Κυριακή, 30 Νοεμβρίου 2014

Παζλ με τον παγκόσμιο χάρτη

Πατήστε στην εικόνα και... τακτοποιήστε τον πλανήτη!



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: παιχνίδια, χάρτες


Οι ζώνες βλάστησης της Γης

Πατήστε στην εικόνα και αναγνωρίστε τις ζώνες βλάστησης του πλα-
νήτη μας με το παιχνίδι που έχει φτιάξει ο φυσικός Ηλίας Σιτσανλής:




Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014

Νησιά με... σύνορα!

Μερικά νησιά ανήκουν σε δύο, ακόμη και σε τρεις χώρες. Σε μία μάλιστα περίπτωση θε­ω­ρούμε ότι τα τμήματα του νησιού βρίσκονται σε διαφορετική ήπειρο!

Τα μεγαλύτερα από αυτά είναι επτά. Δύο βρίσκονται στην Αμερική, δύο στην Ευρώπη και τρία στην Ασία.


Στην Αμερική

 1  Ισπανιόλα (Κεντρική Αμερική). Χωρίζεται σε δύο ανεξάρτητα κράτη. Το δυτικό τμή­μα συγκροτεί την Αϊτή, ενώ το ανατολικό και μεγαλύτερο τη Δομινικανή Δημοκρα­τία.


 2  Γη του Πυρός (Νότια Αμερική). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στη Χιλή, το ανατολικό υπάγεται στην Αργεντινή.


Στην Ευρώπη

 3  Ιρλανδία (ΒΔ Ευρώπη). Το βορειοανατολικό τμήμα ανήκει στο Ηνωμένο Βασίλειο, το νότιο και μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο ανεξάρτητο κράτος.


 4  Κύπρος (ΝΑ Ευρώπη). Το βόρειο τμήμα καταλαμβάνεται παράνομα από την Τουρ­κί­α, το νότιο και μεγαλύτερο είναι το ομώνυμο ανεξάρτητο κράτος.


Στην Ασία

 5  Βόρνεο (ΝΑ Ασία). Το νότιο και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ινδονησία. Η πλει­ο­ψη­φία του βόρειου υπάγεται στη Μαλαισία, ενώ ένα μικρό κομμάτι είναι ανεξάρτητο κρά­τος με το όνομα Μπρουνέι.


 6  Νέα Γουινέα (ΝΑ Ασία, Ωκεανία). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ιν­δο­νησία της Ασίας, το ανατολικό υπάγεται στην Παπούα Νέα Γουινέα της Ωκεανίας.


 7  Τιμόρ (ΝΑ Ασία). Το δυτικό και μεγαλύτερο τμήμα ανήκει στην Ινδονησία, το ανα­το­λι­κό είναι ανεξάρτητο κράτος με το όνομα Ανατολικό Τιμόρ.


ΧΑΡΤΕΣ: users.sch.gr/sitsil/ (1), www.worldatlas.com (2), thebrightredbackpack.wordpress.
com (3), d-maps.com (4), en.wikipedia.org (5-6,8), sttaspots.blogspot.com (7)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία


Πέμπτη, 20 Νοεμβρίου 2014

Έχω δικαίωμα



ΕΙΚΟΝA: www.0-18.gr (αφίσα του Χρήστου Παπαδημητρίου)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: δικαιώματα παιδιών


Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου
(προσομοίωση)

Πατήστε στην εικόνα και παρακολουθήστε μια πολύ ενδιαφέρουσα προσομοίωση για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο πώς οι άνθρωποι αυ­ξάνουμε τα «αέρια του θερμοκηπίου» που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα, οδηγώντας τον πλανήτη μας σε υπερθέρμανση.



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία, περιβάλλον


Η ατμόσφαιρα της Γης
(παρουσίαση)


Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου 2014

Το Πολυτεχνείο του Δημήτρη

Ο Δημήτρης είναι μαθητής της πέμπτης τάξης, ζει στις Αρχάνες της Κρήτης και έφτιαξε ένα εντυπωσιακό βίντεο για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Από μας ένα πολύ πολύ μεγάλο μπράβο!




