ Τα μεσαιωνικά χρόνια η σκυτάλη πέρασε στους Βίκινγκς της Σκανδιναβίας, τον Μάρ­κο Πό­λο της Βενετίας, αλλά και σε θαλασσοπόρους από την Κίνα (15ος αι­ώ­νας).
◾ Τον 15ο και τον 16ο αιώνα συντελέστηκαν οι μεγάλες Γεωγραφικές Α­να­κα­λύ­ψεις των Ευ­ρω­παί­ων με πρωταγωνιστές τους Πορτογάλους και τους Ι­σπα­νούς (πε­ρί­πλους Α­φρι­­κής, ανακάλυψη της Αμερικής).
◾ Οι εξερευνήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα κυρίως από Άγ­γλους, Ολ­λαν­δούς και Νορβηγούς (ανακάλυψη της Ωκεανίας, εξερεύνηση Βό­ρει­ου και Νότιου Πό­λου).


Το έμβλημα των Ολυμπιακών Αγώνων αποτελείται από πέντε κύκλους, έ­ναν για κά­θε κα­τοι­κή­σι­μη ήπειρο του πλανήτη μας. Οι κύκλοι συν­δέ­ο­νται, συμ­βο­λί­ζο­ντας την ε­νό­τη­τα της ανθρωπότητας.

Οι ήπειροι δεν είχαν πάντοτε τη σημερινή μορφή. Αρχικά υπήρχε μόνο μία υ­πε­ρή­πει­ρος, η Πανγαία, η οποία με τη διαρκή κίνηση των τεκτονικών πλακών δι­α­σπά­στη­κε και δη­μι­­ούρ­γη­σε τις ηπείρους που γνωρίζουμε. Περισσότερα εδώ.


Ο πληθυσμός της Γης δεν κατανέμεται εξίσου σε όλες τις ηπείρους. Η Ασία και η Ευ­ρώ­πη είναι πυκνοκατοικημένες, ενώ η Αμερική και η Αφρική α­ραι­ο­κα­τοι­κη­μέ­νες. Η Ωκεανία είναι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένη, η δε Ανταρκτική σχεδόν α­κα­τοί­κη­τη. Περισσότερα εδώ.


Πατήστε στα πλαίσια που ακολουθούν και διαβάστε σύντομες πληροφορίες για κά­θε ήπειρο:

1. ΑΣΙΑ

◾ Η Ασία είναι η μεγαλύτερη ήπειρος του πλανήτη μας. Καταλαμβάνει περίπου το 1/3 της συ­νο­λι­κής στερεάς επιφάνειας της Γης. Ξεκινά πολύ κοντά στον Βό­ρει­ο Πό­λο και φτά­νει στον Ισημερινό, ενώ ορισμένα νησιωτικά τμήματά της βρί­σκο­νται στο νότιο η­μι­σφαί­ρι­ο.

◾ Είναι η ήπειρος με τα περισσότερα νησιά και τις περισσότερες χερσονήσους. Στα δυ­τι­κά εί­ναι ενωμένη με την Ευρώπη, που στην ουσία αποτελεί χερσόνησό της. Εδώ βρί­σκο­νται και τα Ιμαλάια, ο μεγαλύτερος ορεινός όγκος της στεριάς. Μια από τις κο­ρυ­φές τους μά­­λι­στα, στο όρος Έβερεστ, είναι το ψηλότερο σημείο του πλανήτη μας (8.848 μ. πάνω α­πό την επιφάνεια της θάλασσας).

◾ Είναι επίσης η ήπειρος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό. Την κατοικεί περίπου το 60% της αν­θρω­πό­τη­τας (4,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι).


2. ΑΜΕΡΙΚΗ

◾ Η Αμερική καταλαμβάνει περισσότερο από το 1/4 της στεριάς και βρίσκεται εξ ο­λο­κλή­­ρου στο δυτικό ημισφαίριο.

◾ Είναι γνωστή και ως «Νέος Κόσμος», επειδή οι Ευρωπαίοι την ανακάλυψαν σχε­τι­κά αρ­­γά, μόλις τον 15ο αιώνα. Η ονομασία της προέρχεται από τον Ιταλό ε­ξε­ρευ­νη­τή Α­μέ­ρι­κο Βε­σπού­τσι, τον πρώτο Ευρωπαίο που υποστήριξε ότι η Α­με­ρι­κή δεν ήταν οι Α­να­το­λι­κές Ιν­δί­ες, αλλά μια διαφορετική, άγνωστη μέχρι τό­τε ή­πει­ρος.


