Τα δίψηφα είναι συνδυασμοί δύο γραμμάτων που παριστάνουν έναν φθόγγο. Διακρίνονται σε φωνήεντα και σύμφωνα.
Τα δίψηφα φωνήεντα
Τα δίψηφα σύμφωνα
αι → [ ε ]
μπ → [ μπ ]
ει → [ ι ]
ντ → [ ντ ]
οι → [ ι ]
γκ → [ γκ ]
υι → [ ι ]
γγ → [ γκ ]
ου → [ ου ]
τσ → [ τσ ]
τζ → [ τζ ]
Όταν τονίζονται τα δίψηφα φωνήεντα, ο τόνος μπαίνει στο δεύτερο γράμμα: αί, εί, οί, ού
Όταν όμως τονίζεται το πρώτο φωνήεν ή σημειώνονται διαλυτικά, τότε προφέρονται χωριστά:
πλάι, πλαϊνός, φαΐ
Μάιος, Μαΐου, ΜΑΪΟΣ, ΜΑΪΟΥ
Όμοια σύμφωνα
Τα όμοια σύμφωνα, αν και γράφονται δύο φορές, προφέρονται σαν να ήταν ένα. Εξαιρείται το «γγ», που προφέρεται γκ.
Τα όμοια σύμφωνα
ββ ⦁ γγ ⦁ κκ ⦁ λλ ⦁ μμ
νν ⦁ ππ ⦁ ρρ ⦁ σσ ⦁ ττ
Τα όμοια σύμφωνα στον συλλαβισμό χωρίζονται: Σάβ-βατο, φεγ-γάρι, σύν-νεφο
Διπλά σύμφωνα
Τα διπλά σύμφωνα (ξ, ψ) παριστάνουν δύο φθόγγους ταυτόχρονα.
Τα διπλά σύμφωνα
ξ → [ κ ] + [ σ ]
ψ → [ π ] + [ σ ]
Εξαιρέσεις:
Γράφουμε «κσ» στις σύνθετες λέξεις που έχουν πρώτο συνθετικό την αρχαία πρόθεση «εκ» και δεύτερο συνθετικό λέξη που αρχίζει από σίγμα: εκσφενδονίζω, εκστρατεία
Γράφουμε «πσ» σε μερικές λέξεις που προέρχονται από ξένες γλώσσες, κυρίως τα αγγλικά: κλιπς, τσιπς
Κύριοι δίφθογγοι
Κύριοι δίφθογγοι είναι δύο φωνήεντα που προφέρονται γρήγορα σε μία συλλαβή. Συνήθως ο δεύτερος φθόγγος είναι το [ ι ].
Οι κύριοι δίφθογγοι
[ α ] + [ ι ]
αηδόνι, αϊτός
[ ο ] + [ ι ]
κορόιδο, βόηθα
[ ε ] + [ ι ]
ζεϊμπέκικο
Οι κύριοι δίφθογγοι είναι σπάνιοι στη γλώσσα μας.
Καταχρηστικοί δίφθογγοι
Καταχρηστικοί είναι οι δίφθογγοι που έχουν ως πρώτο φωνήεν τον φθόγγο [ ι ].
Τα περισσότερα γράμματα (α, β, δ κλπ.) έχουν μόνο έναν τρόπο προφοράς. Τα υπόλοιπα, που προφέρονται με δύο ή και τρεις τρόπους, τα χωρίζουμε σε τέσσερις ομάδες:
Τα κ, γ, χ και γκ/γγ
Το λ και το ν
Το π και το σ
Το ι και το υ
Το κάπα
Πριν από [ α ], [ ο ], [ ου ] προφέρεται κ. καλός, κοντά, κουλούρι
Πριν από [ ε ], [ ι ] προφέρεται κι (μαλακά). καιρός, κήπος
Το γάμα
Πριν από [ α ], [ ο ], [ ου ] προφέρεται γ. γάτα, γόνατο, γουρούνι
Πριν από [ ε ], [ ι ] προφέρεται γι (μαλακά). γερός, γύρισα
Πριν το χ και το ξ προφέρεται σαν ένα μικρό ν. άγχος, ελέγχω – έλεγξα
Το χι
Πριν από [ α ], [ ο ], [ ου ] προφέρεται χ. χάνω, χορός, χουζουρεύω
Πριν από [ ε ], [ ι ] προφέρεται χι (μαλακά). χελώνα, χήνα
Τα γκ/γγ
Πριν από [ α ], [ ο ], [ ου ] προφέρεται γκ. γκάζι, γκολ, αγγούρι
Πριν από [ ε ], [ ι ] προφέρεται γκι (μαλακά). άγγελος, γκιόνης
Το λάμδα
Συνήθως προφέρεται λ. λένε, σκάλα
Πριν από καταχρηστικό δίφθογγο προφέρεται λι (μαλακά). σκαλιά, ελιές
Το νι
Συνήθως προφέρεται ν. ναύτης, νονά
Πριν από καταχρηστικό δίφθογγο προφέρεται νι (μαλακά). νιώθω, γένια
Το πι
Συνήθως προφέρεται π. παίζω, πιλότος
Στο σύμπλεγμα μπτ δεν προφέρεται (είναι άφωνο). Πέμπτη, δύσκαμπτος
Ανακαλύψτε μερικά από τα πιο όμορφα αναμνηστικά κέρματα της χώρας:
100 χρόνια από την ανεξαρτησία της χώρας. Απεικονίζονται ταυτόχρονα οι αριθμοί 18 και 100.