| πρώτο μέρος | δεύτερο μέρος |

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Πολυτεχνείο 1973


Οι ήπειροι της Γης




Η εξερεύνηση των ηπείρων πραγματοποιήθηκε σταδιακά από διάφορους λαούς:
● Οι πρώτοι μεγάλοι θαλασσοπόροι φαίνεται πως ήταν οι λαοί της Πολυνησίας (Ειρηνικός Ωκεανός).
● Στην περιοχή μας πρωταγωνίστησαν τα αρχαία χρόνια οι Αιγύπτιοι, οι Μινωίτες, οι Μυ­κηναίοι, οι Φοίνικες και οι αρχαίοι Έλληνες. Οι τελευταίοι ίδρυσαν αποικίες από τον Εύξει­νο Πόντο μέχρι τα δυτικά παράλια της Μεσογείου.
● Ακολούθησαν οι θαλασσοπόροι από την Καρχηδόνα και τη Μασσαλία (ελληνική αποικί­α στη σημερινή Γαλλία), αλλά και από μεγάλες αυτοκρατορίες της εποχής (οι Μακεδόνες του Μ. Αλεξάνδρου, οι Ρωμαίοι).
● Τα μεσαιωνικά χρόνια η σκυτάλη πέρασε στους Βίκινγκς της Σκανδιναβίας, τον Μάρκο Πόλο της Βενετίας, αλλά και σε θαλασσοπόρους από την Κίνα (15ος αιώνας).
● Τον 15ο και τον 16ο αιώνα συντελέστηκαν οι μεγάλες Γεωγραφικές Ανακαλύψεις των Ευρωπαίων με πρωταγωνιστές τους Πορτογάλους και τους Ισπανούς (περίπλους Αφρι­κής, ανακάλυψη της Αμερικής).
● Οι εξερευνήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα κυρίως από Άγγλους, Ολλανδούς και Νορβηγούς (ανακάλυψη της Ωκεανίας, εξερεύνηση Βόρειου και Νότιου Πόλου).


Το έμβλημα των Ολυμπιακών Αγώνων αποτελείται από πέντε κύκλους, έναν για κάθε κατοικήσιμη ήπειρο του πλανήτη μας. Οι κύκλοι συνδέονται, συμβολίζοντας την ενότητα της ανθρωπότητας.

Οι ήπειροι δεν είχαν πάντοτε τη σημερινή μορφή. Αρχικά υπήρχε μόνο μία υπερήπειρος, η Πανγαία, η οποία με τη διαρκή κίνηση των τεκτονικών πλακών διασπάστηκε και δημι­ούργησε τις ηπείρους που γνωρίζουμε (περισσότερα εδώ).







 1   Ασία 

● Η Ασία είναι η μεγαλύτερη ήπειρος του πλανήτη μας. Καταλαμβάνει περίπου το 1/3 της συνολικής στερεάς επιφάνειας της Γης. Ξεκινά πολύ κοντά στον Βόρειο Πόλο και φτάνει στον Ισημερινό, ενώ ορισμένα νησιωτικά τμήματά της βρίσκονται στο νότιο ημισφαίριο.

● Είναι η ήπειρος με τα περισσότερα νησιά και τις περισσότερες χερσονήσους. Στα δυτικά είναι ενωμένη με την Ευρώπη, που στην ουσία αποτελεί χερσόνησό της. Εδώ βρίσκονται και τα Ιμαλάια, ο μεγαλύτερος ορεινός όγκος της στεριάς. Μια από τις κορυφές τους μά­λιστα, στο όρος Έβερεστ, είναι το ψηλότερο σημείο του πλανήτη μας (8.848 μ. πάνω α­πό την επιφάνεια της θάλασσας).

● Είναι επίσης η ήπειρος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό. Την κατοικεί περίπου το 60% της ανθρωπότητας (4,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι).




 2   Αμερική 

● Η Αμερική καταλαμβάνει περισσότερο από το 1/4 της στεριάς και βρίσκεται εξ ολοκλή­ρου στο δυτικό ημισφαίριο.

● Είναι γνωστή και ως «Νέος Κόσμος», επειδή οι Ευρωπαίοι την ανακάλυψαν σχετικά αρ­γά, μόλις τον 15ο αιώνα. Η ονομασία της προέρχεται από τον Ιταλό εξερευνητή Αμέρικο Βεσπούτσι, τον πρώτο Ευρωπαίο που υποστήριξε ότι η Αμερική δεν ήταν οι Ανατολικές Ινδίες, αλλά μια διαφορετική, άγνωστη μέχρι τότε ήπειρος.




 3   Αφρική 

● Η Αφρική καταλαμβάνει το 1/5 της στεριάς. Είναι η τρίτη σε έκταση ήπειρος και η δεύ­τερη σε πληθυσμό. Εδώ βρίσκεται η Σαχάρα, η μεγαλύτερη έρημος της Γης.

● Στις ακτές της δεν παρατηρούνται μεγάλες ανωμαλίες, δηλαδή δεν υπάρχουν πολλοί κόλποι και χερσόνησοι. Ελάχιστα είναι επίσης και τα νησιά της.




