Η Κροατία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2013 και υιοθέτησε το ευρώ την 1η Ιανουαρίου του 2023.
Στα κέρματά της υπάρχουν τέσσερις παραστάσεις, ανάλογα με την αξία τους:
Δύο διαφορετικές στα μεγάλα (1 €, 2 €)
Μία κοινή στα μεσαία (10, 20, 50 λ.)
Μία επίσης κοινή στα μικρά (1, 2, 5 λ.)
Στο φόντο όλων διακρίνεται η χαρακτηριστική σκακιέρα που υπάρχει στο εθνόσημο και στη σημαία της χώρας.
Ένα κουνάβι. Το μικρό θηλαστικό παραπέμπει στο κούνα, το προηγούμενο νόμισμα της χώρας (κούνα = κουνάβι στα κροατικά), και αυτό στα μεσαιωνικά χρόνια, που οι φόροι συλλέγονταν με τη μορφή δερμάτων κουναβιών, καθώς είχαν μεγάλη αξία.
Ο γεωγραφικός χάρτης της Κροατίας.
Ο σπουδαίος εφευρέτης και μηχανικός Νίκολα Τέσλα (1856-1943).
Ο σπουδαίος εφευρέτης και μηχανικός Νίκολα Τέσλα (1856-1943).
Ο σπουδαίος εφευρέτης και μηχανικός Νίκολα Τέσλα (1856-1943).
Το όνομα της χώρας στη κροατική γλώσσα είναι Hrvatska. Αναγράφονται τα δύο πρώτα γράμματα της λέξης (HR) στο γλαγολιτικό αλφάβητο, το παλαιότερο αλφάβητο των Σλάβων. Η Κροατία το χρησιμοποιούσε μέχρι τον 19ο αιώνα.
Το όνομα της χώρας στη κροατική γλώσσα είναι Hrvatska. Αναγράφονται τα δύο πρώτα γράμματα της λέξης (HR) στο γλαγολιτικό αλφάβητο, το παλαιότερο αλφάβητο των Σλάβων. Η Κροατία το χρησιμοποιούσε μέχρι τον 19ο αιώνα.
Το όνομα της χώρας στη κροατική γλώσσα είναι Hrvatska. Αναγράφονται τα δύο πρώτα γράμματα της λέξης (HR) στο γλαγολιτικό αλφάβητο, το παλαιότερο αλφάβητο των Σλάβων. Η Κροατία το χρησιμοποιούσε μέχρι τον 19ο αιώνα.
Τα ουσιαστικά ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου. Κλίνονται σε δύο αριθμούς με το σύστημα των πτώσεων.
Τρεις παρατηρήσεις:
1 Ορισμένα τα συναντούμε μόνο σε έναν αριθμό: η οργή, τα εγκαίνια
2 Κάποια δε σχηματίζουν τη γενική πτώση, ιδίως στον πληθυντικό: η πείνα, το άγχος
3 Πολλές φορές η κλητική δεν έχει νόημα: ο τουρισμός, η ζούγκλα
Τουρισμός
Γένη
Για να μελετήσουμε καλύτερα τα ουσιαστικά, τα χωρίζουμε σε αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα:
Τα περισσότερα αρσενικά λήγουν σε -ος, -ης και -ας (ο ουρανός, ο μαθητής, ο αγώνας)
Τα περισσότερα θηλυκά λήγουν σε -α και -η (η γυναίκα, η διαφήμιση, η βροχή)
Τα περισσότερα ουδέτερα λήγουν σε -ο, -ι και -μα (το νερό, το παιδί, το χρώμα)
Επίσης, κάποια ουσιαστικά είναι κοινού γένους, δηλαδή ο αρχικός τους τύπος (η ονομαστική του ενικού) είναι ίδιος και στο αρσενικό και στο θηλυκό γένος:
Τα ουσιαστικά ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου. Κλίνονται σε δύο αριθμούς με το σύστημα των πτώσεων.
