Ο 19ος αιώνας

Από το 1801 στο 1900

Στη διάρκεια αυτού του αιώνα λαμβάνουν χώρα, μεταξύ άλλων, τρεις σημαντικές εξελίξεις με ευρύτερες επιπτώσεις:

1 Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος επιταχύνεται με αυξανόμενο ρυθμό, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο που ζουν και συμπεριφέρονται οι άνθρωποι.

2 Ανατέλλει η Βρετανική Αυτοκρατορία, η μεγαλύτερη που γνώρισε ποτέ ο κόσμος. Το παράδειγμά της, αν και από απόσταση, ακολουθούν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ολλανδία κλπ.).

3 Οι περισσότερες χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής αποτινάσσουν τον ξένο ζυγό. Στα μέρη μας, η Ελλάδα και άλλες βαλκανικές χώρες αποκτούν την ανεξαρτησία τους από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η Βρετανική Αυτοκρατορία προς το τέλος του αιώνα

Η Βρετανική Αυτοκρατορία στις αρχές του 20ού αιώνα

❮ ❯

Μικρό χρονολόγιο

1803

• Οι Ηνωμένες Πολιτείες αγοράζουν την περιοχή της Λουιζιάνας από τη Γαλλία για 15 εκατ. δολάρια, υπερδιπλασιάζοντας το μέγεθος του νέου κράτους. Τα επόμενα χρόνια θα αγοράσουν τη Φλόριντα από την Ισπανία (5 εκατ. δολάρια), την Καλιφόρνια, τη Νεβάδα, τη Γιούτα και άλλες περιοχές από το Μεξικό (15 εκατ. δολάρια) και την Αλάσκα από τη Ρωσία (7,2 εκατ. δολάρια).

1804

• Η Αϊτή ανεξαρτητοποιείται από τη Γαλλία. Είναι η πρώτη μαύρη δημοκρατία και η δεύτερη ανεξάρτητη χώρα στη Βόρεια Αμερική μετά τις ΗΠΑ.
• Πραγματοποιείται το πρώτο δρομολόγιο αυτοπροωθούμενης ατμομηχανής (Βρετανία).
• Ο Ναπολέοντας ανακηρύσσεται αυτοκράτορας των Γάλλων.

1806

• Μεταφέρονται στη Βρετανία τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

1807

• Οι Γάλλοι ανακτούν τα Επτάνησα.

1809

• Η Φινλανδία περνά από τη Σουηδία στη Ρωσία.

1811

• Η Παραγουάη και η Βενεζουέλα ανεξαρτητοποιούνται από την Ισπανία. Τα επόμενα χρόνια θα ανεξαρτητοποιηθούν και άλλες χώρες της Νότιας Αμερικής (Αργεντινή, Περού κλπ.).

1812

• Το πρώτο ατμόπλοιο που πλέει στον Μισισιπή φτάνει στη Νέα Ορλεάνη.
• Εκδίδεται στη Γερμανία ο πρώτος τόμος με παραμύθια των αδελφών Γκριμ.

1814

• Η Νορβηγία περνά από τη Δανία στη Σουηδία.
• Ιδρύεται η Φιλική Εταιρεία με σκοπό την ανατροπή της οθωμανικής κυριαρχίας στην Ελλάδα.
• Οι «Times» του Λονδίνου τυπώνονται για πρώτη φορά από αυτόματα ατμοκίνητα πιεστήρια, σηματοδοτώντας την αρχή της διαθεσιμότητας των εφημερίδων σε μαζικό κοινό.

1815

• Το όρος Ταμπόρα στην Ινδονησία εκρήγνυται, σκοτώνοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους και εκτοξεύοντας χιλιάδες τόνους θειούχων αερίων στη στρατόσφαιρα. Τα αέρια θα προκαλέσουν μεγάλη πτώση της θερμοκρασίας και καταρρακτώδεις βροχές τον επόμενο χρόνο, εκτεταμένες καταστροφές στις καλλιέργειες και στη συνέχεια λιμό. Το 1816 θα μείνει γνωστό ως το «Έτος χωρίς καλοκαίρι».
• Η Μάχη του Βατερλώ. Ο Ναπολέοντας ηττάται και εξορίζεται από τη Γαλλία.
• Η Αυστρία, η Πρωσία και η Ρωσία υπογράφουν την Ιερά Συμμαχία για να υποστηρίξουν το ευρωπαϊκό στάτους κβο.
• Οι Βρετανοί κατακτούν τα Επτάνησα («Ιόνιος Πολιτεία»).

