Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2011

Μουσική

Από την El


Ως μουσική ορίζεται η τέχνη που βασίζεται στην οργάνωση ήχων με σκοπό τη σύν­θε­ση, ε­κτέ­λε­ση και ακρόαση/λήψη ενός μουσικού έργου, καθώς και η επιστήμη που ε­πι­κε­­ντρώ­νε­ται σε θέματα συνδεόμενα με την παραγωγή, οργάνωση και λήψη ήχων. Με τον όρο εν­νο­εί­ται επίσης και το σύνολο ήχων από το οποίο απαρτίζεται ένα μου­σι­κό κομμάτι.

Γνωστή και ως Απολλώνια Τέχνη, η μουσική παίρνει το όνομά της από τις εννέα Μού­σες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Καθ’ αυτή την έννοια, η μουσική δι­έ­φε­ρε ση­μα­σι­ο­λο­­γι­κά της σημερινής χρήσης του όρου, και περιελάμβανε το σύνολο των τεχνών που βρί­­σκο­νταν υπό την προστασία των Μουσών. Στην Αρχαία Ελλάδα, ο ό­ρος εννοούσε την Ποί­η­ση, το Μέλος και τον Χορό ως μια αδιάσπαστη ενότητα τε­χνών η οποία καλλιεργή­θηκε ι­δι­αί­τε­ρα στο Θέατρο, ενώ τη θεωρία της Μουσικής ε­ξέ­φρα­ζε ο κλάδος της Αρμονι­κής. Ο δι­α­χω­ρι­σμός αυτός υιοθετήθηκε και αναπτύχθηκε από τον δυτικοευρωπαϊκό πολι­τισμό. Έ­τσι σήμερα μπορούμε να πούμε ότι η μουσική ως τέ­χνη, έρχεται να καλύψει την ανάγκη του ανθρώπου να εκφράσει με τους ήχους, τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ψυχικές του καταστάσεις.

Τόσο ο ορισμός της μουσικής, όσο και σχετικά με τη μουσική θέματα όπως η ε­κτέ­λε­ση, η σύν­θε­ση και η σπουδαιότητά της, διαφέρουν από πολιτισμό σε πολιτισμό και α­νά­λο­γα με το κοινωνικό πλαίσιο. Η ερώτηση «τι είναι μουσική;» έχει γίνει θέμα συ­ζη­τή­σε­ων, έχει δε­χτεί πληθώρα απαντήσεων, όμως καμία δεν ερμηνεύει το φαινόμενο της εν λόγω τέ­χνης σε καθολικό, διαπολιτιστικό επίπεδο. Ένας συχνόχρηστος ο­ρι­σμός προέρχεται από τον μου­σι­κο­συν­θέ­τη Έντγκαρ Βαρές, ο οποίος χαρακτηρίζει τη μου­σι­κή ως οργανωμένο ήχο.

Ιστορία

Η μουσική χρονολογεί και εξελίσσει την ιστορία της ως παράλληλη μ’ εκείνη της Γλώσ­­σας, κατ’ ουσίαν ως παράλληλη με την ανθρώπινη εξέλιξη. Καθώς ο έναρθρος λό­γος ως η­χη­τι­κό μέσο δεν δύναται να αποδώσει το φάσμα των αποχρώσεων των κει­με­νι­κών, προ­σω­πι­κών ανθρώπινων σκέψεων και συναισθημάτων ο άνθρωπος α­νέ­πτυ­ξε ένα νέο η­χη­τι­κό μέ­σο έκφρασης: τον Μουσικό Λόγο. Καθώς η Γλώσσα χρη­σι­μο­ποι­εί­ται στην έκφραση πα­ρα­στά­σε­ων και εννοιών, στην ονομασία των πραγ­μά­των, έτσι, και η Μουσι­κή, α­πο­δει­κνύ­ε­ται ως απαραίτητη ανάγκη της ζωής στη δι­ερ­μη­νεί­α της ανθρώπινης ύπαρ­ξη στο σύ­νο­λο των εκ­φάν­σε­ών της.