 4   Ανταρκτική 

● Η Ανταρκτική είναι η νοτιότερη περιοχή της Γης. Περιλαμβάνει τον γεωγραφικό Νότιο Πόλο και περιβάλλεται από τον Νότιο Ωκεανό. Ονομάστηκε έτσι γιατί βρίσκεται στο αντί­θετο μέρος από την αρκτική περιοχή.

● Είναι μια τεράστια παγωμένη έκταση (περίπου το 98% της επιφάνειάς της καλύπτεται α­πό πάγο). Αυτό το παγωμένο στρώμα είναι τόσο πολύ που αποτελεί το 90% του πάγου όλου του πλανήτη!

● Είναι επίσης η πιο κρύα, η πιο ξηρή και η πιο ανεμώδης ήπειρος. Η θερμοκρασία της έ­χει φτάσει και στους -93 °C.

● Η Ανταρκτική δεν έχει μόνιμους κατοίκους και δεν ανήκει σε κάποιο κράτος. Οι Ευρω­παίοι την ανακάλυψαν στα τέλη του 18ου αιώνα, ωστόσο πάτησαν το πόδι τους για πρώ­τη φορά πριν από περίπου εκατό χρόνια (το 1911). Σήμερα φιλοξενεί 1.000-5.000 αν­θρώπους, οι οποίοι εργάζονται στους ερευνητικούς σταθμούς που υπάρχουν διάσπαρτοι στην ήπειρο.




 5   Ευρώπη 

● Στην πραγματικότητα η Ευρώπη αποτελεί τη δυτικότερη χερσόνησο της Ασίας. Τα σύ­νορά της με την τελευταία είναι κάπως αυθαίρετα και οφείλονται κυρίως σε ιστορικούς, πολιτιστικούς και πολιτικούς λόγους.

● Λέγεται και «Γηραιά ήπειρος», επειδή είναι η κοιτίδα του δυτικού πολιτισμού. Μαζί με την Ασία και την Αφρική συγκροτούν τον «Παλιό Κόσμο», σε αντίθεση με τον «Νέο Κό­σμο» (Αμερική, αλλά και Ωκεανία), που οι Ευρωπαίοι ανακάλυψαν σχετικά αργά.

● Η παρουσία των ανθρώπων στην περιοχή είναι έντονη από τα πανάρχαια χρόνια. Αυτό οφείλεται στις καλές συνθήκες διαβίωσης και ανάπτυξης που συναντούμε: βρίσκεται σε απόσταση από τον Ισημερινό και τον Βόρειο Πόλο, έχει ευνοϊκό κλίμα και εύκολη πρό­σβαση στη θάλασσα. Επίσης υπάρχουν μεγάλες πεδιάδες και αξιόλογα ποτάμια, ενώ α­πουσιάζουν οι έρημοι.

● Το όνομά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική μυθολογία. Σύμφωνα με αυτήν, η Ευρώπη ήταν βασιλοπούλα της Φοινίκης, μιας χώρας της Ασίας κοντά στην Κύπρο. Ήταν τόσο όμορφη, που όταν την είδε μια μέρα ο Δίας την αγάπησε και θέλησε να την κάνει γυναίκα του. Μεταμορφώθηκε σε έναν ωραίο ταύρο και την πλησίασε σιγά σιγά. Η κοπέ­λα χάιδεψε το ζώο και κάθισε στην πλάτη του. Τότε ο ταύρος έβγαλε φτερά και πέταξε μαζί της μακριά. Έφθασε στην Κρήτη, όπου η Ευρώπη παντρεύτηκε τον Δία και γέννησε τρεις γιους. Ένας από αυτούς ήταν ο Μίνωας, ο ξακουστός βασιλιάς της Κρήτης. Η ιστο­ρία απεικονίζεται στο ελληνικό νόμισμα των 2 ευρώ.




 6   Ωκεανία 

● Η Ωκεανία είναι η μικρότερη ήπειρος. Συνίσταται από χώρες και περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού και την Αυστραλία.

● Πολλές φορές αποκαλείται (λανθασμένα) Αυστραλία, επειδή αυτό το τεράστιο νησί, το μεγαλύτερο του πλανήτη, αποτελεί την κύρια μάζα του εδάφους της.



ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ' τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α' Γυμνασίου, el.wikipedia.org | ΕΙΚΟ-
ΝΕΣ: en.wikipedia.org (1,7-12), bbj.hu (2), api.ning.com (3), podilato98.blogspot.gr (4-6)



Οι ωκεανοί της Γης

Το μεγαλύτερο μέρος της Γης καλύπτεται από ωκεανούς, οι οποίοι επικοινωνούν μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα όλο το αλμυρό νερό του πλανήτη αποτελεί μια ενιαία μάζα, έ­ναν «παγκόσμιο ωκεανό».