150 χρόνια Φεστιβάλ Τραγουδιού. Το σχέδιο εμπνέεται από την παρέλαση του φεστιβάλ, η οποία κινείται σαν τα κύματα στη θάλασσα, με ιαχές υπερηφάνειας και χαράς και ποικίλες εθνικές ενδυμασίες.
200 χρόνια από την ανακάλυψη της Ανταρκτικής.
Λύκος, το εθνικό ζώο της χώρας.
Ουκρανία και Ελευθερία. Απεικονίζεται η φιγούρα μιας γυναίκας που κρατάει στο χέρι της ένα πουλί μαζί με ένα στάχυ. Πάνω αριστερά αναγράφεται η φράση «Δόξα στην Ουκρανία».
Σταβλοχελίδονο, το εθνικό πουλί της χώρας.
Κυανή κενταύρια, το εθνικό άνθος της χώρας.
500 χρόνια εσθονικής γραπτής γλώσσας. Τέσσερα βιβλία (η εσθονική λογοτεχνική παράδοση) σχηματίζουν το γράμμα «Ε» (Εσθονία).
Ανακαλύψτε μερικά από τα πιο όμορφα αναμνηστικά κέρματα της χώρας:
30 χρόνια Γιορτή της Μουσικής. Απεικονίζονται ένα χαρούμενο πλήθος και νότες που αιωρούνται στον αέρα.
150 χρόνια από τη γέννηση του Πιερ ντε Κουμπερτέν, εμπνευστή της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων και ιδρυτή της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής.
70 χρόνια από την απόβαση στη Νορμανδία. Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου «D-DAY» ονομάστηκε η ημέρα που ισχυρές συμμαχικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στην ακτή της κατεχόμενης βόρειας Γαλλίας. Διακρίνονται οι πατημασιές των στρατιωτών στην άμμο.
Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Στο κέντρο απεικονίζεται η κόκκινη κορδέλα, σύμβολο του αγώνα κατά της ασθένειας.
70 χρόνια ειρήνη και ασφάλεια στην Ευρώπη. Απεικονίζεται το περιστέρι της ειρήνης με κλαδί ελιάς, του οποίου τα φύλλα έχουν αντικατασταθεί από τα δώδεκα αστέρια της ευρωπαϊκής σημαίας. Στο επάνω μέρος διακρίνονται οι κωδικοί των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
25 χρόνια από τη δημιουργία της ροζ κορδέλας, συμβόλου του αγώνα κατά του καρκίνου του μαστού.
Σιμόν Βέιλ, σύμβολο του αγώνα υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών. Επέζησε από ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, βοήθησε αποφασιστικά στη νομιμοποίηση των αμβλώσεων (1975) και έγινε η πρώτη άμεσα εκλεγμένη πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1979-1982). Στον γιακά της απεικονίζεται ο αριθμός που είχε ως κρατούμενη στο Άουσβιτς.
60 χρόνια Αστερίξ. Ο εμβληματικός χαρακτήρας του γαλλικού πολιτισμού δημιουργήθηκε το 1959 από τον σεναριογράφο Ρενέ Γκοσινί και τον σχεδιαστή κόμικς Αλμπέρ Ουντερζό.
30 χρόνια από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Μέσα από το ανοιχτό Τείχος περνούν περιστέρια και ενθουσιώδες πλήθος. Στο βάθος διακρίνεται η Πύλη του Βρανδεμβούργου, το κατεξοχήν σύμβολο της πόλης.
