Η απόστροφος

Ένα… ιπτάμενο κόμμα

Η απόστροφος (’) χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι ένα φωνήεν έχει παραλειφθεί στη γραφή, επειδή δύο γειτονικές λέξεις προφέρονται γρήγορα χωρίς να μεσολαβεί παύση μεταξύ τους:

• το άλογο → τ’ άλογο
• μου έδωσε → μου ’δωσε
• φέρε το → φέρ’ το
• σου το είπα → σ’ το είπα → σ’ το ’πα

Η απόστροφος συνηθίζεται σε κείμενα που αποδίδουν τον προφορικό λόγο (π.χ. σε διαλόγους) ή έχουν ανεπίσημο ύφος.

Στα κείμενα με επίσημο ύφος είναι προτιμότερο να διατηρούμε όλα τα φωνήεντα, δηλαδή να αποφεύγουμε τις αποστρόφους.

Χωρίς απόστροφο

(α) Ο σύνδεσμος και γίνεται κι χωρίς απόστροφο: εγώ κι εσύ, κι όμως

(β) Το επίρρημα μέσα πριν από σύμφωνο γίνεται μες: μες στη θάλασσα  

(γ) Η πρόθεση σε χάνει το «-ε» πριν από το «τ-» του οριστικού άρθρου και γράφεται μαζί με αυτό ως μία λέξη: στον κήπο, στης Ελένης, στο σχολείο

(δ) Η πρόθεση εξ δεν έχει χάσει κάποιο φωνήεν, οπότε δε χρειάζεται απόστροφο: εξ αποστάσεως εκπαίδευση  

Συχνά λάθη

Η απόστροφος σημειώνεται ακριβώς στη θέση του φωνήεντος που χάθηκε. Είναι αυτό που λέγαμε σε μικρότερες τάξεις, ότι ένα ποντικάκι έφαγε το γράμμα και άφησε στη θέση του ένα ψιχουλάκι (την απόστροφο).

Τα λάθη που ακολουθούν «τρυπώνουν» συχνά σε βιβλία, κόμικς, ακόμη και σε υπότιτλους σειρών και ταινιών:

Λάθος	Σωστό
μου’ πε μου’πε	μου ’πε
άστο κόψτο	άσ’ το κόψ’ το
στο χάρισα δώστο μου	σ’ το χάρισα δώσ’ το μου
θάρθω	θά ’ρθω

Γλώσσα

ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ: Γραμματική Ε΄-ΣΤ΄ Δημοτικού, Γραμματική Α΄-Γ΄ Γυμνασίου, Νεοελληνική γραμματική της δημοτικής, Λεξικό των δυσκολιών και των λαθών στη χρήση της Ελληνικής, Λεξικό της κοινής νεοελληνικής
ΕΙΚΟΝΕΣ: podilato98.blogspot.com (σκίτσο: Γραμματική Ε΄-ΣΤ΄ Δημοτικού) (1), Glossologia@facebook (2-3)