10 Νοεμβρίου 2015

Η στρατιωτική δικτατορία
(1967-1974)

Η δημοκρατία στην Ελλάδα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον εμφύλιο λει­τουρ­γεί με προ­βλη­μα­τι­κό τρόπο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ωστόσο, πα­ρα­τη­ρεί­ται μια α­ξι­ό­­λο­γη πνευματική άνθηση και μια προσπάθεια να βελτιωθεί το πολιτικό σύ­στη­μα. Ο ηγέτης της Ένωσης Κέντρου (Ε.Κ.) Γεώργιος Πα­παν­δρέ­ου κη­ρύσ­σει α­γώ­να ε­να­ντί­ον του κομ­μα­­τι­κού κράτους και τάσσεται υπέρ της πο­λι­τι­κής αλλαγής, ε­νώ το 1963 οι παρακρατικές ορ­γα­νώ­σεις, που δηλητηριάζουν την πολιτική ζωή της χώ­ρας, δο­λο­φο­νούν τον βουλευτή του α­ρι­στε­ρού κόμ­μα­τος της ΕΔΑ Γρηγόρη Λα­μπρά­κη.

Το 1964 η Ε.Κ. κερδίζει τις εκλογές αλλά έναν χρόνο αργότερα η ανάμειξη του βα­σι­λιά στη δι­α­κυ­βέρ­νη­ση της χώρας οδηγεί τον πρωθυπουργό Παπανδρέου σε πα­ραί­τη­ση. Α­κο­­λου­θεί πολιτική αστάθεια με αλλεπάλληλες αλλαγές κυ­βερ­νή­σε­ων και έξαρση της δράσης των πα­ρα­κρα­τι­κών οργανώσεων. Τελικά τα κόμματα συμ­φω­νούν να γί­νουν νέες εκλογές τον Μάι­ο του 1967. Όμως αυτές οι εκλογές δεν πρόκειται να δι­ε­ξα­χθούν ποτέ...

Στις 21 Απριλίου 1967 μια ομάδα αξιωματικών με επικεφαλής τον Γεώργιο Πα­πα­δό­που­­λο εκμεταλλεύεται την πολιτική αστάθεια και καταλαμβάνει με πρα­ξι­κό­πη­μα την ε­ξου­σί­α. Η δι­κτα­το­ρί­α θα διαρκέσει λίγο περισσότερο από ε­φτά χρό­νια και θα μεί­νει στην Ιστορία ως «Ε­πτα­ε­τί­α» ή «χούντα των συ­νταγ­μα­ταρ­χών».
● Η λέξη χούντα είναι ισπανική και δηλώνει μια ομάδα αξιωματικών, οι οποίοι συ­νω­μο­­τούν για να καταλάβουν την εξουσία με στρατιωτικό πραξικόπημα.

21 Απριλίου 1967, πρωί. Άρματα μάχης στην πλατεία Συντάγματος...
...μπροστά από τη Βουλή...
...και στο προαύλιό της...

Η δικτατορία επιβάλλεται με τον στρατό, τα όπλα και τη βία. Η κοινοβουλευτική δη­μο­κρα­­τί­α καταλύεται και εφαρμόζεται στρατιωτικός νόμος. Αυτό σημαίνει ό­τι:
Καταργείται η Βουλή και απαγορεύεται η λειτουργία των πολιτικών κομ­μά­των.
Καταργούνται τα άρθρα του Συντάγματος που αναφέρονται στα βασικά ατομικά δι­και­­ώ­μα­τα των πολιτών.
Απαγορεύονται οι συγκεντρώσεις σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους.


