Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016

Άγιο Όρος

H μοναδική αυτοδιοικούμενη περιοχή της Ελλάδας


Το Άγιο Όρος βρίσκεται στην κεντρική Μακεδονία, στη χερσόνησο του Άθω. Πρό­κει­ται για την ανατολικότερη και τραχύτερη χερσόνησο της Χαλκιδικής, η οποία κα­τα­λή­γει στο ο­μώ­νυ­μο όρος (όρος Άθως) που έχει υψόμετρο 2.033 μέτρα. Το όνομά της προέρχε­ται α­πό τον Άθω, έναν Γίγαντα της αρχαίας μυθολογίας.

Όρος Άθως

Στην Ιστορία μας συναντούμε την περιοχή για πρώτη φορά τα αρχαία χρόνια, όταν κα­τά τη διάρκεια της πρώτης περσικής εκστρατείας (492 π.Χ.) ο περσικός στόλος έ­πα­θε με­­γά­λη καταστροφή σε θαλασσοταραχή που ξέσπασε κοντά στη χερσόνησο. Οι Πέρσες α­να­γκά­στη­καν να επιστρέψουν στη χώρα τους και η εκστρατεία μα­ται­ώ­θη­κε.

(περισσότερα μπορείτε να δείτε εδώ)

Στο Άγιο Όρος κατοικούν ορθόδοξοι μοναχοί διαφόρων εθνικοτήτων (Έλληνες, Ρώ­σοι, Σέρ­βοι, Βούλγαροι, Ρουμάνοι κ.ά.). Αποτελεί το παγκόσμιο κέντρο του ορ­θό­δο­ξου χρι­­στια­νι­κού μοναχισμού, γι’ αυτό και είναι η μοναδική περιοχή της χώρας μας που αυ­το­δι­­οι­κεί­ται με τους δικούς της θεσμούς. Αυτό σημαίνει ότι δεν αποτελεί τμή­μα κάποιας πε­ρι­­φέ­ρει­ας, δε χωρίζεται σε περιφερειακές ενότητες και δεν έχει κα­νέ­ναν δήμο. Υπάγεται πο­λι­τι­κά στο Υπουργείο Εξωτερικών και θρησκευτικά στο Οι­κου­με­νι­κό Πατριαρχείο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης. Ο επικεφαλής της διοίκησής του λέ­γε­ται Πολιτικός Διοικητής του Α­γί­ου Όρους.

ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ

Γεωγραφικό διαμέρισμα: Μακεδονία.
Έκταση: 336 τετραγωνικά χιλιόμετρα (μεγαλύτερο από τη Λευκάδα και την Κάρ­πα­θο, μικρότερο από την Άνδρο και τη Θάσο· μεγαλύτερο από τη Μάλτα και τις Μαλ­δί­βες, μι­κρότερο από τη Γρενάδα και τις Αμερικανικές Παρθένους Νήσους).
Πληθυσμός: 1.811 κάτοικοι (περισσότεροι από τον Δήμο Αγκιστρίου, λιγότεροι α­πό τον Δήμο Ύδρας).
Πρωτεύουσα: Καρυές.

Το Άγιο Όρος, γνωστό και ως «Αυτόνομη Μοναστική Πολιτεία», χωρίζεται σε είκοσι αυ­­το­δι­οί­κη­τες περιοχές. Κάθε περιοχή αποτελείται από μια μονή και διάφορους άλ­λους οι­­κι­σμούς γύρω της (σκήτες, κελιά, καλύβες, καθίσματα, ησυχαστήρια).
● Από τις 20 μονές μία είναι σερβική, μία βουλγαρική και μία ρωσική. Παλαιότερη και με­­γα­λύ­τε­ρη σε έκταση είναι η Μονή της Μεγίστης Λαύρας (ιδρύθηκε το 963 μ.Χ.).

(δείτε την εικόνα σε πλήρες μέγεθος εδώ)

Ο μοναχισμός

Ο μοναχισμός του Αγίου Όρους ξεκίνησε γύρω στον 8ο αιώνα κατά τη διάρκεια των βυ­­ζα­ντι­νών χρόνων. Έναν αιώνα μετά η περιοχή αποτελούσε ήδη το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο μο­­να­στι­κό κέντρο της εποχής. Ο Άθως ήταν πλέον αποκλειστικός τόπος διαμονής των α­­σκη­τών, ε­νώ αποκλειόταν η παρουσία ακόμη και βοσκών ή γεωργών.