3. ΑΦΡΙΚΗ

◾ Η Αφρική καταλαμβάνει το 1/5 της στεριάς. Είναι η τρίτη σε έκταση ήπειρος και η δεύ­­τε­ρη σε πληθυσμό. Εδώ βρίσκεται η Σαχάρα, η μεγαλύτερη έρημος της Γης.

◾ Στις ακτές της δεν παρατηρούνται μεγάλες ανωμαλίες, δηλαδή δεν υπάρχουν πολ­λοί κόλ­ποι και χερσόνησοι. Ελάχιστα είναι επίσης και τα νησιά της.


4. ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ

◾ Η Ανταρκτική είναι η νοτιότερη περιοχή της Γης. Περιλαμβάνει τον γε­ω­γρα­φι­κό Νό­τι­ο Πό­λο και περιβάλλεται από τον Νότιο Ωκεανό. Ονομάστηκε έ­τσι γιατί βρί­σκε­ται στο α­ντί­­θε­το μέρος από την αρκτική περιοχή.

◾ Είναι μια τεράστια παγωμένη έκταση (περίπου το 98% της επιφάνειάς της κα­λύ­πτε­ται α­πό πάγο). Αυτό το παγωμένο στρώμα είναι τόσο πολύ που αποτελεί το 90% του πάγου ό­λου του πλανήτη!

◾ Είναι επίσης η πιο κρύα, η πιο ξηρή και η πιο ανεμώδης ήπειρος. Η θερ­μο­κρα­σί­α της έ­χει φτάσει και στους -93 °C.

◾ Η Ανταρκτική δεν έχει μόνιμους κατοίκους και δεν ανήκει σε κάποιο κράτος. Οι Ευ­ρω­­παί­οι την ανακάλυψαν στα τέλη του 18ου αιώνα, ωστόσο πάτησαν το πό­δι τους για πρώ­τη φορά πριν από περίπου εκατό χρόνια (το 1911). Σήμερα φι­λο­ξε­νεί 1.000-5.000 αν­­θρώ­πους, οι οποίοι εργάζονται στους ερευνητικούς σταθ­μούς που υ­πάρ­χουν δι­ά­σπαρ­τοι στην ή­πει­ρο.


5. ΕΥΡΩΠΗ

◾ Στην πραγματικότητα η Ευρώπη αποτελεί τη δυτικότερη χερσόνησο της Α­σί­ας. Τα σύ­­νο­ρά της με την τελευταία είναι κάπως αυθαίρετα και οφείλονται κυ­ρί­ως σε ι­στο­ρι­κούς, πο­λι­τι­στι­κούς και πολιτικούς λόγους.

◾ Λέγεται και «Γηραιά ήπειρος», επειδή είναι η κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού. Μα­ζί με την Ασία και την Αφρική συγκροτούν τον «Παλιό Κόσμο», σε αντίθεση με τον «Νέ­ο Κό­σμο» (Αμερική, αλλά και Ωκεανία), που οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν σχε­τι­κά αρ­γά.

◾ Η παρουσία των ανθρώπων στην περιοχή είναι έντονη από τα πανάρχαια χρό­νια. Αυ­τό ο­φεί­λε­ται στις καλές συνθήκες διαβίωσης και ανάπτυξης που συ­να­ντού­με: βρί­σκε­ται σε α­πό­στα­ση από τον Ισημερινό και τον Βόρειο Πόλο, έχει ευ­νοϊ­κό κλίμα και εύ­κο­λη πρό­­σβα­ση στη θάλασσα. Επίσης υπάρχουν μεγάλες πε­δι­ά­δες και αξιόλογα πο­τά­μια, ενώ α­­που­σι­ά­ζουν οι έρημοι.

◾ Το όνομά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική μυθολογία. Σύμφωνα με αυ­τήν, η Ευ­ρώ­πη ήταν βασιλοπούλα της Φοινίκης, μιας χώρας της Ασίας κοντά στην Κύ­προ. Ή­ταν τό­σο όμορφη, που όταν την είδε μια μέρα ο Δίας την αγάπησε και θέ­λη­σε να την κάνει γυ­ναί­κα του. Μεταμορφώθηκε σε έναν ωραίο ταύρο και την πλη­σί­α­σε σι­γά σι­γά. Η κοπέ­λα χάι­δε­ψε το ζώο και κάθισε στην πλάτη του. Τό­τε ο ταύρος έβγαλε φτε­ρά και πέταξε μαζί της μακριά. Έφθασε στην Κρήτη, ό­που η Ευ­ρώ­πη πα­ντρεύ­τη­κε τον Δία και γέννησε τρεις γιους. Ένας από αυτούς ή­ταν ο Μίνωας, ο ξακουστός βα­σι­λιάς της Κρήτης. Η ιστο­ρία α­πει­κο­νί­ζε­ται στο ελ­λη­νι­κό νόμισμα των 2 ευρώ.