1817

• Ο Γερμανός Καρλ φον Ντράις επιδεικνύει την πρώτη μορφή ποδηλάτου.

1820

• Οι Ρώσοι Φάμπιαν φον Μπελινγκσχάουζεν και Μιχαήλ Πετρόβιτς Λάζαρεφ ανακαλύπτουν την Ανταρκτική.
• Ο αγρότης Γιώργος Κεντρωτάς σκάβει στο κτήμα του στη Μήλο και ανακαλύπτει το άγαλμα της Αφροδίτης της Μήλου.
• Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης γίνεται αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας.

1821

• Έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης: ο Αλέξανδρος Υψηλάντης περνά τον ποταμό Προύθο και μπαίνει στη Μολδοβλαχία. Έναν μήνα μετά επαναστατεί η Πελοπόννησος.  
• Οι χώρες της Κεντρικής Αμερικής (Γουατεμάλα, Ελ Σαλβαδόρ κλπ.) ανεξαρτητοποιούνται από την Ισπανία.

1825

• Απόβαση του Ιμπραήμ Πασά στην Πελοπόννησο.
• Μια νέα εποχή ξεκινά στις συγκοινωνίες και τις μεταφορές. Ο Βρετανός Τζορτζ Στέφενσον κατασκευάζει έναν βελτιωμένο σιδηρόδρομο, του οποίου η ατμομηχανή σέρνει 39 βαγόνια με ταχύτητα 20-25 χλμ. την ώρα. Πρόκειται για το ταχύτερο αυτοκινούμενο όχημα που έχει κατασκευαστεί ποτέ.
• Η Βραζιλία ανεξαρτητοποιείται από την Πορτογαλία.

1827

• Ο Βρετανός Τζον Γουόκερ εφευρίσκει τα σπίρτα τριβής.
• Ναυμαχία του Ναβαρίνου: ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος ηττάται από τις βρετανικές, γαλλικές και ρωσικές δυνάμεις.

1829

• Ο Αυστριακός Κίριλ Ντέμιαν λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το ακορντεόν.
• Οι Έλληνες νικούν στη μάχη της Πέτρας (ΠΕ Βοιωτίας), την τελευταία μάχη της Ελληνικής Επανάστασης.

1830

• Υπογράφεται το πρωτόκολλο της ανεξαρτησίας του ελληνικού κράτους, το οποίο προβλέπει την πλήρη ανεξαρτησία και εθνική κυριαρχία της Ελλάδας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία ως το τελικό αποτέλεσμα της ελληνικής επανάστασης του 1821.
• Η Γαλλία κατακτά την Αλγερία.

1831

• Δολοφονείται στο Ναύπλιο ο Ιωάννης Καποδίστριας.

1833

• Ο Όθωνας γίνεται ο πρώτος βασιλιάς της Ελλάδας.

1834

• Η Ισπανική Ιερά Εξέταση διαλύεται επίσημα μετά από σχεδόν 356 χρόνια.
• Η Αθήνα ανακηρύσσεται πρωτεύουσα της Ελλάδας.

1835

• Εγκαινιάζεται ο πρώτος σιδηρόδρομος στην ηπειρωτική Ευρώπη (Βέλγιο).

1836

• Θεμελιώνονται τα ανάκτορα του Όθωνα, που σήμερα στεγάζουν τη Βουλή των Ελλήνων.

1837

• Πρώτη δημοσίευση του «Όλιβερ Τουίστ» του Κάρολου Ντίκενς.

1840

• Η Νέα Ζηλανδία γίνεται βρετανική αποικία.
• Εκδίδεται το πρώτο γραμματόσημο (Βρετανία).

1843

• Καθελκύεται το ατμόπλοιο «Μεγάλη Βρετανία», το πρώτο σιδερένιο και ελικοκίνητο υπερωκεάνιο του κόσμου.

1844

• Ο Αμερικανός Σάμιουελ Μορς εγκαινιάζει την πρώτη τηλεγραφική γραμμή.
• Διεξάγονται οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα.

1846

• Ανακαλύπτεται ο πλανήτης Ποσειδώνας. Τον παρατηρούν οι Γερμανοί Γιόχαν Γκότφριντ Γκάλε και Χάινριχ ντ’Αρέ, όπως είχαν προβλέψει ο Βρετανός Τζον Κόουτς Άνταμς και ο Γάλλος Ουρμπέν Λεβεριέ.