Οι ωκεανοί περιέχουν το 97% του νερού και το 90% των ηφαιστείων (ευτυχώς!). Σε α­ντίθεση με τη στεριά, ένα αρκετά μεγάλο μέρος τους παραμένει ανεξερεύνητο.





 1   Ειρηνικός Ωκεανός 

● Έχει μέγεθος σχεδόν όσο όλοι οι άλλοι ωκεανοί μαζί. Καταλαμβάνει πε­ρίπου το 1/3 της γήινης επιφάνειας, ενώ στην Τάφρο των Μαριάνων βρί­σκεται το βαθύτερο σημείο όλων των ωκεανών (10.971 μ. κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας).

● Περιλαμβάνει 25.000 νησιά, τα πε­ρισσότερα από τα οποία βρίσκονται κάτω από τον Ισημερινό.

● Πήρε το όνομά του από τον Πορτο­γάλο θαλασσοπόρο Μαγγελάνο.
 2   Ατλαντικός Ωκεανός 

Το όνομά του προέρχεται από τον Άτλαντα της ελληνικής μυθολογίας, ο οποίος κρατούσε στους ώμους του τον ουρανό.
 3   Ινδικός Ωκεανός 

Εκτείνεται ανάμεσα στη νότια Ασία (βόρεια), την Αραβία και την Αφρική (δυτικά) και την Αυστραλία (ανατο­λικά). Νότιά του βρίσκεται ο Νότιος Ωκεανός.
 4   Νότιος Ωκεανός 

Περιβάλλει την Ανταρκτική. Παλαιότε­ρα λεγόταν Νότιος Παγωμένος Ω­κε­ανός.
 5   Αρκτικός Ωκεανός 

● Είναι ο πιο μικρός και ο πιο ρηχός ω­κεανός. Μεγάλο μέρος της επιφά­νειάς του είναι παγωμένο. Τον χειμώ­να οι πάγοι τον καλύπτουν απ’ άκρη σ’ άκρη.

● Στο κέντρο του βρίσκεται ο γεω­γραφικός Βόρειος Πόλος. Περιβάλλε­ται από την Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική. Παλιότερα λεγόταν Βόρειος Παγωμένος Ωκεανός.

ΠΗΓΕΣ: Γεωγραφία ΣΤ' τάξης, Γεωλογία-Γεωγραφία Α' Γυμνασίου, el.wikipedia.org | ΕΙΚΟΝΕΣ: placeandthings.
wordpress.com (1), podilato98.blogspot.gr (2-4), wiki.omopedia.nl (5), el.wikipedia.org (6-7,9), pt.wikipedia.org (8)



Σάββατο, 15 Νοεμβρίου 2014

Ταξιδεύοντας με τον κάπτεν Μπουκ

Ωκεανοί και θάλασσες του πλανήτη μας




Σάββατο, 8 Νοεμβρίου 2014

Ήπειροι και ωκεανοί
(παρουσίαση)


Παρασκευή, 7 Νοεμβρίου 2014

Ήπειροι και ωκεανοί
(παιχνίδι)

Πατήστε στην εικόνα και βρείτε τις ηπείρους και τους ωκεανούς του πλανήτη
μας με το παιχνίδι που έχει φτιάξει ο καλός συνάδελφος Πέτρος Σαμούχος:



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία, παιχνίδια


Πέμπτη, 6 Νοεμβρίου 2014

Η σωστή στάση εργασίας στον υπολογιστή

Η στάση του σώματός μας όταν εργαζόμαστε με τον υπολογιστή είναι πολύ σημαντική. Μια κακή στάση, για παράδειγμα, μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα στη μέση, στα χέρια ή στα μάτια. Πολύ σημαντικό είναι επίσης να κάνουμε συχνά διαλείμματα για ξεκούραση.


Οι κανόνες είναι πολύ απλοί. Ας προσπαθήσουμε να τους εφαρμόζουμε:


Ορίστε και μια πρώτη εξάσκηση: Πατήστε στην εικόνα, εμφανίστε
τα σημεία ελέγχου και βάλτε τον μαθητή στη σωστή θέση!




Τρίτη, 4 Νοεμβρίου 2014

Βρείτε τα φρούτα

Πατήστε στην εικόνα και εντοπίστε τα φρούτα. Αν μάλιστα σας
έρθει και καμιά λι­γού­ρα, τρέξτε στην κουζίνα! Νιαμ νιαμ!


ΠΗΓΗ: Games by RigasF

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διατροφή, παιχνίδια


Ο κατάσκοπος



Ένας κατάσκοπος θέλει να εισχωρήσει σε ένα πολεμικό εργοστάσιο του εχθρού, το οποίο όμως φυλάσσεται από φρουρό. Κάθε φορά που κάποιος προσπαθεί να μπει α­πό την κεντρική πύλη, ο φρουρός λέει ένα σύνθημα και επιτρέπει την είσοδο μόνο όταν ακούσει την κατάλληλη απάντηση, δηλ. το παρασύνθημα.