6. ΩΚΕΑΝΙΑ

◾ Η Ωκεανία είναι η μικρότερη ήπειρος. Συνίσταται από χώρες και περιοχές του Ει­ρη­νι­κού Ω­κε­α­νού και την Αυστραλία.

◾ Πολλές φορές αποκαλείται (λανθασμένα) Αυστραλία, επειδή αυτό το τεράστιο νη­σί, το με­γα­λύ­τε­ρο του πλανήτη, αποτελεί την κύρια μάζα του εδάφους της.


ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ΄ τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, el.wikipedia.org - ΕΙΚΟΝΕΣ: podilato98.blogspot.com (1: en.wikipedia.org, 4-6), en.wikipedia.org (7-12), bbj.hu (2), api.ning.com (3)


Οι ωκεανοί της Γης

Το μεγαλύτερο μέρος της Γης καλύπτεται από ωκεανούς, οι οποίοι ε­πι­κοι­νω­νούν με­τα­ξύ τους. Στην πραγματικότητα όλο το αλμυρό νερό του πλανήτη α­πο­τε­λεί μια ε­νι­αί­α μάζα, έ­ναν «παγκόσμιο ωκεανό».


Οι ωκεανοί περιέχουν το 97% του νερού και το 90% των ηφαιστείων (ευτυχώς!). Σε α­ντί­θε­ση με τη στεριά, ένα αρκετά μεγάλο μέρος τους παραμένει α­νε­ξε­ρεύ­νη­το.


Σύντομες πληροφορίες για τους ωκεανούς της Γης:

1. Ειρηνικός Ωκεανός


◾ Έχει μέγεθος σχεδόν όσο όλοι οι άλ­λοι ω­κε­α­νοί μαζί. Καταλαμβάνει πε­ρί­που το 1/3 της γήινης ε­πι­φά­νει­ας, ενώ στην Τάφρο των Μα­ρι­α­νών βρί­σκε­ται το βαθύτερο ση­μεί­ο όλων των ω­κε­α­νών (10.971 μ. κάτω α­πό την ε­πι­φά­νει­α της θά­λασ­σας).

◾ Περιλαμβάνει 25.000 νησιά, τα πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα οποία βρί­σκο­νται κά­τω από τον Ισημερινό.

◾ Πήρε το όνομά του από τον Πορ­το­γά­λο θα­λασ­σο­πό­ρο Μαγγελάνο.
2. Ατλαντικός Ωκεανός


Το όνομά του προέρχεται από τον Άτ­λα­ντα της ελληνικής μυ­θο­λο­γί­ας, ο ο­ποί­ος κρα­τού­σε στους ώ­μους του τον ου­ρα­νό.
3. Ινδικός Ωκεανός


Εκτείνεται ανάμεσα στη νότια Ασία (βό­ρει­α), την Αραβία και την Α­φρι­κή (δυ­τι­κά) και την Αυστραλία (α­να­το­λι­κά). Νότιά του βρί­σκε­ται ο Νό­τι­ος Ω­κε­α­νός.
4. Νότιος Ωκεανός


Περιβάλλει την Ανταρκτική. Πα­λαι­ό­τε­ρα λε­γό­ταν Νότιος Πα­γω­μέ­νος Ω­κε­α­νός.
5. Αρκτικός Ωκεανός


◾ Είναι ο πιο μικρός και ο πιο ρη­χός ω­κε­α­νός. Μεγάλο μέρος της ε­πι­φά­νει­άς του εί­ναι πα­γω­μέ­νο. Τον χει­μώ­να οι πά­γοι τον κα­λύ­πτουν απ’ ά­κρη σ’ ά­κρη.

◾ Στο κέντρο του βρίσκεται ο γε­ω­γρα­φι­κός Βό­ρει­ος Πόλος. Πε­ρι­βάλ­λε­ται α­πό την Ευ­ρώ­πη, την Α­σί­α και την Α­με­ρι­κή. Παλαιότερα λε­γό­ταν Βό­ρει­ος Πα­γω­μέ­νος Ω­κε­α­νός.

ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ΄ τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, el.wikipedia.org - ΕΙΚΟΝΕΣ: podilato98.blogspot.com (1: placeandthings.wordpress.com, 5: wiki.omopedia.nl, 6-7 και 9: el.wikipedia.org, 8: pt.wikipedia.org)


15 Νοεμβρίου 2014

7 Νοεμβρίου 2014

Ήπειροι και ωκεανοί
(παιχνίδι)

Πατήστε στην εικόνα και βρείτε τις ηπείρους και τους ωκεανούς του πλανήτη μας με το παιχνίδι που έχει φτιάξει ο καλός συνάδελφος Πέτρος Σαμούχος:



6 Νοεμβρίου 2014

Η σωστή στάση εργασίας στον υπολογιστή

Η στάση του σώματός μας όταν εργαζόμαστε με τον υπολογιστή είναι πολύ ση­μα­ντι­κή. Μια κακή στάση, για παράδειγμα, μπορεί να μας δημιουργήσει προ­βλή­μα­τα στη μέση, στα χέρια ή στα μάτια. Πολύ σημαντικό είναι επίσης να κάνουμε συ­χνά δι­α­λείμ­μα­τα για ξε­κού­ρα­ση.


Οι κανόνες είναι πολύ απλοί. Ας προσπαθήσουμε να τους εφαρμόζουμε:



Ορίστε και μια πρώτη εξάσκηση: Πατήστε στην εικόνα, εμφανίστε τα σημεία ε­λέγ­χου και βάλτε τον μαθητή στη σωστή θέση!



4 Νοεμβρίου 2014

Βρείτε τα φρούτα

Πατήστε στην εικόνα και εντοπίστε τα φρούτα. Αν μάλιστα σας έρθει και καμιά λι­­γού­ρα, τρέξτε στην κουζίνα! Νιαμ νιαμ!


ΠΗΓΗ: Games by RigasF

Ο κατάσκοπος


Ένας κατάσκοπος θέλει να εισχωρήσει σε ένα πολεμικό εργοστάσιο του εχθρού, το ο­ποί­ο ό­μως φυλάσσεται από φρουρό. Κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να μπει α­πό την κε­ντρι­κή πύλη, ο φρουρός λέει ένα σύνθημα και επιτρέπει την εί­σο­δο μόνο ό­ταν α­κού­σει την κατάλληλη απάντηση, δηλαδή το παρασύνθημα.

Κρύβεται, λοιπόν, ο κατάσκοπος κοντά στην πύλη και περιμένει. Έρχεται ο πρώ­τος ε­πι­σκέ­πτης και ο φρουρός του λέει «οκτώ». Εκείνος απαντάει «τέσ­σε­ρα» και περ­νά­ει μέ­σα.

Στον δεύτερο επισκέπτη ο φρουρός λέει «δώδεκα» και η απάντηση είναι «έξι». Στον τρί­το λέ­ει «έξι» κι εκείνος απαντάει «τρία».

«Καλά, είναι πολύ ανόητοι», σκέφτεται ο κατάσκοπος. «Για κάθε αριθμό που λέει ο φρου­ρός η απάντηση είναι το μισό του. Δε θα μπορούσαν να βάλουν κάτι ευ­κο­λό­τε­­ρο!»

Πλησιάζει γεμάτος αυτοπεποίθηση. «Δέκα», του λέει ο φρουρός. «Πέντε», α­πα­ντά­ει ε­κεί­νος. Αμέσως ο φρουρός σημαίνει συναγερμό!

Ποιο ήταν το σωστό παρασύνθημα και γιατί;


Ο κατάσκοπος έπρεπε να πει «τέσσερα». Το συνθηματικό δεν ή­ταν το μισό του α­ριθ­μού αλλά το άθροισμα των γραμμάτων του!

ΠΗΓΗ: ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ - ΕΙΚΟΝΑ: nocheenpie.blogspot.com

2 Νοεμβρίου 2014

Πάμε όπερα;



Η όπερα δημιουργήθηκε την περίοδο της Αναγέννησης (τέλη 16ου αιώνα) στη Φλω­ρε­­ντί­α της Ιταλίας από κάποιους μορφωμένους ανθρώπους που θέλησαν να α­να­βι­ώ­σουν το αρ­χαί­ο ελληνικό θέατρο. Το όνομά της προέρχεται από την ι­τα­λι­κή φράση «o­pe­ra in mu­si­ca» (= έργο σε μουσική) και είναι ένα δραματικό θε­α­τρι­κό έργο που το κείμενό του αποδίδεται α­πό τους καλλιτέχνες τραγουδιστά, με συ­νο­δεί­α ορ­χή­στρας. Μπορεί να υπάρχουν και πε­ζοί διάλογοι ή μέρη α­παγ­γε­λί­ας, ε­πί­σης όμως με μου­σι­κή συνοδεία.