Η ιατρική έρευνα κυριαρχεί στο απειροελάχιστο, το μελετά και κατατροπώνει τις ασθένειες. Απεικονίζεται ένα πρόσωπο (η ενωμένη ανθρωπότητα) που αντικρίζει τμήματα DNA (το απειροελάχιστο).
75 χρόνια UNICEF. Χέρια υποστηρίζουν τον πλανήτη και αποτελούν τον σύνδεσμο μεταξύ διαφόρων περιοχών της Γης.
Αντίστροφη μέτρηση για τους Ολυμπιακούς Αγώνες που θα διεξαχθούν στο Παρίσι το 2024. Η Μαριάννα, προσωποποίηση της Γαλλικής Δημοκρατίας, τρέχει όπως στους Αγώνες των αρχαίων χρόνων μπροστά από τον Πύργο του Άιφελ.
Απεικονίζεται το πνεύμα της ελευθερίας να ρίχνει τον δίσκο με «αρχαίο» τρόπο, ως αναφορά στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αρχαίας Εποχής. Η φιγούρα του αναμειγνύεται με την Αψίδα του Θριάμβου, βασικό στοιχείο της κληρονομιάς του Παρισιού.
Απεικονίζεται η Σπορέας να ασκεί μια πρώιμη μορφή πυγμαχίας, παραπέμποντας στους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες. Η μορφή της στέκεται μπροστά από χαρακτηριστικό παριζιάνικο τοπίο.
Απεικονίζεται ο Ηρακλής να ασκεί μια πρώιμη μορφή πάλης με τη Χίμαιρα της Παναγίας των Παρισίων, ως αναφορά στους Ολυμπιακούς Αγώνες της αρχαιότητας.
Δε μιλάμε και δε γράφουμε πάντα με τον ίδιο τρόπο. Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι περιστάσεις, δηλαδή πού βρισκόμαστε, σε ποιον απευθυνόμαστε, ποιοι άλλοι είναι παρόντες κ.ο.κ.
Για παράδειγμα, αλλιώς εκφραζόμαστε όταν ζητάμε μια πληροφορία από έναν άγνωστο και αλλιώς όταν ρωτάμε κάτι τον κολλητό μας· αλλιώς περιγράφουμε προφορικά πώς περάσαμε το Σαββατοκύριακο και αλλιώς το καταγράφουμε σε μια άσκηση στη Γλώσσα.
Ανάλογα, λοιπόν, με τις περιστάσεις επικοινωνίας, το ύφος μας μπορεί να είναι επίσημο ή ανεπίσημο (καθημερινό, οικείο).
Συνομιλία με τον διευθυντή (επίσημο ύφος)
Συνομιλία με έναν φίλο (ανεπίσημο ύφος)
1 Το επίσημο ύφος χαρακτηρίζεται από μεγάλες προτάσεις και λέξεις από παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας (λόγιες).
* Απευθύνεται σε επίσημα πρόσωπα, σε αγνώστους ή σε ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Επίσης, συνηθίζεται στον γραπτό λόγο.
2 Το καθημερινό ή ανεπίσημο ύφος χαρακτηρίζεται από μικρές προτάσεις και λέξεις περισσότερο απλές και λαϊκές.
* Απευθύνεται σε πρόσωπα του οικογενειακού και του φιλικού μας περιβάλλοντος. Επίσης, συνηθίζεται στον προφορικό λόγο.
Επίσημο ύφος
Ανεπίσημο ύφος
Καλημέρα σας, κύριε Κώστα! Τι κάνετε;
Γεια. Τι έγινε;
Γεια σας, κ. Μαρία!
Γεια σου, κ. Μαρία!
Περιμένω τη γιορτή μου με μεγάλη ανυπομονησία!
Την περιμένω πώς και πώς!
Ειδικά στις καταλήξεις των ρημάτων οι διαφοροποιήσεις είναι πολλές και συχνές:
Επίσημο ύφος
Ανεπίσημο ύφος
αγαπώ οδηγεί
αγαπάω οδηγάει
κοιμάστε
κοιμόσαστε
συναντώνται
συναντιούνται
δε με παίζουν δεν ακούνε
δε με παίζουνε δεν ακούν
ντυνόμουν μιλούσαν
ντυνόμουνα μίλαγαν
έτρεξαν
τρέξανε
Σημαντικό: Όλες αυτές οι εναλλακτικές καταλήξεις είναι σωστές. Απλώς, ανάλογα με τις περιστάσεις, επιλέγουμε κάθε φορά εκείνη που μας ταιριάζει περισσότερο.
ΕΙΚΟΝΕΣ: podilato98.blogspot.com (από pixteller.com)