Κρύβεται, λοιπόν, ο κατάσκοπος κοντά στην πύλη και περιμένει. Έρχεται ο πρώτος επισκέπτης και ο φρουρός του λέει «οκτώ». Εκείνος απαντάει «τέσσερα» και περνάει μέσα.

Στον δεύτερο επισκέπτη ο φρουρός λέει «δώδεκα» και η απάντηση είναι «έξι». Στον τρίτο λέει «έξι» κι εκείνος απαντάει «τρία».

«Καλά, είναι πολύ ανόητοι», σκέφτεται ο κατάσκοπος. «Για κάθε αριθμό που λέει ο φρουρός η απάντηση είναι το μισό του. Δε θα μπορούσαν να βάλουν κάτι ευκολότε­ρο!»

Πλησιάζει γεμάτος αυτοπεποίθηση. «Δέκα», του λέει ο φρουρός. «Πέντε», απαντάει εκείνος. Αμέσως ο φρουρός σημαίνει συναγερμό!

Ποιο ήταν το σωστό παρασύνθημα και γιατί;



Ο κατάσκοπος έπρεπε να πει «τέσσερα». Το συνθηματικό δεν ή­ταν το μισό του αριθμού αλλά το άθροισμα των γραμμάτων του!


ΠΗΓΗ: ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ | ΕΙΚΟΝΑ: nocheenpie.blogspot.com


Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2014

Πάμε όπερα;



Η όπερα δημιουργήθηκε την περίοδο της Αναγέννησης (τέλη 16ου αιώνα) στη Φλωρε­ντία της Ιταλίας από κάποιους μορφωμένους ανθρώπους που θέλησαν να αναβιώσουν το αρχαίο ελληνικό θέατρο. Το όνομά της προέρχεται από την ιταλική φράση «opera in musica» (= έργο σε μουσική) και είναι ένα δραματικό θεατρικό έργο που το κείμενό του αποδίδεται από τους καλλιτέχνες τραγουδιστά, με συνοδεία ορχήστρας. Μπορεί να υπάρχουν και πεζοί διάλογοι ή μέρη απαγγελίας, επίσης όμως με μουσική συνοδεία.

Η όπερα χαρακτηρίζεται από επεισόδια με πολύπλοκες ή απρόβλεπτες εξελίξεις, ώστε να προκαλείται έντονη συγκίνηση. Το θέμα της κάθε φορά προέρχεται από διάφορες πηγές (μυθολογία, παραμύθια, θρύλους, ιστορία, λογοτεχνικά έργα κ.ά.).

Στην Ελλάδα παίζονταν όπερες ήδη από τον 18ο αιώνα. Κυριότερος έλληνας συνθέτης όπερας κατά τον 20ό αιώνα είναι ο Μανώλης Καλομοίρης, ο οποίος, μεταξύ άλλων, έχει μελοποιήσει έργα του Νίκου Καζαντζάκη.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή...
...και η είσοδός της στην οδό Ακαδημίας, στο κέντρο της Αθήνας

ΠΗΓΕΣ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ, www.greek-language.gr | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.statesmen.gr, el.wikipedia.org

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ:
1ο μέρος: Το γλωσσάρι της όπερας
2ο μέρος: Επαγγέλματα της όπερας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: θέατρο, μουσική


Το γλωσσάρι της όπερας



 1   Το θέατρο 

Σκηνή. Σκηνή του θεάτρου είναι ο χώρος όπου παίζουν οι ηθοποιοί και οι τραγουδιστές.

Σκηνικά. Οτιδήποτε δημιουργεί την εικόνα μιας παράστασης: κατασκευές που απεικονί­ζουν κτίρια, ένα απλό πανί στο οποίο έχουν ζωγραφιστεί τοπία ή ό,τι άλλο αποφασίσουν ο σκηνοθέτης με τον σκηνογράφο.

Σταγκόνια. Είναι οι μεγάλες σιδερένιες βέργες που βρίσκονται πάνω από τη σκηνή. Πά­νω στα σταγκόνια οι τεχνικοί κρεμούν τα φώτα ή και τα σκηνικά.

Παρασκήνια. Ό,τι βρίσκεται πλάι, πίσω και κάτω από τη σκηνή.

Κουίντα. Πλάγιο παραπέτασμα στη σκηνή του θεάτρου, που κρύβει τη θέα προς τα παρα­σκήνια.