1852

• Εκδίδεται το μυθιστόρημα «Η καλύβα του μπαρμπα-Θωμά» της Χάριετ Μπίτσερ Στόου.

1858

• Ο Γάλλος Ναντάρ πραγματοποιεί την πρώτη αεροφωτογραφία από ένα δεμένο αερόστατο.

1859

• Ανακαλύπτεται πετρέλαιο στην Πενσυλβάνια των ΗΠΑ, οδηγώντας στην πρώτη παγκοσμίως εμπορικά επιτυχημένη πηγή πετρελαίου.
• Ο Βρετανός Κάρολος Δαρβίνος δημοσιεύει το βιβλίο «Η καταγωγή των ειδών», το οποίο υποστηρίζει τη σταδιακή εξέλιξη των ειδών μέσω της φυσικής επιλογής.

1860

• Ο Γάλλος Εντουάρ-Λεόν Σκοτ Ντε Μαρτενβίλ πραγματοποιεί στον «φωναυτογράφο» του την παλαιότερη γνωστή ηχογράφηση ανθρώπινης φωνής.
• Η καθέλκυση του «HMS Warrior», με τον συνδυασμό κοχλιωτού έλικα, σιδερένιου σκελετού και σιδερένιας θωράκισης, καθιστά παρωχημένα όλα τα προηγούμενα πολεμικά πλοία.

1861

• Ιταλική ενοποίηση: τα ιταλικά κρατίδια συγκροτούν το Βασίλειο της Ιταλίας.
• Αρχίζει ο Αμερικανικός Εμφύλιος Πόλεμος (1861-1865), ο πλέον καταστροφικός πόλεμος που έζησαν ποτέ οι ΗΠΑ.

1862

• Ο Όθωνας καθαιρείται από βασιλιάς της Ελλάδας.

1863

• Ανοίγει το Μετρό του Λονδίνου, ο παλαιότερος υπόγειος σιδηρόδρομος του κόσμου.
• Εκδίδεται το «Πέντε εβδομάδες με αερόστατο», το πρώτο μυθιστόρημα περιπέτειας του Γάλλου Ιουλίου Βερν.
• Ο Δανός πρίγκιπας Γουλιέλμος γίνεται βασιλιάς της Ελλάδας ως Γεώργιος Α΄.

1864

• Τα Επτάνησα ενώνονται επίσημα με την Ελλάδα.

1867

• Οι επαρχίες της Βρετανικής Βόρειας Αμερικής ενώνονται δημιουργώντας τον Καναδά.

1868

• Ο Αμερικανός Κρίστοφερ Σολς λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μια εφεύρεση που ονομάζει «γραφομηχανή».
• Τοποθετούνται στο Λονδίνο οι πρώτοι φωτεινοί σηματοδότες.

1869

• Εγκαινιάζεται η Διώρυγα του Σουέζ, που συνδέει τη Μεσόγειο με την Ερυθρά Θάλασσα.

1870

• Ο Γερμανός Ερρίκος Σλήμαν αρχίζει τις ανασκαφές του στην Τροία.

1871

• Γερμανική ενοποίηση: τα κρατίδια της Βόρειας Γερμανικής Συνομοσπονδίας και τα νότια γερμανικά κράτη ενώνονται στην ενιαία Γερμανική Αυτοκρατορία.

1876

• Ο Βρετανός Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ αποκτά δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μία εφεύρεση που ο ίδιος αποκαλεί «τηλέφωνο».
• Ο Ερρίκος Σλήμαν ανακαλύπτει το προσωπείο του Αγαμέμνονα.

1877

• Κάνει πρεμιέρα «Η λίμνη των κύκνων» του Ρώσου Πιοτρ Τσαϊκόφσκι.
• Η Ρουμανία αποκτά την ανεξαρτησία της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
• Ο Αμερικανός Τόμας Έντισον επιδεικνύει για πρώτη φορά τον φωνογράφο, μια μηχανή καταγραφής και αναπαραγωγής ήχου.

1878

• Η Σερβία και το Μαυροβούνιο αποκτούν την ανεξαρτησία τους από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
• Οι Οθωμανοί παραχωρούν την Κύπρο στους Βρετανούς.