● Επιβάλλεται λογοκρισία στον Τύπο και απαγορεύεται η κυκλοφορία της μου­σι­κής, των βι­βλί­ων κτλ. όσων δημιουργών θεωρεί η χούντα αντίθετους με την πο­λι­τι­κή της. Ο έλεγ­χος των μέσων μαζικής ενημέρωσης έχει στόχο να φι­μώ­σει την αντίθετη ά­πο­ψη και να ο­δη­γή­σει σταδιακά στην αυτολογοκρισία.
Συλλαμβάνονται οι πολιτικοί αρχηγοί, πολιτικά πρόσωπα, άνθρωποι των γραμ­μά­των αλ­λά και απλοί πολίτες, γνωστοί για τις δημοκρατικές αντιλήψεις τους. Ό­σοι θε­ω­ρού­νται ε­πι­κίν­δυ­νοι για το καθεστώς διώκονται για τις ιδέες τους και με συ­στη­μα­τι­κό τρόπο βα­­σα­νί­ζο­νται, φυλακίζονται ή και εξορίζονται σε ξε­ρο­νή­σια του Αιγαίου.
● Συγκροτούνται ειδικά δικαστήρια (στρατοδικεία), όπου δικάζονται και κα­τα­δι­κά­ζο­νται ό­σοι αντιδρούν στο καθεστώς ή θεωρούνται ύποπτοι, με στόχο να τρο­μο­κρα­τη­θεί ο λα­ός και να αποτραπεί κάθε διάθεση αντίστασής του.

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος στην αρχή συνεργάζεται με τους πραξικοπηματίες. Αρ­γό­τε­ρα ε­πι­χει­ρεί να αντιδράσει (Δεκέμβριος 1967), αποτυγχάνει και α­να­γκά­ζε­ται να φύγει α­πό τη χώ­ρα.

Το σύμβολο της
χούντας: «Ο Φοίνικας
με τον Στρατιώτη»


Καθώς περνάει ο καιρός η σκληρότητα της δικτατορίας γίνεται ολοένα και πιο φα­νε­ρή. Πολ­λοί πολίτες αντιδρούν και οργανώνονται για την ανατροπή της συ­γκρο­τώ­ντας α­ντι­­στα­σι­α­κές οργανώσεις. Άλλοι καταφεύγουν σε χώρες του ε­ξω­τε­ρι­κού και συ­νε­χί­ζουν α­πό εκεί τον αγώνα για τη δημοκρατία.

Οι αντιστασιακές οργανώσεις ενημερώνουν τη διεθνή κοινή γνώμη με α­να­κοι­νώ­σεις, άρ­­θρα, συνεντεύξεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και έντυπο ε­νη­με­ρω­τι­κό υλικό (α­φί­σες κ.ά.). Παράλληλα πραγματοποιούν εκδηλώσεις συ­μπα­ρά­στα­σης, συναυλίες, δι­α­δη­λώ­σεις και επιδίδουν διαβήματα στις ξένες κυ­βερ­νή­σεις.


Στο εσωτερικό τα πράγματα είναι σαφώς δυσκολότερα. Τον Αύγουστο του 1968 ο Α­λέ­­κος Πα­να­γού­λης αποπειράται να δολοφονήσει τον αρχιδικτάτορα Γ. Πα­πα­δό­που­λο, ε­νώ τον Μάι­ο του 1973 ξεσπά το κίνημα του Ναυτικού, που δεί­χνει ότι στις ένοπλες δυ­νά­μεις υ­πάρ­χουν πολλοί αξιωματικοί που αντιδρούν στην κα­τά­λυ­ση της δη­μο­κρα­τί­ας.

Κορυφαία στιγμή αντίστασης, ωστόσο, αποτελούν τα γεγονότα του 1973 που σχε­τί­ζο­­νται με το φοιτητικό κίνημα:
● Τον Φεβρουάριο τρεις με τέσσερις χιλιάδες φοιτητές καταλαμβάνουν τη Νο­μι­κή Σχο­λή του Πανεπιστημίου της Αθήνας και καλούν τον λαό σε αγώνα για τη δι­εκ­δί­κη­ση των δη­­μο­κρα­τι­κών ελευθεριών. Η κατάληψη θα διαλυθεί ύστερα α­πό σο­βα­ρά επεισόδια.
● Την ίδια περίοδο οργανώνονται κινητοποιήσεις στη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα και τα Ι­­ω­άν­νι­να.
● Τον Νοέμβριο φοιτητές καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο της Αθήνας και τα πα­νε­πι­στη­­μι­α­κά κτίρια της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας. Η εξέλιξη των γε­γο­νό­των, ειδικά στην Α­­θή­να, είναι ραγδαία.