Σκάμμα (ή τάφρος) της ορχήστρας. Ο χώρος που βρίσκεται μπροστά και λίγο χαμηλό­τερα από τη σκηνή. Εκεί μπαίνουν οι μουσικοί της ορχήστρας για να παίξουν. Πρέπει να είναι πιο χαμηλά από τη σκηνή, ώστε οι θεατές να βλέπουν καλά.


 2   Τα μουσικά όργανα 

Έγχορδα. Τα όργανα της κλασικής ορχήστρας που ο ήχος τους παράγεται από τον παλ­μό των χορδών. Στην ομάδα αυτή ανήκουν το βιολί, η βιόλα, το βιολοντσέλο και το κο­ντρα­μπά­σο.

Πνευστά. Όργανα της ορχήστρας, των οποίων ο ήχος παράγεται με φύσημα στο επιστό­μιό τους. Χωρίζονται σε ξύλινα, όπως το φλάουτο, το όμποε, το κλαρινέτο, το φαγκότο και το σαξόφωνο (που όμως σπάνια παίζει στην ορχήστρα) και σε χάλκινα, όπως η τρο­μπέτα, το κόρνο, το τρομπόνι και η τούμπα.

Κρουστά. Όργανα της κλασικής ορχήστρας που ο ήχος τους παράγεται είτε χτυπώντας τα με ειδικές ξύλινες μπαγκέτες είτε χτυπώντας τα μεταξύ τους. Τέτοια όργανα είναι τα τύμπανα, η γκρανκάσα, τα κύμβαλα, το τρίγωνο, το ταμπούρο κ.ά.



 3   Οι φωνές 

Τενόρος (οξύφωνος). Η ψηλότερη αντρική φωνή. Μοιάζει με την τρομπέτα. Συνήθως στη ρομαντική όπερα υποδύεται τον ήρωα.

Βαρύτονος. Η μεσαία αντρική φωνή. Μοιάζει με το κόρνο ή το τσέλο. Συχνά είναι αντί­παλος του τενόρου και διεκδικεί την αγαπημένη του κεντρικού ρομαντικού ήρωα.

Βαθύφωνος (μπάσος). Η χαμηλότερη αντρική φωνή. Μοιάζει με το τρομπόνι. Συχνά ερμηνεύει ρόλους ηλικιωμένων και σοφών ανδρών ή και κωμικούς ρόλους.

Υψίφωνος (σοπράνο). Η ψηλότερη γυναικεία φωνή. Μοιάζει με το βιολί και το φλάου­το. Συχνά είναι η κύρια ηρωίδα, εκφράζοντας την αγνότητα και τη νεανικότητα.

Μεσόφωνος (μετζοσοπράνο). Η μεσαία γυναικεία φωνή. Μοιάζει με το όμποε ή και το κλαρινέτο (στη χαμηλή του έκταση). Οι ρόλοι που ερμηνεύει είναι πολυποίκιλοι: μητέρες, τσιγγάνες, μάγισσες, υπηρέτριες. Μερικές φορές ερμηνεύει και ρόλους νέων ανδρών.

Κοντράλτο. Η χαμηλότερη γυναικεία φωνή. Μοιάζει με τη βιόλα. Συχνά ερμηνεύει χαρα­κτήρες ηλικιωμένων γυναικών ή μαντισσών.


 4   Οι φωνητικές συνεργασίες 

Ντουέτο. Όταν δύο μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν δύο τραγουδιστές τραγουδούν μαζί.

Τρίο. Όταν τρεις μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν τρεις τραγουδιστές τραγουδούν μαζί.

Κουαρτέτο. Όταν τέσσερις μουσικοί παίζουν μαζί ή όταν τέσσερις τραγουδιστές τραγου­δούν μαζί.

Χορωδία. Ομάδα τραγουδιστών που τραγουδούν όλοι μαζί. Η χορωδία είναι χωρισμένη κατά φωνές (αντρικές και γυναικείες) και συχνά παίζει τον ρόλο που έπαιζε ο χορός στην αρχαία τραγωδία.

Η Όπερα του Σίδνεϊ, ένα από τα πιο διάσημα κτίρια του 20ού
αιώνα και σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο της Αυστραλίας

 5   Η παράσταση 

Εισαγωγή. Είναι ένα ορχηστρικό κομμάτι που ακούγεται συνήθως πριν σηκωθεί η αυλαί­α. Σκοπό έχει να μας εισαγάγει στη διάθεση του έργου, να καταλάβουμε αν είναι χαρού­μενο ή τραγικό. Μπορεί επίσης να λέγεται ουβερτούρα, πρελούδιο ή συμφωνία.

Λιμπρέτο. Το κείμενο της όπερας. Ο συγγραφέας που το γράφει λέγεται λιμπρετίστας.