Η όπερα χαρακτηρίζεται από επεισόδια με πολύπλοκες ή απρόβλεπτες ε­ξε­λί­ξεις, ώ­στε να προ­κα­λεί­ται έντονη συγκίνηση. Το θέμα της κάθε φορά προ­έρ­χε­ται α­πό δι­ά­φο­ρες πη­γές (μυ­θο­λο­γί­α, παραμύθια, θρύλους, ιστορία, λογοτεχνικά έργα κ.ά.).

Στην Ελλάδα παίζονταν όπερες ήδη από τον 18ο αιώνα. Κυριότερος Έλληνας συν­θέ­της ό­πε­ρας κατά τον 20ό αιώνα είναι ο Μανώλης Καλομοίρης, ο οποίος, με­τα­ξύ άλ­λων, έχει με­λο­ποι­ή­σει έργα του Νίκου Καζαντζάκη.


Η Εθνική Λυρική Σκηνή...


...και η είσοδός της στην οδό Ακαδημίας, στο κέντρο της Αθήνας


ΠΗΓΕΣ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ, www.greek-language.gr - ΕΙΚΟΝΕΣ: statesmen.gr, el.wikipedia.org


Το γλωσσάρι της όπερας



1. ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ

Σκηνή. Σκηνή του θεάτρου είναι ο χώρος όπου παίζουν οι ηθοποιοί και οι τρα­γου­δι­στές.

Σκηνικά. Οτιδήποτε δημιουργεί την εικόνα μιας παράστασης: κατασκευές που α­πει­κο­νί­­ζουν κτίρια, ένα απλό πανί στο οποίο έχουν ζωγραφιστεί τοπία ή ό,τι άλ­λο α­πο­φα­σί­σουν ο σκη­νο­θέ­της με τον σκηνογράφο.

Σταγκόνια. Είναι οι μεγάλες σιδερένιες βέργες που βρίσκονται πάνω από τη σκη­νή. Πά­­νω στα σταγκόνια οι τεχνικοί κρεμούν τα φώτα ή και τα σκηνικά.

Παρασκήνια. Ό,τι βρίσκεται πλάι, πίσω και κάτω από τη σκηνή.

Κουίντα. Πλάγιο παραπέτασμα στη σκηνή του θεάτρου, που κρύβει τη θέα προς τα πα­ρα­­σκή­νι­α.

Σκάμμα (ή τάφρος) της ορχήστρας. Ο χώρος που βρίσκεται μπροστά και λίγο χα­μη­λό­­τε­ρα από τη σκηνή. Εκεί μπαίνουν οι μουσικοί της ορχήστρας για να παί­ξουν. Πρέ­πει να εί­ναι πιο χαμηλά από τη σκηνή, ώστε οι θεατές να βλέπουν κα­λά.

2. ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ

Έγχορδα. Τα όργανα της κλασικής ορχήστρας που ο ήχος τους παράγεται από τον παλ­μό των χορδών. Στην ομάδα αυτή ανήκουν το βιολί, η βιόλα, το βιολοντσέλο και το κον­τρα­­μπά­σο.

Πνευστά. Όργανα της ορχήστρας, των οποίων ο ήχος παράγεται με φύσημα στο ε­πι­στό­­μι­ό τους. Χωρίζονται σε ξύλινα, όπως το φλάουτο, το όμποε, το κλα­ρι­νέ­το, το φα­γκό­το και το σα­ξό­φω­νο (που όμως σπάνια παίζει στην ορχήστρα) και σε χάλ­κι­να, ό­πως η τρο­μπέτα, το κόρ­νο, το τρομπόνι και η τούμπα.

Κρουστά. Όργανα της κλασικής ορχήστρας που ο ήχος τους παράγεται είτε χτυ­πώ­ντας τα με ειδικές ξύλινες μπαγκέτες είτε χτυ­πώ­ντας τα μεταξύ τους. Τέ­τοια όρ­γα­να είναι τα τύ­μπα­να, η γκρανκάσα, τα κύμβαλα, το τρίγωνο, το τα­μπού­ρο κ.ά.


3. ΟΙ ΦΩΝΕΣ

Τενόρος (οξύφωνος). Η ψηλότερη αντρική φωνή. Μοιάζει με την τρομπέτα. Συ­νή­θως στη ρο­μα­ντι­κή όπερα υποδύεται τον ήρωα.