Προϊστορική εποχή. Εικασίες για τη μουσική αυτής της εποχής βασίζονται σε ευρήματα που προέρχονται α­πό διάφορους παλαιολιθικούς αρχαιολογικούς χώρους, όπως οστά με ε­πι­μή­κεις τρύ­πες –αυ­τά έχουν θεωρηθεί ως αυλοί που παίζονται με τρόπο παρόμοιο με αυ­τό του ι­α­πω­νι­­κού οργάνου shakuhachi. Μουσικά όργανα, όπως αυλοί με επτά τρύπες και έγ­χορ­δα όρ­γανα έχουν βρεθεί σε αρχαιολογικούς χώρους του πολιτισμού της κοιλάδας Ί­ντους. Η Ινδία έχει μία από τις παλαιότερες μουσικές παραδόσεις του κόσμου –α­να­φο­ρές στην ινδική κλα­σική μουσική (μάργκα) μπορούν να βρεθούν σε αρχαίες ιερές γρα­φές της ιν­δου­ι­στι­­κής παράδοσης. Οι αρχαιότερες συλλογές προϊστορικών μου­σι­κών οργάνων έ­χουν βρε­θεί στην Κίνα και χρονολογούνται μεταξύ των 7000 και 6600 π.Χ.

Μουσική στην Αρχαιότητα. Κατά την αρχαϊκή και κλασική εποχή, ο όρος μουσική εν­νο­ού­σε τον μουσικά προ­κα­θο­­ρι­σμέ­νο στίχο, όπως εμφανιζόταν στα διάφορα ποιητικά είδη και κυρίως στη λυ­ρι­κή ποίη­ση. Με τη σημερινή σημασία του όρου, η ενότητα μουσικής και λό­γου άρχισε να κλονίζε­ται κατά το δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. και σε αυτό συ­νέ­τει­ναν δι­ά­φο­ροι παράγο­ντες όπως η εισαγωγή καινοτομιών στη σύνθεση του μέλους, η ε­κτε­τα­μέ­νη ανάπτυξη της δεξιοτεχνικής οργανικής εκτέλεσης, οι μεταβολές στον τρόπο εκ­φο­ράς της γλώσ­σας και η μετέπειτα απώλεια της προσωδίας της.

Η μουσική της αρχαίας Ελλάδας ήταν ένα μείζον κομμάτι του θεάτρου –μεικτές χο­ρω­δί­ες τρα­γου­δού­σαν για διασκεδαστικά, εορταστικά και πνευματικά δρώμενα. Χρη­σι­μο­ποι­ού­­νταν μουσικά όργανα όπως, μεταξύ άλλων, ο αυλός, η λύρα, και ιδιαίτερα η κιθάρα. Η μου­σι­κή ήταν σημαντικό μέρος της αρχαιοελληνικής παιδείας, όπου τα α­γό­ρια ξεκινού­σαν μου­σι­κές σπουδές από έξι χρονών. Η αρχαιοελληνική μουσική θε­ω­ρί­α περιελάμβανε τους τρό­πους, οι οποίοι αποτέλεσαν βάση για τη δυτική θρη­σκευ­τι­κή και κλασική μουσι­κή, κι ε­πί­σης χρησιμοποιούνται εκτενώς στη τζαζ. Αργότερα, η αρ­χαι­ο­ελ­λη­νι­κή μουσική δέχτηκε ε­πιρ­ρο­ές από τη Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Αυ­το­κρα­το­ρί­α, καθώς και από τη μουσι­κή της α­να­το­λι­κής Ευρώπης.