1879

• Ο Τόμας Έντισον δοκιμάζει τον πρώτο πρακτικό λαμπτήρα πυράκτωσης (διαρκεί 13,5 ώρες πριν καεί).

1881

• Οι Οθωμανοί παραχωρούν στην Ελλάδα τη Θεσσαλία και την περιοχή της Άρτας.

1882

• Ο Γερμανός Ρόμπερτ Κοχ ανακοινώνει την ανακάλυψη του βακτηρίου που είναι υπεύθυνο για τη φυματίωση.
• Ο Τόμας Έντισον γυρίζει τον διακόπτη στον πρώτο εμπορικό σταθμό ηλεκτρικής ενέργειας στην ιστορία, φωτίζοντας ένα τετραγωνικό μίλι στο Μανχάταν.
• Ο πρώτος εμπορικός υδροηλεκτρικός σταθμός του Τόμας Έντισον αρχίζει τη λειτουργία του στο Ουισκόνσιν των Ηνωμένων Πολιτειών.
• Οι Βρετανοί προσαρτούν την Αίγυπτο στη Βρετανική Αυτοκρατορία.

1883

• Ο Ιταλός Κάρλο Κολόντι δημοσιεύει τις «Περιπέτειες του Πινόκιο».

1885

• Το Άγαλμα της Ελευθερίας φτάνει στο λιμάνι της Νέας Υόρκης.
• Ο Γερμανός Γκότλιμπ Ντάιμλερ λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την πρώτη στον κόσμο μοτοσικλέτα με μηχανή εσωτερικής καύσης.

1886

• Ο Γερμανός Καρλ Μπεντς λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το πρώτο αυτοκίνητο που κινείται με βενζίνη.
• Στις Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούνται συλλαλητήρια με αίτημα την οκτάωρη εργασία. Σε ανάμνηση των διαδηλώσεων, η 1η Μαΐου εορτάζεται σε πολλές χώρες ως Εργατική Πρωτομαγιά.
• Ο φαρμακοποιός Τζον Στιθ Πέμπερτον πωλεί πρώτος ένα ανθρακούχο ποτό με το όνομα «Coca-Cola» ως γιατροσόφι.

1888

• Ο Αμερικανός Τζορτζ Ίστμαν κατοχυρώνει το εμπορικό σήμα Kodak και λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη φωτογραφική του μηχανή που χρησιμοποιεί φιλμ σε ρολό.
• Ο Τόμας Έντισον καταθέτει αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τον οπτικό φωνόγραφο (την πρώτη κινηματογραφική ταινία).

1889

• Εγκαινιάζεται ο Πύργος του Άιφελ. Με ύψος 300 μέτρων ξεπερνάει το προηγούμενο ψηλότερο κτίριο στον κόσμο κατά 130 μέτρα. Σύγχρονοι κριτικοί τον θεωρούν ως αισθητικά δυσάρεστο.

1891

• Αρχίζει η πληρωμή συντάξεων γήρατος στη Γερμανική Αυτοκρατορία.

1893

• Ο Ρούντολφ Ντίζελ λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τον κινητήρα ντίζελ.
• Εγκαινιάζεται η Διώρυγα της Κορίνθου.
• Η Νέα Ζηλανδία γίνεται η πρώτη χώρα στην οποία οι γυναίκες ψηφίζουν στις εθνικές εκλογές.

1895

• Ο Γερμανός Βίλχελμ Κόνραντ Ρέντγκεν ανακαλύπτει έναν τύπο ακτινοβολίας που αργότερα θα γίνει γνωστός ως ακτίνες Χ.
• Οι Γάλλοι αδελφοί Λιμιέρ πραγματοποιούν την πρώτη προβολή ταινίας επί πληρωμή, σηματοδοτώντας το ντεμπούτο του κινηματογράφου.

1896

• Διεξάγονται στην Αθήνα οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες.

1897

• Ο Ιταλός Γουλιέλμο Μαρκόνι λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για το ραδιόφωνο.

1898

• Η Κρήτη γίνεται αυτόνομο κράτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας («Κρητική Πολιτεία»).

1899

• Η Bayer καταχωρεί την ασπιρίνη ως εμπορικό σήμα.

ΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ: el.wikipedia.org
ΕΙΚΟΝΕΣ: de.wikipedia.org (1-2), poiotikivivliothiki@facebook (3), cyberdefensemagazine.com (4)