Βαρύτονος. Η μεσαία αντρική φωνή. Μοιάζει με το κόρνο ή το τσέλο. Συχνά εί­ναι α­ντί­­πα­λος του τενόρου και διεκδικεί την αγαπημένη του κεντρικού ρο­μα­ντι­κού ή­ρω­α.

Βαθύφωνος (μπάσος). Η χαμηλότερη αντρική φωνή. Μοιάζει με το τρομπόνι. Συ­χνά ερ­μη­νεύ­ει ρόλους ηλικιωμένων και σοφών ανδρών ή και κωμικούς ρό­λους.

Υψίφωνος (σοπράνο). Η ψηλότερη γυναικεία φωνή. Μοιάζει με το βιολί και το φλά­ου­­το. Συ­χνά είναι η κύρια ηρωίδα, εκφράζοντας την αγνότητα και τη νε­α­νι­κό­τη­τα.

Μεσόφωνος (μετζοσοπράνο). Η μεσαία γυναικεία φωνή. Μοιάζει με το όμποε ή και το κλα­ρι­νέ­το (στη χαμηλή του έκταση). Οι ρόλοι που ερμηνεύει είναι πο­λυ­ποί­κι­λοι: μητέρες, τσιγ­γά­νες, μάγισσες, υπηρέτριες. Μερικές φορές ερμηνεύει και ρόλους νέ­ων ανδρών.

Κοντράλτο. Η χαμηλότερη γυναικεία φωνή. Μοιάζει με τη βιόλα. Συχνά ερ­μη­νεύ­ει χα­ρα­­κτή­ρες ηλικιωμένων γυναικών ή μαντισσών.

4. ΟΙ ΦΩΝΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ

Ντουέτο. Όταν δύο μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν δύο τραγουδιστές τραγουδούν μα­ζί.

Τρίο. Όταν τρεις μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν τρεις τραγουδιστές τρα­γου­δούν μα­ζί.

Κουαρτέτο. Όταν τέσσερις μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν τέσσερις τραγουδιστές τρα­γου­­δούν μαζί.

Χορωδία. Ομάδα τραγουδιστών που τραγουδούν όλοι μαζί. Η χορωδία είναι χω­ρι­σμέ­νη κα­τά φωνές (αντρικές και γυναικείες) και συχνά παίζει τον ρόλο που έ­παι­ζε ο χο­ρός στην αρ­χαί­α τραγωδία.


Η Όπερα του Σίδνεϊ, ένα από τα πιο διάσημα κτίρια του 20ού
αιώνα και σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο της Αυστραλίας


5. Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Εισαγωγή. Είναι ένα ορχηστρικό κομμάτι που ακούγεται συνήθως πριν σηκωθεί η αυ­λαί­­α. Σκο­πό έχει να μας εισαγάγει στη διάθεση του έργου, να καταλάβουμε αν εί­ναι χαρού­μενο ή τρα­γι­κό. Μπορεί επίσης να λέγεται ουβερτούρα, πρελούδιο ή συμ­φω­νί­α.

Λιμπρέτο. Το κείμενο της όπερας. Ο συγγραφέας που το γράφει λέγεται λι­μπρε­τί­στας.

Πράξη. Κάθε θεατρικό έργο χωρίζεται σε πράξεις. Κάθε πράξη έχει τη δική της υ­πό­θε­ση και τη δική της κορύφωση. Τα έργα που έχουν μία μόνο πράξη λέγονται μο­νό­πρα­κτα.

Άρια. Έτσι λέμε ένα τραγούδι στην όπερα. Η άρια παίζει σημαντικό ρόλο: Μέσω αυ­τής ο ή­ρω­ας εκφράζει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις του και α­πο­κα­λύ­πτε­ται ο χα­ρα­κτή­ρας του.

Φινάλε. Το τελικό μέρος του έργου.

6. ΣΥΓΓΕΝΕΥΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΕΡΑ

Οπερέτα. Μουσικό θεατρικό είδος. Στις οπερέτες η υπόθεση είναι πιο ανάλαφρη α­πό την ό­πε­ρα, η μουσική εύθυμη, υπάρχουν πολλοί πεζοί διάλογοι και, συνήθως, κα­λό τέ­λος. Η ο­πε­ρέ­τα καλλιεργήθηκε κυρίως στο Παρίσι και στη Βιέννη. Και στην Ελ­λά­δα, όμως, έχου­με ε­ξαί­ρε­τους συνθέτες οπερέτας, όπως ο Θεόφραστος Σα­κελ­λα­ρί­δης και ο Νίκος Χα­τζη­­α­πο­στό­λου.

