Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου 2015

Οι γεωγραφικές συντεταγμένες της Γης

Ο άνθρωπος συνήθιζε πάντα να «οργανώνει» τον χώρο γύρω του, ώστε να μπορεί να τον α­ξι­ο­ποι­εί. Στην αρχή το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν να μετακινείται με α­σφά­λει­α α­πό το έ­να σημείο στο άλλο. Όσο οι μετακινήσεις του γίνονταν σε μια πε­ρι­ο­ρι­σμέ­νη περι­οχή, τα «ση­μά­δια» που έβαζε τον βοηθούσαν να βρει τον δρόμο του, δη­λα­δή να προ­­σα­να­το­λι­στεί. Τέτοια σημάδια ήταν τα δέντρα, τα βουνά, τα πο­τά­μια, οι λίμνες.

Όταν όμως άρχισε να διανύει μεγάλες αποστάσεις, έπρεπε να μάθει να χρησιμοποιεί κά­ποια άλλα σταθερά «σημάδια», όπως είναι η ανατολή και η δύση του Ήλιου, η θέ­ση των ά­στρων κτλ. Μάλιστα, για να διευκολυνθεί περισσότερο, κατασκεύαζε κι ο ί­διος έργα με τέ­τοια χαρακτηριστικά, όπως οι φάροι.

Τα πράγματα έγιναν πολύ δύσκολα όταν έμαθε να ταξιδεύει στην ανοιχτή θάλασσα και στην έρημο, στις οποίες δεν υπάρχουν σημάδια προσανατολισμού, και κυρίως ό­ταν κα­τά­λα­βε ότι η Γη είναι σφαιρική. Για να μπορεί επομένως να βρίσκει τη θέση τό­πων σε τέ­τοιους χώρους, έπρεπε να χωρίσει την επιφάνεια της Γης σε μικρότερα τμή­μα­τα.


Οι επιστήμονες, προκειμένου να βρίσκουμε με ακρίβεια τη θέση ενός τόπου πάνω στη Γη, έ­χουν χαράξει στην υδρόγειο ένα σύστημα από γραμμές. Έτσι σχηματίζεται πά­νω της ένα δί­κτυ­ο παράλληλων κύκλων και μεσημβρινών που ονομάζεται δίκτυο συ­ντε­ταγ­μέ­­νων.

Για να αντιληφθούμε αυτήν την έννοια, πρέπει να δούμε τι είναι το γεωγραφικό πλά­τος και το γεωγραφικό μήκος.

 Α  Το γεωγραφικό πλάτος

Κάθε παράλληλος κύκλος ενώνει εκείνους τους τόπους της Γης, οι οποίοι απέχουν ί­ση α­πό­στα­ση από τον Ισημερινό. Οι τόποι αυτοί έχουν το ίδιο γεωγραφικό πλά­τος.
● Οι παράλληλοι που βρίσκονται στο βόρειο ημισφαίριο δείχνουν βόρειο γεωγραφικό πλά­­τος, ενώ οι παράλληλοι που βρίσκονται στο νότιο ημισφαίριο δείχνουν νότιο γε­ω­­γρα­­φι­­κό πλά­τος.

Το γεωγραφικό πλάτος μετριέται σε μοίρες: από 0° έως 90° βόρεια και από 0° έως 90° νό­τι­α.
● Ο Ισημερινός έχει γεωγραφικό πλάτος 0°.
● Η Αθήνα έχει βόρειο γεωγραφικό πλάτος 38° (περίπου).


 Β  Το γεωγραφικό μήκος

Οι μεσημβρινοί δείχνουν την απόσταση ενός τόπου δυτικά ή ανατολικά από τον Πρώ­το Με­σημ­βρι­νό. Η απόσταση αυτή λέγεται γεωγραφικό μήκος και μετριέται ε­πί­σης σε μοί­ρες: από 0° έως 180° δυτικά και από 0° έως 180° ανατολικά.
● Ο Πρώτος Μεσημβρινός έχει γεωγραφικό μήκος 0°.
● Η Αθήνα έχει ανατολικό γεωγραφικό μήκος 23° (περίπου).


Ο μεσημβρινός που βρίσκεται απέναντι από τον Πρώτο Μεσημβρινό, σε γεωγραφικό μή­­κος 180°, ονομάζεται Διεθνής Γραμμή Αλλαγής Ημερομηνίας, επειδή χωρίζει το χθες α­πό το αύριο!

Έτσι ένας ταξιδιώτης
● όταν περνά τη γραμμή με κα­τεύ­­θυν­ση προς τα ανατολικά, πρέ­πει να αφαιρεί μία μέρα από αυ­τήν που είχε όταν ξεκίνησε το τα­ξί­δι του, ενώ
● όταν περνά τη γραμμή με κα­τεύ­­θυν­ση προς τα δυτικά, πρέπει να προ­σθέ­τει μία μέρα σε αυτήν που εί­χε.

Με άλλα λόγια, περνώντας τη γραμ­­μή προς τα ανατολικά κερ­δί­ζου­με μια μέρα, ενώ προς τα δυ­τι­κά χά­νου­με μια μέρα.


 Γ  Οι γεωγραφικές συντεταγμένες

Το γεωγραφικό πλάτος και το γεωγραφικό μήκος αποτελούν τις γεωγραφικές συ­ντε­­ταγ­μέ­νες ενός τόπου. Ως βάση τους λαμβάνεται ο Ισημερινός και ο Πρώτος Με­σημ­βρι­­νός.


Για παράδειγμα, ο τό­πος Α που φαίνεται στον χάρ­τη έχει γε­ω­γρα­φι­κές συ­ντε­ταγ­μέ­νες 40° νό­τια και 80° α­να­το­λι­κά.


Για λόγους συντομίας λέ­με: 40° Ν - 80° Α.




Παίξτε με τις γεωγραφικές συντεταγμένες εδώ και ελέγξτε τι μάθατε εδώ.

ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ΄ τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, paidio.blogspot.com, 11dim-evosm.thess.sch.gr, el.wikipedia.org
ΕΙΚΟΝΕΣ: Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄ Γυμνασίου, www.teacherweb.com, www.teacherweb.com, www.sailingissues.com, paidio.blogspot.gr



3 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

ουαου

BIKY είπε...

Υπέροχο το ιστολόγιο σας Η μαμά μιας μαθήτριας σας

Δείτε το ισολόγιο μας http://katelovegreg.blogspot.com

δάσκαλος98 είπε...

Σας ευχαριστώ! Ελπίζω να γνωριστούμε σύντομα. Το Kate loves Greg αποπνέει ζεστασιά, τρυφερότητα και δημιουργικότητα... Συγχαρητήρια! :))

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.