Τα παλαιότερα χρόνια αυτό ίσχυε και για τα δάνεια από άλλες γλώσσες, που ενσωματώνονταν ικανοποιητικά:
lucanicum → το λουκάνικο, τα λουκάνικα
musakka → ο μουσακάς, οι μουσακάδες
Μουσακάς
Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και της επικοινωνίας, δεχόμαστε έναν καταιγισμό από ξένες λέξεις, κυρίως αγγλικές.
Η γλώσσα μας δεν προλαβαίνει να τις αφομοιώσει και να τις εξελληνίσει, οπότε τις χρησιμοποιούμε ως άκλιτες:
pullman → το πούλμαν, τα πούλμαν
reporter → ο/η ρεπόρτερ, οι ρεπόρτερ
Οι λέξεις αυτές παραμένουν άκλιτες, ακόμη και αν η κατάληξή τους μοιάζει ελληνική:
koala → το κοάλα, τα κοάλα
party → το πάρτι, τα πάρτι
Πάρτι
Υπευθυνότητα
Αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό, γιατί πολλές από αυτές είναι αναγκαίες στην επικοινωνία μας. Χρειάζεται, ωστόσο, να σεβόμαστε τη γλώσσα μας και να δείχνουμε υπευθυνότητα.
Αυτό σημαίνει ότι:
1 Αν υπάρχει ελληνική λέξη η οποία ταιριάζει σε αυτό που θέλουμε να πούμε, καλό είναι να την προτιμούμε:
αβαντάζ → πλεονέκτημα
στοκ → απόθεμα
2 Αν μια ξένη λέξη έχει αρχίσει να κλίνεται, δεν υπάρχει λόγος να τη διατηρούμε άκλιτη:
3 Αν υπάρχει εξελληνισμένος τύπος που εντάσσει την ξένη λέξη στο κλιτικό μας σύστημα, καλό είναι να τον προτιμούμε:
jaguar → ιαγουάρος (όχι τζάγκουαρ)
Ιαγουάρος
4 Όπου είναι δυνατό μεταγράφουμε την ξένη λέξη με ελληνικά γράμματα:
CD → σιντί
e-mail → μέιλ
5 Θυμόμαστε ότι οι άκλιτες λέξεις δεν έχουν πληθυντικό, εφόσον είναι άκλιτες, και σίγουρα όχι τον αγγλικό πληθυντικό σε -s:
τα σιντί (όχι τα CDs)
τα μέιλ (όχι τα μέιλς ή τα e-mails)
οι ρεπόρτερ (όχι οι ρεπόρτερς)
6 Από τη στιγμή που μια λέξη μπαίνει στη γλώσσα μας, ο τονισμός της γίνεται ελληνικός:
blue jean → μπλουτζίν
ferry boat → φεριμπότ
Μπλουτζίν
Είναι υπέροχο (και χρήσιμο) να μαθαίνουμε ξένες γλώσσες, μαζί με τους κανόνες τους, αλλά όταν μιλάμε ή γράφουμε στα ελληνικά ισχύουν οι κανόνες της δικής μας γλώσσας.
Η μεταγραφή των ξένων λέξεων
Τα παλαιότερα χρόνια οι ξένες λέξεις αποδίδονταν στα ελληνικά με βάση την ορθογραφία που είχαν στη χώρα προέλευσής τους:
documentaire → ντοκυμανταίρ
éclair → εκλαίρ
hobby → χόμπυ
party → πάρτυ
portrait → πορτραίτο
serial → σήριαλ
train → τραίνο
Αυτό βέβαια δημιουργούσε δυσκολίες χωρίς λόγο στη δική μας ορθογραφία, διότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να γνωρίζουμε ξένες γλώσσες για να γράψουμε σωστά ελληνικά.
Σήμερα οι ξένες λέξεις μεταγράφονται στα ελληνικά με τον πιο απλό τρόπο: ντοκιμαντέρ, εκλέρ, χόμπι, πάρτι, πορτρέτο, σίριαλ, τρένο
Τρένο
Τα περισσότερα άκλιτα ουσιαστικά είναι ουδέτερα. Σε αυτά περιλαμβάνονται και ελληνικές λέξεις, όπως κάποια επώνυμα ή τα προτακτικά.
ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ: daskalos98@jigsawplanet.com