Μιούζικαλ. Μουσικό θεατρικό έργο ανάλογο με την όπερα, αλλά με πε­ρισ­σό­τε­ρους δι­α­­λό­γους πρόζας, δηλαδή χωρίς τραγούδι. Συνήθως η υπόθεση έ­χει καλό τέ­λος. Εμ­φα­νί­­στη­κε τον 20ό αιώνα, κυρίως στις αγγλοσαξονικές χώρες.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ - ΕΙΚΟΝΕΣ: podilato98.blogspot.com (από ζωγραφίζω.com), afri-culture.com, 7tripson.com


Επαγγέλματα της όπερας



1. Ο ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ

Σκηνοθέτης. Είναι ο άνθρωπος που αποφασίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πα­ρου­σι­α­στεί το έργο, πώς θα είναι η εικόνα της παράστασης. Δίνει οδηγίες στον σκη­νο­γρά­φο και στον εν­δυ­μα­το­λό­γο και καθοδηγεί τους τραγουδιστές.

2. Η ΜΟΥΣΙΚΗ

Συνθέτης. Είναι αυτός που έχει γράψει τη μουσική του έργου.

Διευθυντής ορχήστρας. Είναι ο άνθρωπος που συντονίζει όλο το θέαμα: δι­ευ­θύ­νει την ορ­χή­στρα και τη χορωδία και καθοδηγεί τους τραγουδιστές. Μοιά­ζει με τον κα­πε­τά­νιο του πλοί­ου, στον οποίο υπακούν όλοι. Κρατάει τον ρυθμό και υ­πο­δει­κνύ­ει στους μουσικούς και στους τραγουδιστές τα συναισθήματα και το ύ­φος του έργου.

Μονωδός. Έτσι λέγεται ο τραγουδιστής της όπερας. Εκτός από όμορφη φωνή χρει­ά­ζε­ται πο­λύ­χρο­νη και συστηματική δουλειά. Ο λυρικός τραγουδιστής, άλ­λω­στε, σπα­νί­ως χρη­σι­­μο­ποι­εί μικρόφωνο· το αντικαθιστά με το ίδιο του το σώ­μα (το διάφραγμα, τις κοιλότητες του προσώπου του). Ας μην ξεχνάμε ότι η φω­νή του πρέπει να δι­α­πε­ρά­σει τον όγκο της ορ­χή­στρας και να φτάσει ακόμη και στα τε­λευ­ταί­α καθίσματα του θε­ά­τρου.


Η κορυφαία υψίφωνος Μαρία Κάλλας (1923-1977) είναι
η πιο γνωστή λυρική τραγουδίστρια του 20ού αιώνα


3. Η ΣΚΗΝΗ

Σκηνογράφος. Ο σκηνογράφος μελετά το έργο και σχεδιάζει το σκηνικό της πα­ρά­στα­­σης σύμ­φω­να με τις επιθυμίες του σκηνοθέτη. Σχεδιάζει, δηλαδή, τον τό­πο και τον χώρο, στον ο­ποί­ο συμβαίνουν τα γεγονότα που περιγράφει το έργο. Α­πό τα σχέ­δι­ά του φτιά­χνο­νται τα σκη­νι­κά (σπίτια, τοπία, δέντρα), καθώς και όσα α­ντι­κεί­με­να εί­ναι απαραίτητα.

Ζωγράφος. Ζωγραφίζει τα σκηνικά που τοποθετούνται στη σκηνή. Μπορεί να τα βά­ψει με έ­να χρώμα, αλλά και να ζωγραφίσει ολόκληρη εικόνα με πολλές λε­πτο­μέ­ρει­ες. Επίσης ζω­γρα­φί­ζει τα φόντα που συμπληρώνουν τα σκηνικά, δεί­χνο­ντας το βά­θος του χώρου ή τον ο­ρί­ζο­ντα ή και μόνο τον ουρανό.

Πλαστικός ζωγράφος. Επιμελείται όλα τα μέρη των σκηνικών που είναι α­νά­γλυ­φα, δη­­λα­δή εκείνα που πρέπει να σκαλιστούν πάνω σε μια επιφάνεια. Μπο­ρεί να φτιά­ξει έ­ναν ά­γριο τοί­χο, αλλά και μια ανάγλυφη εικόνα. Επίσης φτιάχνει όλα τα γλυ­πτά (αν χρει­ά­ζο­­νται στην πα­ρά­στα­ση).