Μεσαίωνας. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα (500-1400), το μοναδικό ευρωπαϊκό ρε­περ­τό­ρι­ο που δι­α­σώ­ζε­ται και χρονολογείται πριν τις αρχές του 8ου αιώνα είναι το μο­νο­φω­νι­κό λει­­τουρ­γι­κό τραγούδι της Ρωμαϊκής Καθολικής Εκκλησίας, της οποίας η κύρια πα­ρά­δο­ση ο­νο­μά­ζε­ται Γρηγοριανό Μέλος. Παράλληλα με τις εκκλησιαστικές και ιερές πα­ρα­δό­σεις, υ­πήρ­χε μια ζωντανή παράδοση λαϊκών τραγουδιών με μη θρησκευτικού χα­ρα­κτή­ρα (αγγλ. secular song).

Μια παρτιτούρα του Μπαχ

Κατά την Αναγεννησιακή περίοδο (1400-1600), ένα μεγάλο μέρος της διασωθείσης μου­σι­κής της Ευρώπης του 14ου αιώνα είναι λαϊκά τραγούδια. Από τα μέσα του 15ου αιώνα, η πο­λυ­φω­νί­α χρησιμοποιούνταν από συνθέτες και τραγουδιστές σε θρη­σκευ­τι­κές συν­θέ­σεις. Διακεκριμένοι συνθέτες της περιόδου θεωρούνται οι Πα­λε­στρί­να, Τόμας Μόρ­λεϊ και Ορ­λάντ ντε Λάσους .

Τον ενδέκατο αιώνα, ο Βενεδικτίνος μοναχός Γκουίντο ντ’ Αρέτσο καθιέρωσε ένα σύ­­στη­μα κα­τα­γρα­φής της μουσικής, βασιζόμενο σε οριζόντιες γραμμές και τετράγωνα σύμ­­βο­λα τα ο­ποί­α σημείωναν τη σχέση της εκάστοτε νότας με μια κεντρική. Το σύ­στη­μα αυ­τό θε­ω­ρεί­ται ως ο πρόδρομος του πενταγράμμου που επικρατεί στη δυ­τι­κή μουσική ση­μειογραφία μέ­χρι σήμερα.

Κλασική μουσική. Η ινδική κλασική μουσική είναι μια από τις παλαιότερες μουσικές πα­ρα­δό­σεις του κό­σμου. Από τον πολιτισμό της κοιλάδας Ίντους (Indus) έχουν διασωθεί γλυ­πτά που α­να­δει­κνύ­­ουν χορευτικές δραστηριότητες, καθώς και μουσικά όργανα όπως το φλά­ου­το με επτά τρύπες. Διαφόρων ειδών έγχορδα όργανα και τύμπανα έχουν βρε­θεί σε α­να­σκα­φές που έχουν γίνει στα Harrapa και Mohenjo Daro από τον Μόρτιμερ Ου­ί­λερ. Το ι­ε­ρό κεί­μενο Rigveda περιέχει στοιχεία που βρίσκονται στη σημερινή ινδική μου­σι­κή, με μου­σι­κή ση­μει­ο­γρα­φί­α που υποδηλώνει το μέτρο και τον τρόπο της ψαλ­μω­δί­ας.

Η κινεζική κλασική μουσική –η παραδοσιακή τέχνη ή αλλιώς αυλική μουσική της Κί­νας– έ­χει ιστορία με εύρος περίπου τριών χιλιάδων χρόνων. Περιλαμβάνει αυτούσια συ­στή­­μα­τα μου­σι­κής σημειογραφίας, μουσικές τονικότητες και τονικά ύψη, όργανα, μου­σι­κά εί­δη και στιλ. Η κινέζικη μουσική είναι πεντατονική-διατονική και έχει κλί­μα­κες με δώδε­κα φθόγ­γους, όπως οι αντίστοιχες του δυτικοευρωπαϊκού συστήματος.