Το κτίριο του Πολυτεχνείου τις ημέρες της
φοιτητικής εξέγερσης (Νοέμβριος 1973)

Μέσα από το Πολυτεχνείο οι φοιτητές και οι φοιτήτριες δημοσιοποιούν την α­ντί­δρα­σή τους στη χούντα και διεκδικούν αυθόρμητα και δυναμικά την πτώση της. Λει­τουρ­γούν πα­ρά­νο­μα ραδιοφωνικό σταθμό και καλούν όλο τον λαό να πα­λέ­ψει κατά της δι­κτα­­το­ρί­ας.


Η κατάληψη του Πολυτεχνείου μετατρέπεται τις επόμενες ημέρες σε λαϊκή ε­ξέ­γερ­ση και πλή­θος κόσμου συγκρούεται με τις δυνάμεις καταστολής. Τα γε­γο­νό­τα γί­νο­νται γνω­στά σε ό­λο τον κόσμο και επηρεάζουν τη διεθνή κοινή γνώ­μη ε­να­ντί­ον του δι­κτα­το­ρι­κού κα­θε­στώ­τος.

Φοιτητές και φοιτήτριες διαδηλώνουν στο προαύλιο του Πολυ-
τεχνείου κατά της στρατιωτικής δικτατορίας (Νοέμβριος 1973)

Η χούντα ανησυχεί και αντιδρά στην εξέγερση χρησιμοποιώντας βία. Μετά τις πρώ­τες συ­γκρού­σεις με την αστυνομία και τους τραυματισμούς που α­κο­λου­θούν, πολ­λα­πλα­σι­ά­­ζο­νται οι ραδιοφωνικές εκκλήσεις για βοήθεια και συ­μπα­ρά­στα­ση. Ο στρατός δι­α­τάσ­σε­­ται να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει άρματα μάχης για την κα­τα­στο­λή της εξέγερσης. Έ­να α­πό αυτά τελικά ει­σβάλ­λει στο Πολυτεχνείο, προ­κα­λώ­ντας τον θάνατο πολλών φοι­τη­τών και φοι­τητριών.

17 Νοεμβρίου 1973: Το άρμα μάχης λίγο πριν εισβάλει στον χώρο του Πολυτεχνείου

Το καθεστώς κλονίζεται και οι δικτάτορες προσπαθούν να στρέψουν την προ­σο­χή του λα­ού στα εξωτερικά ζητήματα. Οργανώνουν πραξικόπημα στην Κύ­προ και α­να­τρέ­πουν τον πρό­ε­δρο της χώρας αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Η Τουρ­κί­α βρίσκει την ευ­και­ρί­α να ει­­σβά­λει στο νησί (Ιούλιος 1974), ενώ η χούντα της Ελλάδας α­πο­δει­κνύ­ε­ται τε­λεί­ως ανέ­τοιμη να α­ντι­με­τω­πί­σει την κατάσταση. Επικρατεί χά­ος και η δι­κτα­το­ρί­α κα­ταρ­ρέ­ει.

Τον ίδιο μήνα καλείται ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, που ζει στη Γαλ­λί­α, να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Εγκαθιδρύεται η Τρίτη Ελ­λη­νι­κή Δη­μο­­κρα­τί­α, σχηματίζεται κυβέρνηση εθνικής ενότητας, α­πε­λευ­θε­ρώ­νο­νται οι πο­λι­τι­κοί κρα­­τού­με­νοι, επιστρέφουν οι εξόριστοι και δίνεται γενική α­μνη­στί­α.

ΠΗΓΕΣ: Ιστορία ΣΤ΄ τάξης (2006 & 2011), Ιστορία Γ΄ Γυμνασίου | ΕΙΚΟΝΕΣ: ysterografonews.gr (1), koutipandoras.gr (2), flickr.com (3), podilato98.blogspot.com (4,6,8), el.wikipedia.org (5), momentum-gr.blogspot.com (7), Ιστορία ΣΤ΄ τάξης/2006 (9), e-go.gr (10)


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κε­φα­λαί­α (σημαίνει ότι φωνάζετε), για­τί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δη­μο­σί­ευ­ση ελέγξτε για τυχόν λάθη α­προ­σε­ξί­ας, πατώντας στο κου­μπί «Προ­ε­πι­σκό­πη­ση».

ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΑΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