20 Ιανουαρίου 2020

Τα [ι] της προστακτικής

Η πιο συχνή προστακτική (η συνοπτική προστακτική) σχηματίζεται από το θέμα του αορίστου με την προσθήκη συγκεκριμένων καταλήξεων:
  • Στην ενεργητική φωνή βάζουμε «-ε» και «-τε»: γράψε, γράψτε / μίλησε, μιλήστε.
  • Στην παθητική φωνή βάζουμε «-ου» και «-⁠είτε»: γράψου, γραφτείτε / κοιμήσου, κοιμηθείτε.

Συχνά πριν τις καταλήξεις υπάρχει ένα [ι] που προκαλεί πολλά ορθογραφικά λάθη.



Ας δούμε πώς μπορούμε να τα αποφύγουμε...

Ενεργητική φωνή

Στην πρώτη συζυγία (ρήματα σε -ω) τα πράγματα είναι εύκολα. Το [ι] του ενεστώτα διατηρείται στον αόριστο, άρα και στη συνοπτική προστακτική:
  • αρχίζω > άρχισα > άρχισε, αρχίστε
  • αφήνω > άφησα > άφησε, αφήστε
  • λύνω > έλυσα > λύσε, λύστε
  • δακρύζω > δάκρυσα > δάκρυσε, δακρύστε
  • κλείνω > έκλεισα > κλείσε, κλείστε
  • αθροίζω > άθροισα > άθροισε, αθροίστε

Στη δεύτερη συζυγία (ρήματα σε -ώ) ο αόριστος σχηματίζεται κατά κανόνα σε «-⁠ησα». Αυτό το ήτα περνάει και στη συνοπτική προστακτική:
  • βοηθώ > βοήθησα > βοήθησε, βοηθήστε
  • οδηγώ > οδήγησα > οδήγησε, οδηγήστε
  • κρατώ > κράτησα > κράτησε, κρατήστε
  • χρησιμοποιώ > χρησιμοποίησα > χρησιμοποίησε, χρησιμοποιήστε

αλλά:
  • μεθώ > μέθυσα > μέθυσε, μεθύστε

και:
  • βουτώ > βούτηξα > βούτηξε, βουτήξτε
  • τραβώ > τράβηξα > τράβηξε, τραβήξτε

Παθητική φωνή

Στην παθητική φωνή το [ι] εμφανίζεται μόνο στον πληθυντικό αριθμό και είναι πάντοτε «ει»:
  • αφήνομαι > αφέθηκα > αφέσου, αφεθείτε
  • λύνομαι > λύθηκα > λύσου, λυθείτε
  • κρατιέμαι > κρατήθηκα > κρατήσου, κρατηθείτε
  • κινούμαι > κινήθηκα > κινήσου, κινηθείτε



ΑΣΚΗΣΗ

1. Θυμηθ__τε να φέρετε αύριο τα χρήματα για την εκδρομή.


2. Ακούμπ__σε τα τετράδια στο θρανίο σου.


3. Γυρ__στε σελίδα, παρακαλώ!


4. Τηλεφων__στε μου το απόγευμα.


5. Ξ__σε λίγο τη μύτη του μολυβιού!


6. Λουστ__τε με «Καραφλέξ»: Εγγυημένα αποτελέσματα!


ΠΗΓΗ: ΓΛΩΣΣΑ Ε΄ & ΣΤ΄ ΤΑΞΗΣ - ΕΙΚΟΝΕΣ: podilato98.blogspot.com (1: healthtap.com)


Ορθογραφία

1 σχόλιο:

μαθητής11 είπε...

Στην τάξη που τα κάναμε σημέρα ήταν λίγο μπερδεύτηκο γιατί δεν ξέραμε τι ι,η,υ θα βάλουμε.

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται.
Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στην «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.

ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