Πράξη. Κάθε θεατρικό έργο χωρίζεται σε πράξεις. Κάθε πράξη έχει τη δική της υπόθεση και τη δική της κορύφωση. Τα έργα που έχουν μία μόνο πράξη λέγονται μονόπρακτα.

Άρια. Έτσι λέμε ένα τραγούδι στην όπερα. Η άρια παίζει σημαντικό ρόλο: Μέσω αυτής ο ήρωας εκφράζει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις του και αποκαλύπτεται ο χαρακτήρας του.

Φινάλε. Το τελικό μέρος του έργου.


 6   Συγγενεύουν με την όπερα 

Οπερέτα. Μουσικό θεατρικό είδος. Στις οπερέτες η υπόθεση είναι πιο ανάλαφρη από την όπερα, η μουσική εύθυμη, υπάρχουν πολλοί πεζοί διάλογοι και, συνήθως, καλό τέλος. Η οπερέτα καλλιεργήθηκε κυρίως στο Παρίσι και στη Βιέννη. Και στην Ελλάδα, όμως, έχου­με εξαίρετους συνθέτες οπερέτας, όπως ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης και ο Νίκος Χατζη­αποστόλου.

Μιούζικαλ. Μουσικό θεατρικό έργο ανάλογο με την όπερα, αλλά με περισσότερους δια­λόγους πρόζας, δηλαδή χωρίς τραγούδι. Συνήθως η υπόθεση έχει καλό τέλος. Εμφανί­στηκε τον 20ό αιώνα, κυρίως στις αγγλοσαξονικές χώρες.

ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.ζωγραφίζω.com, afri-culture.com, 7tripson.com


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: λεξιλόγιο


Επαγγέλματα της όπερας



 1   Ο επικεφαλής 

Σκηνοθέτης. Είναι ο άνθρωπος που αποφασίζει τον τρόπο με τον οποίο θα παρουσιαστεί το έργο, πώς θα είναι η εικόνα της παράστασης. Δίνει οδηγίες στον σκηνογράφο και στον ενδυματολόγο και καθοδηγεί τους τραγουδιστές.


 2   Η μουσική 

Συνθέτης. Είναι αυτός που έχει γράψει τη μουσική του έργου.

Διευθυντής ορχήστρας. Είναι ο άνθρωπος που συντονίζει όλο το θέαμα: διευθύνει την ορχήστρα και τη χορωδία και καθοδηγεί τους τραγουδιστές. Μοιάζει με τον καπετάνιο του πλοίου, στον οποίο υπακούν όλοι. Κρατάει τον ρυθμό και υποδεικνύει στους μουσικούς και στους τραγουδιστές τα συναισθήματα και το ύφος του έργου.

Μονωδός. Έτσι λέγεται ο τραγουδιστής της όπερας. Εκτός από όμορφη φωνή χρειάζεται πολύχρονη και συστηματική δουλειά. Ο λυρικός τραγουδιστής, άλλωστε, σπανίως χρησι­μοποιεί μικρόφωνο· το αντικαθιστά με το ίδιο του το σώμα (το διάφραγμα, τις κοιλότητες του προσώπου του). Ας μην ξεχνάμε ότι η φωνή του πρέπει να διαπεράσει τον όγκο της ορχήστρας και να φτάσει ακόμη και στα τελευταία καθίσματα του θεάτρου.

Η κορυφαία υψίφωνος Μαρία Κάλλας (1923-1977) είναι
η πιο γνωστή λυρική τραγουδίστρια του 20ού αιώνα

 3   Η σκηνή 

Σκηνογράφος. Ο σκηνογράφος μελετά το έργο και σχεδιάζει το σκηνικό της παράστα­σης σύμφωνα με τις επιθυμίες του σκηνοθέτη. Σχεδιάζει, δηλαδή, τον τόπο και τον χώρο, στον οποίο συμβαίνουν τα γεγονότα που περιγράφει το έργο. Από τα σχέδιά του φτιά­χνο­νται τα σκηνικά (σπίτια, τοπία, δέντρα), καθώς και όσα αντικείμενα είναι απαραίτητα.

Ζωγράφος. Ζωγραφίζει τα σκηνικά που τοποθετούνται στη σκηνή. Μπορεί να τα βάψει με ένα χρώμα, αλλά και να ζωγραφίσει ολόκληρη εικόνα με πολλές λεπτομέρειες. Επίσης ζωγραφίζει τα φόντα που συμπληρώνουν τα σκηνικά, δείχνοντας το βάθος του χώρου ή τον ορίζοντα ή και μόνο τον ουρανό.