Στη δυτική Ευρώπη, η μουσική εξελίχθηκε από τη μονοφωνία ώς την πολυφωνία και την ο­μο­φω­νί­α, από την εξάρτησή της στο ποιητικό κείμενο, έως την α­νε­ξαρ­τη­το­ποί­η­ση της α­πό τη γλώσσα μέσω της ενόργανης μουσικής, από τις πρώτες προσπάθειες για δη­μι­­ουρ­γί­α ενός ορθολογικού συστήματος σημειογραφίας από τον Βοήθιο κατά τον 5ο αιώ­να, μέ­χρι την τονική μουσική και από εκεί στην ατονικότητα στις αρχές του 20ου αιώνα.

Κοινωνική λειτουργία

Η στενή σχέση που είχε και διατηρεί ο άνθρωπος με τη μουσική επιβεβαιώνεται από το πλή­θος καταγεγραμμένων ιστορικά συνθέσεων που εκφράζουν την κάθε πε­ρί­στα­ση της ζω­ής: θρησκευτικοί ύμνοι, χοροί, τραγούδια φυσιολατρικού περιεχομένου, μοι­ρο­λό­για, να­νου­ρί­σμα­τα, εμβατήρια, πολιτικά τραγούδια, τραγούδια της τάβλας, του γλεντιού, α­­να­­φε­ρό­με­να στις χαρές και στις λύπες από τη γέννηση ως τον θάνατο του ανθρώπου, έως μνη­μει­ώ­δη παγκόσμια έργα υψηλής διανοητικής σύλληψης. Την α­ξί­α της Μουσικής α­ντε­­λή­­φθη­σαν και εξύμνησαν μεγαλοφυΐες του πνεύματος όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτω­νας, ο Πυ­θα­γό­ρας, ο Ρομαίν Ρολλάν, ο Καρτέσιος, ο Γκαίτε, ο Μπε­τό­βεν, ο Βάγκνερ, ο Στρα­βίν­σκι κ.ά., καθώς φυσικά και οι λαοί μέσω της πα­ρα­δο­σι­α­κής τους τραγουδοποιίας.

Ενώ προαπαιτείται η κατάκτηση ειδικών γνώσεων προκειμένου να μελετηθεί, να α­να­λυ­θεί και, κατ’ επέκταση, να κατανοηθεί ένα μουσικό έργο, εντούτοις, το μόνο που χρει­ά­ζε­ται για την αισθητική απόλαυσή της είναι η διάθεση για ακρόασή του. Η τέρ­ψη αυτή που ε­ξάγει ο α­κρο­α­τής από το μουσικό έργο εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, α­πό τον μουσικό και ευ­ρύ­τε­ρο καλλιτεχνικό πολιτισμό της ιδιαίτερης καταγωγής και δι­α­μο­νής του καθώς και α­πό τα μου­σι­κά ύφη και είδη με τα οποία είναι προσωπικά ε­ξοι­κει­ω­μέ­νος.

Ως τέχνη, η μουσική δεν ανήκει πλέον μόνο σε υψηλά κοινωνικά στρώματα. Κάθε άν­­θρω­πος μπορεί και δικαιούται να αναπτύξει το μουσικό του αισθητήριο αρκεί, να στρέ­ψει το εν­δι­α­φέ­ρον του και να αφιερώσει τον απαιτούμενο χρόνο και διάθεση να α­κού­σει συ­γκε­ντρω­μέ­νος μια από τις σπουδαιότερες κατακτήσεις της ανθρώπινης ε­ξέ­λι­ξης, τη Μου­σι­κή.

ΠΗΓΗ: www.wikipedia.org (;)


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: μουσική


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλώ μη γράφετε με greeklish ή κεφαλαία (σημαίνει ότι φωνάζετε), γιατί τα σχόλια θα διαγράφονται. Πριν τη δημοσίευση ελέγξτε για τυχόν λάθη απροσεξίας, πατώντας στο κουμπί «Προεπισκόπηση». Περισσότερα εδώ.