Εκείνη την εποχή απαγορεύτηκε και η είσοδος των γυναικών στη χερσόνησο. Αυτή η α­­πα­γό­ρευ­ση, το λεγόμενο άβατο, από το 969 επεκτάθηκε και στα μικρά παιδιά (τους «α­­γέ­νει­ους παίδες») και τα θηλυκά ζώα. Οι μόνες που εξαιρούνταν ήταν οι γά­τες αλ­λά και τα ά­γρι­α ζώα, αφού οι μοναχοί δεν μπορούσαν να τα θέσουν υπό τον έ­λεγ­χό τους.

Η ενσωμάτωση στην Ελλάδα

Το Άγιο Όρος απελευθερώθηκε από τους Τούρκους τον Νοέμβριο του 1912 κατά τον Α΄ Βαλ­κα­νι­κό Πόλεμο. Το 1927, με την ψήφιση του νέου Συντάγματος της Ελλάδας, τέ­θηκε σε ισχύ ο Καταστατικός Χάρτης του Αγίου Όρους και επισημοποιήθηκε για πρώ­τη φορά η συ­νταγ­μα­τι­κή προστασία του καθεστώτος αυτοδιοίκησής του.


Τότε, σύμφωνα με αυτόν τον Καταστατικό Χάρτη, απαγορεύτηκε η είσοδος των γυ­ναι­­κών ό­χι μόνο στα αντρικά μοναστήρια (όπως συμβαίνει οπουδήποτε αλλού), αλ­λά σε ο­λό­κλη­ρη τη χερσόνησο. Η ποινή, μάλιστα, για τους (θηλυκούς) παραβάτες είναι φυ­λά­κιση από δύ­ο μήνες μέχρι ένα έτος, ευτυχώς εξαγοράσιμη.


Το θέμα του άβατου έχει προκαλέσει κατά καιρούς αντιδράσεις στη χώρα μας, α­φού το Σύ­νταγ­μα σε άλλα άρθρα του θεωρεί ίσους όλους τους πολίτες α­νε­ξαρ­τή­τως φύ­λου και κα­το­χυ­ρώ­νει την προσωπική ελευθερία και την ελεύθερη μετακίνησή τους σε ο­λό­κλη­ρη την επικράτεια. Επιπλέον, ως τμήμα του ελληνικού κρά­τους, το Άγιο Όρος ε­πι­χο­ρη­γεί­­ται και συντηρείται από το τελευταίο με χρήματα και των Ελ­λη­νί­δων.
● Παρόμοιες είναι και αντιδράσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ευ­ρω­βου­λευ­τές. Το θέ­μα έχει τεθεί αρκετές φορές με το σκεπτικό ότι αυτή η απαγόρευση πα­ρα­βι­ά­ζει την πα­γκο­σμί­ως αναγνωριζόμενη αρχή της ισότητας των δύο φύλων, τη νο­μο­θε­σί­α της Ευ­­ρω­παϊ­κής Ένωσης ενάντια στις διακρίσεις και υπέρ της ισότητας, κα­θώς και τις διατάξεις για την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών στο έδαφός της.


Οι υποστηρικτές του άβατου, από την άλλη πλευρά, αντιτείνουν ότι η άρση της α­πα­γό­­ρευ­σης παραβιάζει τη θρησκευτική ελευθερία των μοναχών, ότι η περιοχή είναι ι­δι­ο­κτη­­σί­α τους και έχουν δικαίωμα να δέχονται μόνο όποιους επιθυμούν, ότι η α­πα­γό­ρευ­ση ι­σχύει πά­νω από χίλια χρόνια, αλλά και ότι κατοχυρώνεται από το ελληνικό Σύ­νταγμα και έχει γί­νει δεκτή από την Ε.Ε. κατά την προσχώρηση της χώρας μας το 1981.


Παγκόσμια κληρονομιά

Από το 1988 το Άγιο Όρος συγκαταλέγεται στον κατάλογο των Μνημείων Πα­γκό­σμι­ας Πο­λι­τι­στι­κής Κληρονομιάς της UNESCO. Η τιμητική αυτή διάκριση οφείλεται στο ό­τι είναι ε­δώ και αιώνες πνευματικό κέντρο του ορθόδοξου χριστιανισμού, αλλά στη­ρί­ζε­ται και στην α­ξί­α του ως καλλιτεχνικό μνημείο, χάρη στην επιρροή που έχει α­σκή­σει η σχολή α­γι­ο­γρα­φί­ας του στην Ιστορία της ορθόδοξης τέχνης.


ΠΗΓΕΣ: Θρησκευτικά ΣΤ΄ τάξης, el.wikipedia.org, www.inathos.gr, www.huffingtonpost.gr, www.dogma.gr
ΕΙΚΟΝΕΣ: el.wikipedia.org (1-2,7-10), photodentro.edu.gr (3), monastiriaka.gr (4), solovki-monastyr.ru (5-6)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ελλάδα


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.