Πλαστικός ζωγράφος. Επιμελείται όλα τα μέρη των σκηνικών που είναι ανάγλυφα, δη­λαδή εκείνα που πρέπει να σκαλιστούν πάνω σε μια επιφάνεια. Μπορεί να φτιάξει έναν ά­γριο τοίχο, αλλά και μια ανάγλυφη εικόνα. Επίσης φτιάχνει όλα τα γλυπτά (αν χρειάζο­νται στην παράσταση).

Κατασκευαστής ειδών φροντιστηρίου. Κάθε αντικείμενο που χρησιμοποιείται στη σκη­νή λέγεται φροντιστήριο, επειδή «φροντίζει» να γίνει σωστά η παράσταση. Ο κατασκευα­στής ειδών φροντιστηρίου, επομένως, φτιάχνει ψεύτικα ψαλίδια, πουγκιά, κλειδιά, μά­σκες, ομπρέλες και οτιδήποτε άλλο προβλέπεται από την υπόθεση του έργου.

Σχεδιαστής φωτισμών. Είναι αυτός που αποφασίζει πώς θα ανάβουν τα φώτα στη σκη­νή. Διαβάζει το έργο και συνεργάζεται με τον σκηνοθέτη, τον σκηνογράφο και τον ενδυ­ματολόγο. Καθορίζει πόσο φως θα έχει κάθε σκηνή του έργου και από ποια μεριά θα έρ­χεται, ώστε να φαίνονται οι ήρωες και όλη η δράση. Επίσης, βάζει φως για να γίνουν ει­δικά εφέ (π.χ. αστραπές).

Σχαρίστας. Χειρίζεται όλους τους μηχανισμούς της σκηνής που ωθούν τα κινητά μέρη του σκηνικού προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Οι μηχανισμοί μπορεί να είναι ηλεκτροκί­νητοι ή μηχανοκίνητοι.



 4   Η εμφάνιση των ηρώων 

Ενδυματολόγος. Μελετά το έργο, φαντάζεται τι φοράει κάθε ήρωας σε κάθε σκηνή και σχεδιάζει τα κοστούμια της παράστασης, πάντοτε σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη.

Κατασκευαστής ενδυμάτων. Φτιάχνει τα κοστούμια που χρησιμοποιούνται στο έργο α­κολουθώντας τα σχέδια του ενδυματολόγου. Αν είναι απαραίτητο, τους προσθέτει και δια­κοσμητικά στοιχεία. Αρκετές φορές, επίσης, επιμελείται την ένδυση των καλλιτεχνών.

Σχεδιαστής μακιγιάζ. Είναι εκείνος που βάφει το πρόσωπο των καλλιτεχνών πριν βγουν στη σκηνή, προκειμένου να τους κάνει να μοιάζουν με τον ρόλο που υποδύονται. Με ειδι­κές μπογιές και κρέμες μπορεί να μετατρέψει μια νέα και όμορφη τραγουδίστρια σε γριά μάγισσα ή έναν μεγαλύτερης ηλικίας τραγουδιστή σε γοητευτικό νέο. Στη γλώσσα μας η ειδικότητα αυτή λέγεται «ψιμυθιολόγος» από την αρχαία ελληνική λέξη ψιμύθιο, που ση­μαίνει λευκή σκόνη αλλά και στολίδι, φτιασίδι.

Σχεδιαστής κομμωτής. Χτενίζει τα μαλλιά των καλλιτεχνών, ώστε να ταιριάζουν με το ύφος του ρόλου τους. Συχνά είναι και περουκιέρης, δηλαδή κατασκευάζει περούκες που έχουν ειδικό σχέδιο ή ακολουθούν τη μόδα μιας παλαιότερης εποχής.

Σχεδιαστής-ράφτης καπέλων. Σχεδιάζει και κατασκευάζει τα καπέλα που φορούν οι ή­ρωες του έργου, ακολουθώντας τα σχέδια του ενδυματολόγου. Επίσης φτιάχνει τα διακο­σμητικά και συμπληρωματικά στοιχεία που μπορεί να φοριούνται στο κεφάλι, όπως διαδή­ματα/στέμματα, λουλούδια, στεφάνια, κορδέλες και άλλα.



ΠΗΓΗ: ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ | ΕΙΚΟΝΕΣ: www.koolnews.gr, www.ifmedia.gr, www.skai.gr, www.livemedia.gr



Βρείτε τους πλανήτες

Βρείτε τους πλανήτες και μερικά ακόμη ουράνια
σώματα. Πατήστε στην εικόνα και εξασκηθείτε!



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: διάστημα, παιχνίδια


Γη, ένας πλανήτης σε κίνηση!


Η Γη ως ουράνιο σώμα
(κουίζ)

Πατήστε στην εικόνα και ελέγξτε τις γνώσεις σας:



ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Γεωγραφία