15 Φεβ 2024

Τα ρήματα σε -ω

(Α΄ συζυγία)

Εδώ συναντούμε τα περισσότερα ρήματα της ενεργητικής φωνής. Βρίσκονται στην πρώτη συζυγία και έχουν δύο θέματα.

Βάφει

Σχηματισμός των χρόνων

Α. Συνεχείς χρόνοι

Οι χρόνοι αυτοί σχηματίζονται από το ενεστωτικό θέμα. Οι δύο (ενεστώτας, συνεχής μέλλοντας) έχουν τις ίδιες καταλήξεις:


Ενεστώτας

γράφω
γράφεις
γράφει

γράφουμε
γράφετε
γράφουν*

Παρατατικός

έγραφα
έγραφες
έγραφε

γράφαμε
γράφατε
έγραφαν*

Συνεχής μέλλοντας

θα γράφω


* Εναλλακτικοί τύποι: γράφουνε, γράφανε (γράφαν)

Β. Απλοί και συντελεσμένοι χρόνοι

Οι χρόνοι αυτοί σχηματίζονται από το αοριστικό θέμα. Στους συντελεσμένους (παρακείμενο, υπερσυντέλικο, συντελεσμένο μέλλοντα) η κατάληξη είναι άκλιτη:


Αόριστος

έγραψα
έγραψες
έγραψε

γράψαμε
γράψατε
έγραψαν*

Απλός μέλλοντας

θα γράψω
θα γράψεις
θα γράψει

θα γράψουμε
θα γράψετε
θα γράψουν*

Συντελεσμένοι χρόνοι

έχω / είχα / θα έχω γράψει


* Εναλλακτικοί τύποι: γράψανε (γράψαν), θα γράψουνε

Έτσι κλίνονται, μεταξύ άλλων, τα ρήματα:
  • ανάβω, ανοίγω, αντέχω, βάφω
  • δείχνω, δένω, ελέγχω, ιδρύω
  • καλύπτω, κλέβω, κόβω, κρύβω
  • λείπω, μπλέκω, νιώθω, ντύνω
  • παίζω, πείθω, πιέζω, ράβω
  • σκάβω, σκύβω, τρέχω, τυλίγω

Αλλά και όσα λήγουν σε:
  • -εύω (δουλεύω, παιδεύω)
  • -άζω (δοκιμάζω, ετοιμάζω)
  • -ίζω (γυρίζω, φροντίζω)
  • -ώνω (ενώνω, καρφώνω)

Σκάβει

Ανώμαλο αοριστικό θέμα

Σε μερικά ρήματα το αοριστικό θέμα σχηματίζεται ανώμαλα και χρειάζεται προσοχή:
  • δίνω / έδωσα
    θα δώσω – έχω δώσει
  • φεύγω / έφυγα
    θα φύγω – έχω φύγει

Παρόμοια ρήματα:
  • ανεβαίνω, βλέπω, βρίσκω
  • μένω, μικραίνω, παίρνω
  • πηγαίνω, σωπαίνω, φέρνω

Οι άλλες εγκλίσεις

Όπως οι χρόνοι της οριστικής, έτσι και οι άλλες εγκλίσεις σχηματίζονται από τα δύο θέματα των ρημάτων:

Υποτακτική
  • Συνεχής: να γράφω
  • Απλή: να γράψω
  • Συντελεσμένη: να έχω γράψει
  • Άλλοι τύποι: να έγραφα, να έγραψα, να είχα γράψει
Προστακτική
  • Συνεχής: γράφε, γράφετε
  • Απλή: γράψε, γράψτε

Γυρίζει

Και κάτι ακόμη

α) Πολλά ρήματα που είναι σύνθετα με κάποια πρόθεση παίρνουν εσωτερική αύξηση:
  • εισ-πράττω → εισ-έπραξα
  • περι-γράφω → περι-έγραψα

Η αύξηση, όμως, είναι χρήσιμη μόνο όταν τονίζεται. Έτσι, στα περισσότερα πρόσωπα του πληθυντικού είναι περιττή:
  • εισ-έπραξα → εισ-πράξαμε
  • περι-έγραψα → περι-γράψαμε

β) Μια μικρή ομάδα ρημάτων, που λέγονται συνηρημένα, στους συνεχείς χρόνους κλίνονται λίγο διαφορετικά:
  • ακούω, ακούεις ακούς
  • άκουγα, άκουγες

γ) Τρεις άλλες ομάδες, μικρές κι αυτές, παρουσιάζουν δυσκολίες στον σχηματισμό ή στην ορθογραφία τους. Πρόκειται για τα ρήματα σε:
  • -λλω (αναβάλλω, καταγγέλλω)
  • -άγω (εισάγω, παράγω)
  • -βαίνω (επεμβαίνω, παραβαίνω)

Ρήματα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Διαβάστηκαν περισσότερο την τελευταία εβδομάδα