Κατασκευαστής ειδών φροντιστηρίου. Κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιείται στη σκη­­νή λέγεται φροντιστήριο, επειδή «φροντίζει» να γίνει σωστά η πα­ρά­στα­ση. Ο κα­τα­σκευ­α­­στής ειδών φροντιστηρίου, επομένως, φτιάχνει ψεύ­τι­κα ψα­λί­δια, πουγκιά, κλει­διά, μά­σκες, ο­μπρέ­λες και οτιδήποτε άλλο προβλέπεται από την υ­πό­θε­ση του έρ­γου.

Σχεδιαστής φωτισμών. Είναι αυτός που αποφασίζει πώς θα ανάβουν τα φώτα στη σκη­­νή. Διαβάζει το έργο και συνεργάζεται με τον σκηνοθέτη, τον σκη­νο­γρά­φο και τον εν­δυ­­μα­το­λό­γο. Καθορίζει πόσο φως θα έχει κάθε σκηνή του έργου και α­πό ποια με­ριά θα έρ­­χε­ται, ώ­στε να φαίνονται οι ήρωες και όλη η δράση. Ε­πί­σης, βά­ζει φως για να γίνουν ει­δικά ε­φέ (π.χ. αστραπές).

Σχαρίστας. Χειρίζεται όλους τους μηχανισμούς της σκηνής που ωθούν τα κινητά μέ­ρη του σκη­νι­κού προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Οι μηχανισμοί μπορεί να εί­ναι η­λε­κτρο­κί­­νη­τοι ή μη­χα­νο­κί­νη­τοι.


4. Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ

Ενδυματολόγος. Μελετά το έργο, φαντάζεται τι φοράει κάθε ήρωας σε κάθε σκη­νή και σχε­δι­ά­ζει τα κοστούμια της παράστασης, πάντοτε σε συνεργασία με τον σκη­νο­θέ­τη.

Κατασκευαστής ενδυμάτων. Φτιάχνει τα κοστούμια που χρησιμοποιούνται στο έρ­γο α­­κο­λου­θώ­ντας τα σχέδια του ενδυματολόγου. Αν είναι απαραίτητο, τους προ­σθέ­τει και δι­α­­κο­σμη­τι­κά στοιχεία. Αρκετές φορές, επίσης, επιμελείται την έν­δυ­ση των καλ­λι­τε­χνών.

Σχεδιαστής μακιγιάζ. Είναι εκείνος που βάφει το πρόσωπο των καλλιτεχνών πριν βγουν στη σκηνή, προκειμένου να τους κάνει να μοιάζουν με τον ρόλο που υ­πο­δύ­ο­νται. Με ειδι­κές μπογιές και κρέμες μπορεί να μετατρέψει μια νέα και ό­μορ­φη τρα­γου­δί­στρι­α σε γριά μά­γισ­σα ή έναν μεγαλύτερης ηλικίας τραγουδιστή σε γοητευτικό νέ­ο. Στη γλώσσα μας η ει­δι­κό­τη­τα αυτή λέγεται «ψιμυθιολόγος» α­πό την αρχαία ελ­λη­νι­κή λέξη ψιμύθιο, που ση­­μαί­νει λευκή σκόνη αλλά και στο­λί­δι, φτιασίδι.

Σχεδιαστής κομμωτής. Χτενίζει τα μαλλιά των καλλιτεχνών, ώστε να ται­ριά­ζουν με το ύ­φος του ρόλου τους. Συχνά είναι και περουκιέρης, δηλαδή κα­τα­σκευ­ά­ζει πε­ρού­κες που έ­χουν ει­δι­κό σχέδιο ή ακολουθούν τη μόδα μιας πα­λαι­ό­τε­ρης εποχής.

Σχεδιαστής-ράφτης καπέλων. Σχεδιάζει και κατασκευάζει τα καπέλα που φο­ρούν οι ή­­ρω­ες του έργου, ακολουθώντας τα σχέδια του ενδυματολόγου. Επίσης φτιά­χνει τα δι­α­κο­­σμη­τι­κά και συμπληρωματικά στοιχεία που μπορεί να φο­ριού­νται στο κεφάλι, ό­πως δι­α­δή­­μα­τα/στέμματα, λουλούδια, στεφάνια, κορδέλες και άλ­λα.


ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ - ΕΙΚΟΝΕΣ: koolnews.gr, ifmedia.gr, skai.gr, livemedia.gr


Γη, ένας πλανήτης σε κίνηση!

Η Γη ως ουράνιο σώμα
(κουίζ)

Πατήστε στην εικόνα και ελέγξτε τις γνώσεις σας:



ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